Με κρατική προίκα €60 εκατ. ξεκινά τη λειτουργία του ο νέος Κυπριακός Οργανισμός Ανάπτυξης Επιχειρήσεων (ΚΟΑΕ), στόχος του οποίου είναι να καλύψει χρηματοδοτικά κενά της αγοράς. O ρόλος του νέου οργανισμού δεν είναι να ανταγωνιστεί το τραπεζικό σύστημα, αλλά να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς αυτό.
Σύμφωνα με ενημέρωση του Υπουργείου Οικονομικών στον «Π», ο ΚΟΑΕ θα διαθέτει ένα ευρύ φάσμα χρηματοδοτικών εργαλείων, τα οποία θα σχεδιάζονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Σε μεταγενέστερο στάδιο, ο οργανισμός θα μπορεί να αξιοποιεί τα έσοδα από τις δραστηριότητές του, καθώς και να αντλεί πρόσθετους πόρους από ευρωπαϊκούς, διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς, κατόπιν των προβλεπόμενων εγκρίσεων.
Ένα νέο εργαλείο χρηματοδότησης
Με την ψήφιση του περί Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων Νόμου του 2026, η Κύπρος αποκτά για πρώτη φορά έναν εξειδικευμένο αναπτυξιακό χρηματοδοτικό οργανισμό, υιοθετώντας μια πρακτική που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε πολλά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η δημιουργία του ΚΟΑΕ αποτελεί μια σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση, καθώς εισάγει έναν νέο μηχανισμό αναπτυξιακής χρηματοδότησης, με στόχο την κάλυψη χρηματοδοτικών κενών της αγοράς και τη διεύρυνση των επιλογών χρηματοδότησης των κυπριακών επιχειρήσεων.
Η ανάγκη για τη σύσταση ενός τέτοιου οργανισμού, είχε επισημανθεί επανειλημμένα τόσο στο πλαίσιο ευρωπαϊκών συστάσεων όσο και μέσω εξειδικευμένων μελετών, οι οποίες κατέδειξαν ότι σημαντικός αριθμός νεοφυών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων δυσκολεύεται να αποκτήσει πρόσβαση σε κατάλληλη χρηματοδότηση.
Η ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, στις 14 Ιουλίου 2026, ανοίγει πλέον τον δρόμο για την υλοποίηση μιας σημαντικής μεταρρύθμισης, η οποία αναμένεται να ενισχύσει το χρηματοδοτικό οικοσύστημα της χώρας και να δημιουργήσει νέες προοπτικές για την επιχειρηματικότητα.
Γιατί δημιουργήθηκε ο ΚΟΑΕ
Ο ΚΟΑΕ δημιουργείται για να στηρίξει επιχειρήσεις που, παρότι είναι οικονομικά υγιείς και διαθέτουν βιώσιμο επιχειρηματικό σχέδιο, δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση από τις παραδοσιακές πηγές. Οι δυσκολίες αυτές, επισημαίνεται, μπορεί να οφείλονται, μεταξύ άλλων, σε ανεπαρκείς εξασφαλίσεις ή στο γεγονός ότι οι χρηματοδοτικές τους ανάγκες δεν καλύπτονται πλήρως από τα διαθέσιμα τραπεζικά προϊόντα.
Όπως τονίζει το Υπουργείο Οικονομικών, ο ρόλος του ΚΟΑΕ δεν είναι να ανταγωνιστεί το τραπεζικό σύστημα, αλλά να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς αυτό. «Μέσα από συνεργασίες με τα πιστωτικά ιδρύματα και άλλους χρηματοδοτικούς φορείς, ο οργανισμός θα επιδιώξει να καλύψει χρηματοδοτικά κενά της αγοράς, να διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε κεφάλαια και να συμβάλει στην κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων», σημειώνει.
Στόχος του οργανισμού, είναι η στήριξη επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας, όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η ενεργειακή αναβάθμιση, η καινοτομία, ο εξαγωγικός προσανατολισμός και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, καθώς και άλλων αναπτυξιακών πρωτοβουλιών που απαιτούν πιο εξειδικευμένες μορφές χρηματοδότησης.
Δυσκολίες χρηματοδότησης
Όπως υποστηρίζει το υπουργείο, πολλές νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις διαθέτουν υποσχόμενα επενδυτικά σχέδια, ωστόσο συχνά δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την απαραίτητη χρηματοδότηση για την υλοποίησή τους.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που επιθυμεί να επενδύσει σε νέες ψηφιακές τεχνολογίες, να εκσυγχρονίσει τον εξοπλισμό της ή να επεκτείνει τις δραστηριότητές της ενδέχεται να μην μπορεί να εξασφαλίσει την αναγκαία χρηματοδότηση αποκλειστικά μέσω των υφιστάμενων τραπεζικών προϊόντων. Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να οφείλονται, μεταξύ άλλων, σε ανεπαρκείς εξασφαλίσεις, στην έλλειψη επαρκούς επιχειρηματικού και οικονομικού ιστορικού —όπως συμβαίνει συχνά με νεοφυείς επιχειρήσεις— ή στο γεγονός ότι οι χρηματοδοτικές τους ανάγκες δεν καλύπτονται πλήρως από τα διαθέσιμα τραπεζικά προϊόντα. «Ο ΚΟΑΕ δημιουργείται ακριβώς για να συμβάλει στην κάλυψη τέτοιων χρηματοδοτικών κενών», σημειώνεται.
Εργαλεία στις ανάγκες της αγοράς
Ο ΚΟΑΕ θα διαθέτει ένα ευρύ φάσμα χρηματοδοτικών εργαλείων, τα οποία θα σχεδιάζονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς και τα χρηματοδοτικά κενά που θα εντοπίζονται σε κάθε προγραμματική περίοδο, στη βάση εξειδικευμένων μελετών.
Ο οργανισμός δύναται να αναπτύσσει χρηματοδοτικά εργαλεία που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, εγγυοδοτικούς μηχανισμούς, άμεση χρηματοδότηση μέσω δανεισμού, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του, συγχρηματοδοτήσεις μέσω μηχανισμών επιμερισμού του κινδύνου, συμμετοχή στη δημιουργία και χρηματοδότηση επενδυτικών ταμείων, καθώς και άλλα σύγχρονα εργαλεία αναπτυξιακής χρηματοδότησης που εφαρμόζονται ήδη σε ευρωπαϊκές χώρες.
Με βάση τα ευρήματα των μελετών αυτών, το Υπουργείο Οικονομικών, ως η αρμόδια αρχή εποπτείας του οργανισμού, θα καθορίζει τις στρατηγικές προτεραιότητες του ΚΟΑΕ για κάθε προγραμματική περίοδο, ενώ ο οργανισμός θα αναπτύσσει και θα εφαρμόζει τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Με τον τρόπο αυτό, σημειώνει το ΥΠΟΙΚ, διασφαλίζεται ότι οι παρεμβάσεις του οργανισμού θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων και θα παραμένουν ευθυγραμμισμένες με τους αναπτυξιακούς στόχους της χώρας.
Οι αρχικές παρεμβάσεις
Με βάση τη μελέτη που εκπονήθηκε για τη σύσταση και λειτουργία του ΚΟΑΕ, οι αρχικές παρεμβάσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση μέσω εγγυοδοτικών μηχανισμών, στη στήριξη επενδύσεων ψηφιακού μετασχηματισμού μέσω δανεισμού, καθώς και στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η τελική διαμόρφωση των πρώτων χρηματοδοτικών εργαλείων θα πραγματοποιηθεί μετά την επικαιροποίηση της μελέτης για τα χρηματοδοτικά κενά της αγοράς και τον καθορισμό των στρατηγικών προτεραιοτήτων του οργανισμού.
Η εφαρμογή των πρώτων χρηματοδοτικών εργαλείων αναμένεται να ξεκινήσει μετά την ολοκλήρωση της οργανωτικής προετοιμασίας του ΚΟΑΕ, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη στελέχωση του οργανισμού, την ανάπτυξη των απαραίτητων συστημάτων και διαδικασιών, καθώς και τον σχεδιασμό των επιμέρους χρηματοδοτικών εργαλείων.
Δομή και λειτουργία του ΚΟΑΕ
Ο ΚΟΑΕ συστήνεται ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και θα λειτουργεί υπό τη γενική εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών.
Η διοίκησή του θα ασκείται από επταμελές διοικητικό συμβούλιο, το οποίο θα έχει την ευθύνη για τη στρατηγική κατεύθυνση και τη συνολική λειτουργία του οργανισμού.
Το Υπουργικό Συμβούλιο διόρισε το επταμελές διοικητικό συμβούλιο του οργανισμού, το οποίο αποτελείται από πέντε μέλη που διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, κατόπιν εισήγησης του Υπουργού Οικονομικών, περιλαμβανομένου του προέδρου και του αντιπροέδρου, καθώς και δύο μέλη εξ οφφίκιο από το Υπουργείο Οικονομικών και το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Πρόεδρος του οργανισμού διορίστηκε ο Μιχάλης Καμμάς, αντιπρόεδρος ο Στέλιος Θεοφάνους, ενώ μέλη του διοικητικού συμβουλίου οι Φίλιππος Χατζηζαχαρίας, Μαρίνος Λαμπριανίδης και Αντρέας Εισοδίου. Τα εξ οφφίκιο μέλη είναι η Αλίκη Σέργη εκ μέρους του Υπουργείου Οικονομικών και ο Κωνσταντίνος Κλεοβούλου, από το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Στη συνέχεια θα δρομολογηθούν οι διαδικασίες οργάνωσης και στελέχωσης του οργανισμού, καθώς και η ανάπτυξη των απαραίτητων πληροφοριακών συστημάτων και εσωτερικών διαδικασιών, ώστε να καταστεί δυνατή η έναρξη της λειτουργίας του.
Διαφάνεια και λογοδοσία
Η νομοθεσία προβλέπει σύγχρονο πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης, με σαφείς μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, διαχείρισης κινδύνων και κανονιστικής συμμόρφωσης, καθώς και διαδικασίες που διασφαλίζουν τη διαφάνεια, την αντικειμενικότητα και τη λογοδοσία κατά τη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων. Παράλληλα, το πλαίσιο αυτό συμβάλλει στη χρηστή αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και στην αποτελεσματική διαχείριση ενδεχόμενων δημοσιονομικών κινδύνων που συνδέονται με τη λειτουργία του οργανισμού.
Στόχος είναι ο ΚΟΑΕ να λειτουργεί σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα διακυβέρνησης, αντίστοιχα με εκείνα που εφαρμόζουν αναπτυξιακοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί στην Ευρώπη και διεθνώς.
Νέο αναπτυξιακό οικοσύστημα
Όπως υπογραμμίζει το υπουργείο, η δημιουργία του ΚΟΑΕ αποτελεί μια σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση στον τομέα της χρηματοδότησης της επιχειρηματικότητας, καθώς η Κύπρος αποκτά έναν εξειδικευμένο αναπτυξιακό χρηματοδοτικό οργανισμό, αντίστοιχο με εκείνους που λειτουργούν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Η σημασία του οργανισμού δεν περιορίζεται στη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων. Ο ΚΟΑΕ εισάγει έναν νέο θεσμό αναπτυξιακής χρηματοδότησης, ο οποίος στοχεύει να καλύψει χρηματοδοτικά κενά της αγοράς και να διευρύνει τις επιλογές των επιχειρήσεων, πέραν των παραδοσιακών πηγών χρηματοδότησης.
Παράλληλα, σε συνδυασμό με το Κυπριακό Ταμείο Χρηματοδότησης Κεφαλαίου (Cyprus Equity Fund), διαμορφώνεται σταδιακά ένα πιο ολοκληρωμένο οικοσύστημα αναπτυξιακής χρηματοδότησης, αντίστοιχο με αυτά που λειτουργούν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Μέσα από τη συμπληρωματική λειτουργία των δύο εργαλείων, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ένα ευρύτερο φάσμα χρηματοδοτικών επιλογών, ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης και τις ανάγκες τους.
«Η δημιουργία του ΚΟΑΕ αποτελεί μια επένδυση με μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό αποτύπωμα, καθώς εισάγει ένα νέο μοντέλο στήριξης της επιχειρηματικότητας με στόχο την ενίσχυση των επενδύσεων, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας», τονίζει το υπουργείο.
«Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκονται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι αυτοεργοδοτούμενοι και οι νεοφυείς εταιρείες, δηλαδή οι παραγωγικές δυνάμεις που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας», επισημαίνει.
Κύρια πηγή χρηματοδότησης τα δάνεια
Το πρόβλημα των χρηματοδοτικών κενών στην αγορά της χώρας, αναδεικνύει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ιουνίου 2025, τα δάνεια αποτελούν την κύρια πηγή χρηματοδότησης των Μη Χρηματοπιστωτικών Επιχειρήσεων (ΜΧΕ) στην Κύπρο, ενώ τα εταιρικά ομόλογα και οι εισηγμένες μετοχές δεν αξιοποιούνται επαρκώς.
«Η Κύπρος εφαρμόζει τραπεζογενές χρηματοπιστωτικό σύστημα, στο πλαίσιο του οποίου οι τράπεζες αποτελούν την κύρια πηγή χρηματοδότησης για ιδιώτες και εταιρείες. Συγκεκριμένα, τα τραπεζικά δάνεια αντιπροσωπεύουν το 45% των συνολικών χρηματοδοτικών αναγκών των ΜΧΕ, ποσοστό που είναι σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (27%)», επεσήμανε η ΕΕ.
Το επίπεδο χρηματοδότησης μέσω των κεφαλαιαγορών στην Κύπρο είναι σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ειδικότερα, οι εισηγμένες μετοχές αντιπροσωπεύουν ποσοστό ελαφρώς μεγαλύτερο από το 1% των συνολικών χρηματοδοτικών αναγκών, ενώ η έκδοση ομολόγων ΜΧΕ είναι σχεδόν ανύπαρκτη, σε σύγκριση με τους αντίστοιχους μέσους όρους της ΕΕ (19% και 5%).
