Στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε πλατφόρμες στοχεύει η κυβέρνηση, εναρμονίζοντας το εθνικό δίκαιο με ευρωπαϊκή οδηγία.
Μέσω δύο προσχεδίων νομοσχεδίων που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση μέχρι και τις 24 Σεπτεμβρίου, προβλέπονται ριζικές αλλαγές στην απασχόληση εργαζομένων σε πλατφόρμες, όπως οι διανομείς φαγητού και οδηγοί.
Τα προσχέδια νομοσχεδίων που ετοιμάστηκαν από το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείου Εργασίας αφορούν την εναρμόνιση της Κυπριακής Δημοκρατίας με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024.
Οι τίτλοι των προσχεδίων νομοσχεδίων είναι:
(α) ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026 και,
(β) ο περί της Ρύθμισης των Συνθηκών Εργασίας των Εργοδοτουμένων σε Πλατφόρμες, Νόμος του 2026.
Ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026
Σκοπός του νόμου είναι η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την εργασία σε πλατφόρμα με τους ακόλουθους τρόπους:
(α) την θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση του καθορισμού του ορθού καθεστώτος εργασίας των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα
(β) την προώθηση της διαφάνειας, της δικαιοσύνης, της ανθρώπινης εποπτείας, της ασφάλειας και της λογοδοσίας στην αλγοριθμική διαχείριση στην εργασία σε πλατφόρμα και
(γ) την βελτίωση της διαφάνειας σχετικά με την εργασία σε πλατφόρμα, μεταξύ άλλων σε εργασία που εκτελείται διασυνοριακά.
Το βάρος στην πλατφόρμα
Όπως αναφέρεται, οποιαδήποτε συμβατική σχέση μεταξύ της ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας και προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα μέσω της εν λόγω πλατφόρμας τεκμαίρεται νομικά ότι αποτελεί σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο, από μέρους της ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας, μετά από αίτημα του προσώπου εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα ή εκπροσώπου του προς τον Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή αυτεπάγγελτα από τον Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων όταν θεωρεί ότι η συμβατική σχέση ενός προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα ενδέχεται να έχει χαρακτηριστεί εσφαλμένα και παρεμβαίνει προκειμένου να καθορίσει το ορθό καθεστώς εργασίας του εν λόγω προσώπου.
Σε περίπτωση που η ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας επιδιώκει όπως ανατρέψει το νομικό τεκμήριο, εναπόκειται σ' αυτή όπως αποδείξει ότι η εν λόγω συμβατική σχέση δεν αποτελεί σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου.
Ο Διευθυντής Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων εκδίδει εγκυκλίους με κατευθυντήριες οδηγίες για την αποτελεσματική εφαρμογή του νομικού τεκμηρίου και τη συμμόρφωση με αυτό και ειδικότερα:
(α) με τη μορφή συγκεκριμένων και πρακτικών συστάσεων ώστε οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας, τα πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα και οι κοινωνικοί εταίροι να κατανοούν και να εφαρμόζουν το νομικό τεκμήριο, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις διαδικασίες για την ανατροπή του
β) για τη θέσπιση κατάλληλων διαδικασιών σε σχέση με τις αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή του παρόντος Νόμου σε σχέση με τον προληπτικό εντοπισμό και στόχευση των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας καθώς και τη δίωξή τους όταν δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες σχετικά με τον καθορισμό του ορθού καθεστώτος απασχόλησης των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμες
γ) για τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και επιθεωρήσεων από την αρμόδια αρχή που θα οριστεί για το σκοπό αυτό, και ειδικότερα προβλέπει, κατά περίπτωση, ελέγχους και επιθεωρήσεις σε συγκεκριμένες ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας, όταν η ύπαρξη σχέσης απασχόλησης μεταξύ πλατφόρμας και προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα έχει εξακριβωθεί από την αρμόδια για το σκοπό αυτό αρχή, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι εν λόγω έλεγχοι και επιθεωρήσεις είναι αναλογικοί και δεν εισάγουν διακρίσεις
δ) παρέχει κατάλληλη κατάρτιση στις αρμόδιες εθνικές αρχές και προβλέπουν τη διαθεσιμότητα τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης στον τομέα της αλγοριθμικής διαχείρισης, ώστε οι εν λόγω αρχές να είναι σε θέση να εκτελούν τα καθήκοντα
Ο περί της Ρύθμισης των Συνθηκών Εργασίας των Εργοδοτουμένων σε Πλατφόρμες, Νόμος του 2026
Σκοπός του νόμου είναι η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την εργασία σε πλατφόρμα με τους ακόλουθους τρόπους:
(α) την θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση του καθορισμού του ορθού καθεστώτος εργασίας των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα
β) της προώθησης της διαφάνειας, της δικαιοσύνης, της ανθρώπινης εποπτείας, της ασφάλειας και της λογοδοσίας στην αλγοριθμική διαχείριση στην εργασία σε πλατφόρμα και
(γ) της βελτίωσης της διαφάνειας σχετικά με την εργασία σε πλατφόρμα, μεταξύ άλλων σε εργασία που εκτελείται διασυνοριακά.
Ο νόμος εφαρμόζεται:
(α) στις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας που οργανώνουν εργασία πλατφόρμας η οποία εκτελείται στην Ευρωπαική Ένωση, ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασής τους ή από το κατά τα άλλα εφαρμοστέο δίκαιο.
β) σε όλα τα πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα στην Ευρωπαική Ένωση τα οποία εργάζονται ή τα οποία, βάσει εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών, θεωρείται ότι εργάζονται με σύμβαση εργασίας ή σχέση εργασίας, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας του τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και θεσπίζει τα ελάχιστα δικαιώματα που ισχύουν για τα πρόσωπα αυτά.
(γ) σε σχέση με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τα αφορούν, με την παροχή μέτρων σχετικά με την αλγοριθμική διαχείριση που εφαρμόζονται στα πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα στην Ένωση, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας, θεσπίζοντας κανόνες για τη βελτίωση της.
Ο υπουργός δύναται να ορίζει επιθεωρητές ή άλλους λειτουργούς, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, για την καλύτερη εφαρμογή του νόμου.
Περιορισμοί στα προσωπικά δεδομένα
Στο νόμο προβλέπονται περιορισμοί στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων παρακολούθησης ή αυτοματοποιημένων συστημάτων λήψης αποφάσεων.
Παράλληλα, προνοείται διαφάνεια όσον αφορά τα αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων.
Αδικήματα και ποινές
Ψηφιακή πλατφόρμα ή / και εργοδότης που παραβαίνουν οποιαδήποτε από τις διατάξεις του νόμου είναι ένοχοι αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης τους, υπόκεινται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πέντε χιλιάδες πεντακόσια ευρώ (€5.500) και η ποινή που επιβάλλεται είναι αναλογική προς τη φύση, τη σοβαρότητα, τη διάρκεια της παράβασης και τον αριθμό των θιγόμενων προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα.
