Σε μια εξέλιξη που χαρακτηρίζεται ως ιστορική για την κυπριακή ενεργειακή πολιτική, οι ENI και TotalEnergies ανακοίνωσαν την Τελική Επενδυτική Απόφαση (Final Investment Decision - FID) για την ανάπτυξη του κοιτάσματος φυσικού αερίου «Κρόνος» στο Τεμάχιο 6 της κυπριακής ΑΟΖ. Πρόκειται για το πρώτο έργο εμπορικής ανάπτυξης κυπριακού κοιτάσματος φυσικού αερίου, το οποίο αναμένεται να οδηγήσει το πρώτο κυπριακό αέριο στις διεθνείς αγορές κατά το πρώτο εξάμηνο του 2028.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των δύο εταιρειών, το φυσικό αέριο του «Κρόνου» θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιου αγωγού στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ και στη συνέχεια θα υγροποιείται στο τερματικό LNG της Damietta, προτού εξαχθεί κυρίως προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η παραγωγή αναμένεται να φθάσει τα 500 εκατ. κυβικά πόδια ημερησίως, που αντιστοιχούν σε περίπου 2,8 εκατ. τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ετησίως.
ENI και TotalEnergies προβάλλουν τη σημασία του έργου όχι μόνο για την Κύπρο αλλά και για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Ο διευθύνων σύμβουλος της ENI, Κλαούντιο Ντεσκάλτσι, έκανε λόγο για ένα ορόσημο που εδραιώνει την Κύπρο ως παραγωγό και εξαγωγέα φυσικού αερίου και συμβάλλει στη δημιουργία ενός περιφερειακού ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, τόνισε ότι η ανάπτυξη του Κρόνος δημιουργεί μια νέα ενεργειακή διαδρομή προς την Ευρώπη και ενισχύει τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας LNG.
Η κυπριακή κυβέρνηση υποδέχθηκε την εξέλιξη με ιδιαίτερη ικανοποίηση. Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός χαρακτήρισε τη λήψη της FID «ιστορικό ορόσημο» για την Κυπριακή Δημοκρατία, σημειώνοντας ότι η χώρα εισέρχεται πλέον στη φάση της εμπορικής αξιοποίησης των κοιτασμάτων της. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη του "Κρόνου" αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου ως ενεργειακού κόμβου και συμβάλλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Θετική ήταν και η αντίδραση του προέδρου του ΔΗΚΟ, Νικόλα Παπαδόπουλου, ο οποίος χαρακτήρισε την απόφαση της κοινοπραξίας ιστορική εξέλιξη. Όπως ανέφερε, ύστερα από σχεδόν δύο δεκαετίες ενεργειακού σχεδιασμού, η Κύπρος περνά από το στάδιο του σχεδιασμού στην αξιοποίηση του φυσικού της πλούτου. Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ απέδωσε επίσης τα εύσημα στις διαδοχικές κυβερνήσεις που διατήρησαν σταθερή την ενεργειακή στρατηγική της χώρας και χαιρέτισε τη συμβολή τόσο του πρώην υπουργού Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου όσο και του νυν υπουργού Μιχάλη Δαμιανού.
Ερωτηματικό τα έσοδα
Η έμφαση της κυβέρνησης επικεντρώνεται εμφανώς στο γεωπολιτικό αποτύπωμα της επένδυσης. Θεωρεί ότι η υλοποίηση του έργου ενισχύει τη θέση της Κύπρου στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου, εδραιώνει τις συνεργασίες με Αίγυπτο και ευρωπαϊκές χώρες και προσδίδει αξιοπιστία στην κυπριακή στρατηγική αξιοποίησης των υδρογονανθράκων. Σε ότι αφορά τα έσοδα της χώρας, δεν υπάρχει συγκεκριμένη απάντηση. Ο υπουργός Ενέργειας εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός ως προς τις οικονομικές προσδοκίες. Σε δηλώσεις του στον «Πολίτη», ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνουν ασφαλείς εκτιμήσεις για το τελικό οικονομικό όφελος που θα προκύψει για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Ο σύμβουλος του Ατλαντικού Συμβουλίου, Χαράλαμπος 'Ελληνας σε άρθρο του στα τέλη Μαίου, το οποίο δημοσιεύτηκε στον "Π", είχε εξηγήσει ότι, το οικονομικό όφελος θα εξαρτηθεί από μια σειρά παραγόντων, όπως οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου, τα λειτουργικά κόστη και οι μελλοντικές συνθήκες της αγοράς LNG.
Σε ανάλυσή του υποστηρίζει ότι, παρότι ο "Κρόνος" είναι πιθανό να αποδειχθεί εμπορικά βιώσιμος για τις εταιρείες, η αξία που θα αποκομίσει η Κύπρος ενδέχεται να είναι πολύ πιο περιορισμένη από ό,τι συχνά παρουσιάζεται στον δημόσιο διάλογο. Ο ίδιος επισημαίνει ότι η εξάρτηση από τις αιγυπτιακές υποδομές, το καθεστώς ανάκτησης κόστους και οι προβλέψεις για χαμηλότερες τιμές LNG μετά το 2030 περιορίζουν σημαντικά τα πιθανά κρατικά έσοδα.
Κατά τον κ. Έλληνα, το έργο μπορεί να αποφέρει κυρίως πολιτικό και γεωστρατηγικό κεφάλαιο στην Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά όχι απαραίτητα ουσιαστικά οικονομικά οφέλη.
Η οριστικοποίηση του FID, πάντως, δεν υπήρξε μια απλή διαδικασία. Σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν προηγηθεί της λήψης της τελικής απόφασης, η διαπραγμάτευση μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και των εταιρειών, επικεντρώθηκε στην κατανομή του επιπρόσθετου εμπορικού και επενδυτικού ρίσκου που συνοδεύει το έργο. Η ανάγκη εξεύρεσης κοινά αποδεκτής φόρμουλας για θέματα όπως η ανάκτηση κόστους, οι εμπορικές διευθετήσεις με την Αίγυπτο και οι όροι αξιοποίησης των υποδομών του Ζορ και της Damietta καθυστέρησαν τη λήψη της FDI.
