Με μια δήλωση... στο παρά ένα και ενώ είχε μεσολαβήσει ένα 24ωρο διαφορετικών προσεγγίσεων από Λευκωσία και Αθήνα για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου και μια ισχυρή τοποθέτηση υπέρ του έργου από τον ΔΗΣΥ, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έβαλε τον GSI σε τροχιά υλοποίησης και ακύρωσε όλες τις προηγούμενες δημόσιες επιφυλάξεις του. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν έκανε αναφορά στην ανάγκη επικαιροποίησης των μελετών του έργου από την ΕΤΕπ ως προϋπόθεση για τη λήψη αποφάσεων από την κυβέρνηση.
«Για πρώτη φορά από το 2012 που ξεκίνησε το θέμα του GSI έχουμε ουσιαστικές εξελίξεις προς την κατεύθυνση υλοποίησης του συγκεκριμένου έργου», είπε προσερχόμενος σε εκδήλωση του σωματείου «Ένωσις Νέων Τραστ», στη Λευκωσία.
Η είσοδος, εξήγησε, της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam ήταν καθοριστικής σημασίας, τόσο σε σχέση με την οικονομική όσο και με τη γεωπολιτική πτυχή του έργου και όλα βαίνουν βάσει της συνεννόησης και της πλήρους συμφωνίας που έχουμε με τον Έλληνα Πρωθυπουργό. O κ. Χριστοδουλίδης αποκάλυψε ότι η υλοποίηση του GSI συζητήθηκε στην τριμερή Κύπρου, Ελλάδας, Αιγύπτου.
«Σήμερα (σ.σ. χθες) το διπλωματικό μου γραφείο είχε συνάντηση με τη γαλλική πρεσβεία αποκλειστικά για το συγκεκριμένο θέμα. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός βρίσκεται σήμερα (σ.σ. χθες) στη Γαλλία, όπου θα έχει συνάντηση και με τον Γάλλο Πρόεδρο για το θέμα αυτό. Και, επαναλαμβάνω, μετά και τη συνεννόηση που έγινε τον Αύγουστο με τον Γάλλο Πρόεδρο και με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, για πρώτη φορά από το 2012 που ξεκίνησε αυτή η ιδέα, βρισκόμαστε πολύ κοντά στο στάδιο να ξεκινήσουμε έτσι ώστε να υπάρξουν αποτελέσματα», κατέληξε ο κ. Χριστοδουλίδης.
Η κυβέρνηση, πάντως, καλείται να λάβει αποφάσεις για τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως μέτοχος-επενδυτής στην εταιρεία του έργου και κυρίως για την εκταμίευση των €25 εκατ. ετησίως προς τον φορέα υλοποίησης για πέντε έτη.
Τι προηγήθηκε
Μέχρι τη χθεσινή δήλωση ήταν για άλλη μία φορά ορατή η διαφορετική προσέγγιση Αθήνας και Λευκωσίας, σε μια στιγμή κατά την οποία η Τουρκία κλιμακώνει σε επίπεδο ρητορικής τις αξιώσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μέσα σε ένα μόλις 24ωρο καταγράφηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις Ελλάδας - Κύπρου. Στη Λευκωσία, οι υπουργοί Οικονομικών και Ενέργειας, Μάκης Κεραυνός και Μιχάλης Δαμιανός, κατά την κοινή εμφάνισή τους στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας, παρέπεμψαν τις κυβερνητικές αποφάσεις στην ολοκλήρωση της επικαιροποίησης των οικονομικών μελετών του έργου από την ΕΤΕπ. Η είσοδος στο έργο της γαλλικής Meridiam (είναι πλειοψηφών μέτοχος στην εταιρεία του GSI), η οποία διαχειρίζεται ενεργητικό περίπου €23 δισ. σε υποδομές, δεν φαινόνταν, μέχρι τη δήλωση Χριστοδουλίδη, να έχει διασκεδάσει τις ανησυχίες της κυπριακής κυβέρνησης σε ό,τι αφορά την οικονομική βιωσιμότητα του έργου.
Αντίθετα, στην Αθήνα κορυφαίοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι διαβεβαίωναν ότι η πόντιση του καλωδίου θα γίνει, παρά την επιδείνωση του κλίματος στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας, ειδικά μετά την τοποθέτηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη την Κυριακή ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης, είπε χθες στον ΣΚΑΪ ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα. Την ίδια ώρα, όμως, ξεκαθάρισε ότι η χώρα δεν κινείται υπό καθεστώς φόβου.
«Βεβαίως θα υπάρξει και η πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η ηλεκτρική διασύνδεση αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση της Ελλάδας και θα προχωρήσει βάσει του προγραμματισμού της εταιρείας.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, ερωτηθείς χθες για τον GSI, τον χαρακτήρισε έργο υποδομής ευρωπαϊκής προτεραιότητας και χρηματοδότησης, υποστηρίζοντας ότι θα συνεχιστεί κανονικά, σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Χατζηβασιλείου στην είσοδο της γαλλικής Meridiam. «Η έλευση της Meridiam σημαίνει ότι το έργο είναι ασφαλές. Διαφορετικά, ο γαλλικός κολοσσός δεν θα επένδυε τα χρήματά του», είπε, μια αναφορά με κατεύθυνση και προς τη Λευκωσία.
Παράθυρο συνεννόησης
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η έκδοση NAVTEX για τη διεξαγωγή ερευνών στον βυθό μεταξύ Κρήτης και Ρόδου, δεν είναι μια τυπική διαδικασία. Σύμφωνα με πληροφορίες από την Αθήνα, η έκδοση της NAVTEX θεωρείται πιθανή τον Οκτώβριο και σε κάθε περίπτωση εντός του 2026. Η διεξαγωγή των ερευνών ενδέχεται να λειτουργήσει ως ένα τεστ για τις προθέσεις της Άγκυρας και, κυρίως, για το πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να προχωρήσει στην πράξη απέναντι σε ελληνικές κινήσεις στην περιοχή.
Παρά τη σκληρότερη ρητορική που καταγράφεται μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, στην ελληνική πλευρά δεν θεωρείται δεδομένο ότι η διασύνδεση απειλείται.
Υπάρχει, σύμφωνα με πληροφορίες, η εκτίμηση ότι μπορεί να αναζητηθεί διέξοδος για την πόντιση του καλωδίου, καθώς σε προηγούμενο στάδιο, όταν το ζήτημα είχε απασχολήσει και την Ευρωπαϊκή Ένωση, το μήνυμα που είχε μεταφερθεί από τουρκικής πλευράς ήταν ότι το έργο δεν την ενδιέφερε.
Στο τραπέζι φαίνεται να βρίσκεται ως πιθανή διευθέτηση η αποστολή, από τη Meridiam, ενός εγγράφου γνωστοποίησης-ενημέρωσης προς όλα τα κράτη της περιοχής για το έργο. Η ιδέα, ωστόσο, φαίνεται να συναντά αντιστάσεις εντός του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, με διπλωμάτες να εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στη δημιουργία ενός τέτοιου προηγούμενου. Σχετικό ρεπορτάζ δημοσίευσε η «Καθημερινή».
Βάζει πίεση ο ΔΗΣΥ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη βρέθηκε χθες αντιμέτωπη με αυξανόμενη πολιτική πίεση για να ξεκαθαρίσει τη θέση της. Ο ΔΗΣΥ ζήτησε χθες το πρωί από την κυβέρνηση να βγει μπροστά και να στηρίξει χωρίς αμφιταλαντεύσεις τον Great Sea Interconnector. Όπως και έγινε λίγες ώρες αργότερα.
Η πρόεδρος του κόμματος, Αννίτα Δημητρίου, χαρακτήρισε τον GSI έργο στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας και ζήτησε «οριστική και ξεκάθαρη πολιτική απόφαση».
Ο ΔΗΣΥ θεωρεί ότι η είσοδος διεθνών επενδυτικών συμφερόντων, το ενδιαφέρον για την προοπτική διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ και η ενεργότερη εμπλοκή Ελλάδας, Γαλλίας και ΗΠΑ ενισχύουν τη σημασία του έργου.
Η κριτική του κόμματος αφορά την απουσία καθαρής στήριξης στο έργο. Ο ΔΗΣΥ δεν απορρίπτει την ανάγκη επικαιροποίησης των οικονομικών δεδομένων, υποστηρίζει όμως ότι οι πρόσθετες μελέτες δεν πρέπει να μετατραπούν σε άλλοθι για περαιτέρω καθυστέρηση. Υπενθυμίζει ότι η ΕΕ έχει ήδη χρηματοδοτήσει τεχνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές μελέτες και στη βάση αυτών εγκρίθηκε ευρωπαϊκή χορηγία €658 εκατ.
Ο ΔΗΣΥ μετέφερε τη συζήτηση από το κόστος στη σχέση κόστους-οφέλους. Ο τέως υπουργός Οικονομικών, Χάρης Γεωργιάδης, εξήγησε ότι, σε ένα υποθετικό σενάριο συνολικού κόστους €3 δισ., η ευρωπαϊκή χορηγία των €658 εκατ. θα αφαιρούσε ένα σημαντικό μέρος της χρηματοδοτικής επιβάρυνσης, ενώ €866 εκατ. θα αφορούσαν την Ελλάδα στο πλαίσιο του συμφωνημένου καταμερισμού και €1,476 δισ. την Κύπρο. Η κυπριακή συμμετοχή, σύμφωνα με το σενάριο που παρουσίασε, θα κατανεμόταν σε ορίζοντα 30 ετών και, με την ακραία υπόθεση μηδενικών εσόδων του έργου, θα αντιστοιχούσε σε περίπου €50 εκατ. τον χρόνο.
Ο ΔΗΣΥ ανακοίνωσε παράλληλα ότι θα αναλάβει πρωτοβουλίες σε Αθήνα και Βρυξέλλες, με στόχο να ενισχύσει την πολιτική στήριξη του έργου και να αντιμετωπίσει τους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Η κ. Δημητρίου θα πραγματοποιήσει επαφές στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες, αξιοποιώντας και τις σχέσεις του κόμματος με το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και την ελληνική κυβέρνηση. Παράλληλα, ο ΔΗΣΥ θα επιδιώξει συνεργασία με άλλες πολιτικές δυνάμεις στην Κύπρο και αξιοποίηση της κοινοβουλευτικής διπλωματίας.
Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, Νίκος Γεωργίου, υποστήριξε χαρακτηριστικά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προχωρήσει, όπως και η Ελλάδα και η Γαλλία, και ότι η Κύπρος δεν μπορεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις «από την εξέδρα».
