Η Επιτροπή πρότεινε σήμερα τον την πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση με σκοπό τη στήριξη των κρατών μελών και των πόλεων για την αντιμετώπιση της οικονομικής προσιτότητας και της διαθεσιμότητας κατοικιών σε περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Επιτροπής ,η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης έχει καταστεί μία από τις πλέον επείγουσες ανησυχίες για τους Ευρωπαίους. Σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο, πάνω από το 50 % των κατοίκων των πόλεων θεωρούν τη στέγαση ως άμεσο και επείγον πρόβλημα στον τόπο κατοικίας τους. Η σημερινή πρόταση συμβάλλει στην αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών. Η στεγαστική κρίση αποδυναμώνει επίσης την ανταγωνιστικότητά μας, περιορίζοντας την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και της εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί.
Σε ορισμένες πόλεις και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου η πίεση στη στέγαση είναι μεγαλύτερη, η αυξανόμενη χρήση της στέγασης για σκοπούς άλλους από την κύρια κατοικία μπορεί να επιδεινώσει την τοπική διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα. Ο νόμος για την οικονομικά προσιτή στέγαση ανταποκρίνεται σε αυτές τις ιδιαίτερα τοπικές ανησυχίες. Παρέχει στις δημόσιες αρχές ασφάλεια δικαίου όταν επιλέγουν να ενεργήσουν, με βάση τις τοπικές ιδιαιτερότητες, στο πλαίσιο του δικαίου της ΕΕ.
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για την άμβλυνση αυτών των πιέσεων, αλλά αντιμετώπισαν νομικές προκλήσεις σχετικά με τη συμβατότητα με το δίκαιο της ΕΕ. Η πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση παρέχει σαφήνεια και προβλεψιμότητα και ανταποκρίνεται στο αίτημα των κρατών μελών και των δήμων για μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ενεργούν στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.
Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Επιτροπής, δήλωσε: «Πριν από ένα χρόνο, υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω την οικονομική προσιτότητα της στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Με την παροχή μεγαλύτερης σαφήνειας και στήριξης στις τοπικές αρχές και κοινότητες, με βάση την τοπική πραγματικότητα. Η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης αποτελεί πηγή ανησυχίας για τόσους πολλούς από τους ευρωπαίους πολίτες μας. Οι βασικοί εργαζόμενοι και οι σπουδαστές δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να ζουν εκεί όπου υπηρετούν και σπουδάζουν. Αλλά το πιο σημαντικό, είναι η δικαιοσύνη. Σήμερα, επιτυγχάνουμε αποτελέσματα για όλους τους Ευρωπαίους».
Ασφάλεια δικαίου για τις αρχές που προστατεύουν την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα της στέγασης
Η πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση παρέχει το πρώτο κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση των μέτρων που σχετίζονται με τη στέγαση και επηρεάζουν την ενιαία αγορά. Η απόφαση σχετικά με το αν θα αναληφθεί δράση και ποια μέτρα θα ληφθούν επαφίεται στις αρμόδιες αρχές. Οι επιλογές στεγαστικής πολιτικής παραμένουν εθνικές, περιφερειακές και τοπικές.
Η πράξη αποσκοπεί στην παροχή νομικής σαφήνειας στις αρχές, όταν επιλέγουν να αναλάβουν δράση, σε τομείς που αντιμετωπίζουν στεγαστικές πιέσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα την ενιαία αγορά και τηρώντας πλήρως την αρχή της επικουρικότητας.
Οι νέοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τις αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν «περιοχές υπό στεγαστική πίεση» χρησιμοποιώντας κοινή μεθοδολογία. Όταν οι αρχές επιλέγουν να περιορίσουν τη χρήση κατοικιών, για παράδειγμα για βραχυχρόνια μίσθωση ή για κενές κατοικίες, πρέπει να αποδεικνύουν ότι αυτό συμβάλλει στις τοπικές πιέσεις στέγασης και να διασφαλίζουν ότι τυχόν μέτρα είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά.
Όσον αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, κάθε μέτρο πρέπει να στοχεύει σε δραστηριότητες που μειώνουν το απόθεμα κατοικιών που είναι διαθέσιμα για μακροχρόνια χρήση, ιδίως όταν η κλίμακα, η συχνότητα ή ο εμπορικός χαρακτήρας τους επιδεινώνουν την πίεση στέγασης. Πριν από τη θέσπιση περιορισμών, οι αρχές πρέπει επίσης να αποδείξουν ότι η δραστηριότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης είχε σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομική προσιτότητα ή τη διαθεσιμότητα της στέγασης για τουλάχιστον τρία έτη και ότι λιγότερο περιοριστικά μέτρα δεν θα ήταν εξίσου αποτελεσματικά. Πρέπει να εφαρμόζουν και να επιβάλλουν τον κανονισμό της ΕΕ για τη βραχυχρόνια μίσθωση, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων καταχώρισης και της αφαίρεσης ή απενεργοποίησης καταχωρίσεων που δεν συμμορφώνονται με αυτές, και, εφόσον είναι διαθέσιμα, να χρησιμοποιούν τα δεδομένα που συλλέγονται δυνάμει του εν λόγω κανονισμού για την υποστήριξη της αξιολόγησής τους.
Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν είναι η μόνη μορφή μη πρωταρχικής χρήσης κατοικιών που μπορεί να επιδεινώσει τις πιέσεις στέγασης. Οι αρχές λαμβάνουν επίσης μέτρα που επηρεάζουν την απόκτηση ή τη χρήση ακινήτων κατοικίας, για παράδειγμα για την αντιμετώπιση της δεύτερης κατοικίας ή της παρατεταμένης κενής θέσης. Ο νόμος για την οικονομικά προσιτή στέγαση παρέχει επίσης ένα σαφέστερο πλαίσιο για την εν λόγω δράση. Ο νόμος προστατεύει την ασφάλεια δικαίου και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη: οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση δεν μπορούν να εφαρμοστούν αναδρομικά, πρέπει να προβλεφθούν κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις και τα μέτρα για την αντιμετώπιση της μακροχρόνιας κενής θέσης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αιτιολογημένες περιόδους μη απασχόλησης.
Για τους κατοίκους περιοχών υπό πίεση, στόχος είναι τα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο να είναι καλύτερα στοχευμένα, να υποστηρίζονται καλύτερα από αποδεικτικά στοιχεία και να επανεξετάζονται με την πάροδο του χρόνου, καθώς και να συνοδεύονται από μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Οι επενδυτές και οι ιδιοκτήτες ακινήτων που δραστηριοποιούνται σε διάφορες τοπικές αγορές θα επωφεληθούν από μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά το νομικό πλαίσιο της ΕΕ.
Η πρόταση συνοδεύεται από σύσταση σχετικά με την οικονομική προσιτότητα της στέγασης και την προσφορά σε περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα στέγασης. Στηρίζει τις προσπάθειες των αρχών να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών σε περιοχές που τη χρειάζονται περισσότερο, μεταξύ άλλων μέσω του ταχύτερου σχεδιασμού και της αδειοδότησης νέων κατασκευαστικών ανακαινίσεων, της αναπροσαρμογής της χρήσης των κτιρίων και της διευκόλυνσης των επενδύσεων. Οι αρχές ενθαρρύνονται επίσης να επικεντρώσουν τις προσπάθειες αυτές στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω σχεδίων επιτάχυνσης της στέγασης. Από κοινού, η νομοθετική πρόταση και η σύσταση βοηθούν τις αρχές να διατηρήσουν την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα της στέγασης, επιταχύνοντας παράλληλα την πρόσθετη προσφορά στέγασης που χρειάζεται η ΕΕ. Η πράξη αποτελεί συνιστώσα του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικά προσιτής στέγασης, παράλληλα με τους νέους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά την οικονομικά προσιτή στέγαση και την ευρωπαϊκή στρατηγική για την κατασκευή κατοικιών.
Επόμενα βήματα
Η νομοθετική πρόταση θα υποβληθεί τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Παράλληλα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη και όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικά προσιτής στέγασης.
Ιστορικό
Η πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση έρχεται ως υλοποίηση δέσμευσης από την ομιλία της προέδρου Von der Leyen για την κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο του 2025, όπου ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα είχε αντιμετωπίσει την οικονομική προσιτότητα της στέγασης με νομική πρωτοβουλία. Πρόκειται για εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικά προσιτής στέγασης και συμπληρώνει τη δράση της ΕΕ για την κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση και για τη μείωση του χρόνου και του κόστους κατασκευής και ανακαίνισης κατοικιών. Συμπληρώνει επίσης τους υφιστάμενους κανόνες της ΕΕ για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις που εφαρμόζονται από τον Μάιο του 2026, οι οποίοι αποσκοπούν στη βελτίωση της διαφάνειας και της πρόσβασης σε δεδομένα, ενώ ο νόμος για την οικονομικά προσιτή στέγαση καθορίζει το πλαίσιο για την αξιολόγηση και την αιτιολόγηση των μέτρων που σχετίζονται με τη στέγαση.
