Ως «ψήφο εμπιστοσύνης» προς τον Great Sea Interconnector χαρακτηρίζει την είσοδο της γαλλικής Meridiam ο πρώην υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου, υποδεικνύοντας ότι η παρουσία ενός τόσο μεγάλου επενδυτικού ταμείου αλλάζει τα οικονομικά και γεωπολιτικά δεδομένα γύρω από το έργο. Καλεί παράλληλα την Κυπριακή Δημοκρατία να επαναξιολογήσει τη στάση της και να επιδιώξει συμμετοχή στο έργο, προειδοποιώντας ότι το 2029 αποτελεί κρίσιμο ορόσημο για την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο.
Μιλώντας στο ραδιόφωνο του «Π» και στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά», ο κ. Παπαναστασίου ανέφερε ότι ο φορέας υλοποίησης είχε προχωρήσει και στο παρελθόν σε προσπάθειες εξεύρεσης επενδυτών που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε ένα έργο τόσο μεγάλης κλίμακας.
Όπως εξήγησε, η Meridiam αποτελεί ένα μεγάλο γαλλικό επενδυτικό ταμείο, πίσω από το οποίο βρίσκονται θεσμικοί επενδυτές, μεταξύ άλλων συνταξιοδοτικά ταμεία και μεγάλοι ιδιώτες επενδυτές, με σημαντική παρουσία σε ενεργειακές υποδομές, μεταφορές και άλλα μεγάλα έργα στη Βόρεια Αμερική, την Αφρική και την Ευρώπη. Η συμφωνία, όπως ανέφερε, προέκυψε έπειτα από διαβουλεύσεις μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και του γαλλικού επενδυτικού ομίλου.
Σημαντικό, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι και το γεγονός ότι η συμφωνία αφήνει ανοικτή την πόρτα για την είσοδο και άλλων επενδυτών στο έργο.
«Οι συμφωνίες αυτές γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες»
Ερωτηθείς για το κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν ενήμερη για τις διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν, ο πρώην υπουργός απέφυγε να τοποθετηθεί κατηγορηματικά, λέγοντας ότι δεν γνωρίζει εάν η Λευκωσία είχε ενημέρωση κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.
Υπέδειξε, ωστόσο, ότι πρόκειται για ένα έργο του οποίου φορέας υλοποίησης είναι ο ΑΔΜΗΕ και ότι τέτοιου είδους εμπορικές και επενδυτικές διαβουλεύσεις δεν πραγματοποιούνται δημόσια.
«Οι συμφωνίες αυτές και οι διαβουλεύσεις δεν γίνονται υπό το φως της δημοσιότητας. Γίνονται με κλειστές πόρτες και όταν καταλήξουν, ανοίγουν οι πόρτες και γίνονται οι ανακοινώσεις», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι η ελληνική κυβέρνηση ήταν λογικό να βρίσκεται ανάμεσα στους πρώτους που θα ενημερώνονταν, λόγω της σχέσης της με τον ΑΔΜΗΕ, ενώ υπενθύμισε ότι οι ανακοινώσεις έγιναν με την παρουσία του ίδιου του Έλληνα Πρωθυπουργού κατά την υπογραφή της συμφωνίας.
Οι τρεις προκλήσεις: Οικονομία, τεχνικά ζητήματα και γεωπολιτική
Ο Γιώργος Παπαναστασίου επανέλαβε ότι ο GSI βρίσκεται αντιμέτωπος με τρεις βασικές κατηγορίες προκλήσεων: τις οικονομικές, τις τεχνικές και τις γεωπολιτικές.
Κατά την εκτίμησή του, η είσοδος της Meridiam αρχίζει να περιορίζει το οικονομικό πρόβλημα, καθώς προσθέτει έναν μεγάλο ιδιώτη επενδυτή στην εξίσωση. Οι τεχνικές προκλήσεις, από την άλλη, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από τις εξειδικευμένες εταιρείες που εμπλέκονται στην κατασκευή και πόντιση του καλωδίου σε βαθιά νερά.
Παραμένει, ωστόσο, η γεωπολιτική πρόκληση, την οποία ο πρώην υπουργός θεωρεί άμεσα συνδεδεμένη με την οικονομική.
«Τα οικονομικά ενδιαφέροντα και τα γεωπολιτικά ενδιαφέροντα συνδέονται, ιδίως στον ενεργειακό τομέα», ανέφερε.
Η παρουσία ενός γαλλικού επενδυτικού ταμείου, κατά τον ίδιο, αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς το έργο δεν αφορά αποκλειστικά τη σύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο γεωπολιτικό σχεδιασμό για τη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Έκανε μάλιστα αναφορά στους ευρύτερους σχεδιασμούς για ενεργειακές διασυνδέσεις που θα ξεκινούν από ανατολικότερες περιοχές, ακόμη και από την περιοχή της Ινδίας, και θα κατευθύνονται προς την Ευρώπη.
«Ο Great Sea Interconnector είναι μεγάλη ευκαιρία για να συνδεθούν όλα αυτά, με κατεύθυνση από την Ανατολή προς τη Δύση και συγκεκριμένα προς την Ευρώπη», είπε.
«Ψήφος εμπιστοσύνης στο έργο και στην Ανατολική Μεσόγειο»
Ο πρώην υπουργός χαρακτήρισε την εξέλιξη «πολύ θετική» και υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ορθώς τη χαιρέτισε.
Τόνισε ότι η είσοδος ενός μεγάλου επενδυτικού ταμείου θα πρέπει να αξιολογηθεί για το τι σημαίνει όχι μόνο για τη χρηματοδότηση, αλλά και για τη δυνατότητα αντιμετώπισης των τεχνικών και γεωπολιτικών προκλήσεων του έργου.
Κατά τον ίδιο, όταν μεγάλα επενδυτικά ταμεία, τα οποία εξετάζουν εξονυχιστικά τα έργα στα οποία τοποθετούν τα κεφάλαιά τους, επιλέγουν να επενδύσουν στον GSI, αυτό αποτελεί ουσιαστικά «ψήφο εμπιστοσύνης» τόσο προς το ίδιο το έργο όσο και προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Υπέδειξε ακόμη ότι οι μεγάλοι επενδυτές αξιολογούν όχι μόνο την οικονομική απόδοση αλλά και όλα τα ρίσκα ενός έργου, περιλαμβανομένων των γεωπολιτικών κινδύνων.
«Η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να συμμετέχει»
Ιδιαίτερη ήταν η αναφορά του κ. Παπαναστασίου στη στάση που θα πρέπει να τηρήσει στο εξής η Κυπριακή Δημοκρατία.
Ο ίδιος επανέλαβε τη θέση που, όπως είπε, υποστήριζε και όταν βρισκόταν στο Υπουργείο Ενέργειας, ότι το έργο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Κύπρο και ότι η χώρα θα πρέπει να συμμετέχει σε αυτό.
«Η προσωπική μου άποψη είναι ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να συμμετέχει στο έργο για να μπορεί να είναι μέσα στις εξελίξεις και όχι να αποφασίζουν άλλοι για την Κυπριακή Δημοκρατία», ανέφερε.
Ερωτηθείς εάν η κυβέρνηση θα πρέπει να επιδιώξει συμμετοχή, απάντησε καταφατικά, εξηγώντας ότι, εφόσον το έργο αποκτά ευρύτερη περιφερειακή και ευρωπαϊκή διάσταση, η Κύπρος θα πρέπει να βρίσκεται «μέσα» στις διαδικασίες και να παρακολουθεί από πρώτο χέρι τις εξελίξεις.
«Εάν μείνουμε έξω από αυτό το σύστημα, απλώς θα αποφασίζουν άλλοι», προειδοποίησε.
«Η Κύπρος δεν μπορεί να λέει συνεχώς όχι»
Ο πρώην υπουργός αναφέρθηκε και στη λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης, απορρίπτοντας την αντίληψη ότι η ύπαρξη του καλωδίου σημαίνει πως η Κύπρος θα είναι υποχρεωμένη να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια ανεξάρτητα από τις ανάγκες της.
Όπως εξήγησε, ο ρυθμιστής ενέργειας, η ΡΑΕΚ, θα μπορεί να επιλέγει, ανάλογα με την εγχώρια παραγωγή και τη ζήτηση, τον τρόπο με τον οποίο θα αξιοποιείται η διασύνδεση.
Εάν υπάρχει επαρκής και ανταγωνιστική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο, αυτή θα μπορεί να καλύπτει την εγχώρια κατανάλωση, ενώ τυχόν πλεόνασμα θα μπορεί να εξάγεται μέσω του καλωδίου. Αντίθετα, όταν η παραγωγή δεν επαρκεί, η διασύνδεση θα μπορεί να χρησιμοποιείται για εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, όπως είπε, έχουν ακριβώς αυτή τη λειτουργία μέσα στο μεγάλο ευρωπαϊκό δίκτυο: να μεταφέρουν την ηλεκτρική ενέργεια από τα σημεία όπου παράγεται προς τα σημεία όπου υπάρχει ζήτηση.
«Η Κύπρος δεν μπορεί να λέει συνεχώς όχι. Θα πρέπει να αποβάλει οποιεσδήποτε φοβίες έχει και με καθαρό μυαλό να δει τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Το περιβάλλον έχει αλλάξει», τόνισε.
Η είσοδος ενός μεγάλου επενδυτικού ταμείου και μάλιστα από μια χώρα με σημαντική επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, νέο δεδομένο που επιβάλλει επαναξιολόγηση της κατάστασης.
Το κρίσιμο 2029
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο Γιώργος Παπαναστασίου στο χρονοδιάγραμμα του έργου.
Υπενθύμισε ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε πως η ηλεκτρική διασύνδεση, η οποία προηγουμένως ήταν γνωστή ως EuroAsia Interconnector, θα έπρεπε να βρίσκεται ήδη σε λειτουργία το 2026.
Οι καθυστερήσεις, οι νέες μελέτες και οι αντιδράσεις μετέθεσαν, όπως είπε, τον στόχο για το 2029.
Το συγκεκριμένο έτος όμως δεν είναι τυχαίο για την Κύπρο. Σύμφωνα με τον πρώην υπουργό, το 2029 αποτελεί χρόνο αναφοράς, καθώς τότε λήγουν παρεκκλίσεις που αφορούν τη λειτουργία ρυπογόνων και κοστοβόρων θερμικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, η ηλεκτρική διασύνδεση περιλαμβάνεται στον Εθνικό Σχεδιασμό για την Ενέργεια και το Κλίμα που έχει υποβληθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Εάν η διασύνδεση δεν υλοποιηθεί, υποστήριξε, τότε θα απαιτηθεί επανασχεδιασμός σημαντικού μέρους της ενεργειακής πολιτικής της χώρας.
«Αν δεν γίνει αυτή η ηλεκτρική σύνδεση, τότε πρέπει να γίνει ένας επανασχεδιασμός του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα», ανέφερε.
