Η θετική τοποθέτηση το βράδυ της Τετάρτης του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), δεν έβαλε μια τελεία στην πολιτική πίεση που δέχεται η κυβέρνηση, για να ξεκαθαρίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τη στάση της απέναντι στο έργο.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι μια περίοδος εξελίξεων για το έργο. Ο "Π" πληροφορείται ότι εντός του φθινοπώρου θα εκδοθεί η NAVTEX για την πραγματοποίηση ερευνών στο βυθό, οι οποίες θα απαιτηθεί ένα διάστημα μιας εβδομάδας για να ολοκληρωθούν. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν από γαλλικό πλοίο.
Η απόκτηση του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών της εταιρείας του GSI από τη γαλλική επενδυτική εταιρεία Meridiam, επιταχύνει τις ενέργειες για να ξεκινήσει η πόντιση του καλωδίου, το οποίο κατασκευάζεται από τη NEXANS. Τη σημασία της εισόδου της Meridiam, ως καταλύτη για το έργο, υπογράμμισε και ο Νίκος Χριστοδουλίδης το βράδυ της Τετάρτης.
«Για πρώτη φορά από το 2012 που ξεκίνησε το θέμα του GSI, έχουμε ουσιαστικές εξελίξεις προς την κατεύθυνση υλοποίησης του συγκεκριμένου έργου», είπε και εξήγησε ότι η είσοδος της Meridiam ήταν καθοριστικής σημασίας, τόσο σε σχέση με την οικονομική όσο και με τη γεωπολιτική πτυχή του έργου "και όλα βαίνουν βάσει της συνεννόησης και της πλήρους συμφωνίας που έχουμε με τον Έλληνα Πρωθυπουργό". Επίσης αποκάλυψε ότι το διπλωματικό του γραφείο είχε συνάντηση με τη γαλλική πρεσβεία αποκλειστικά για την υλοποίηση του GSI. Εκ των πραγμάτων, η παράδοση επικαιροποιημένων μελετών για το έργο από την ΕΤΕπ, προς το τέλος του 2026, όπως είχε εκτιμήσει ο υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός τη Δευτέρα, δεν αποτελεί το καθοριστικό ορόσημο.
Σε ότι αφορά τον ελέφαντα στο δωμάτιο, δηλαδή τη στάση της Τουρκίας, η ελληνική κυβέρνηση ρίχνει τους τόνους και σταμάτησε από χθες να απαντά στην επιθετική ρητορική της Άγκυρας, με κυβερνητικές πηγές να αναφέρουν ότι δεν υπάρχει στον ορίζοντα ο κίνδυνος ενός θερμού επεισοδίου.
Τα κόμματα
Στο εσωτερικό μέτωπο, ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, διατήρησαν την πίεση πάνω στην κυβέρνηση. Το ΑΚΕΛ έστειλε επιστολή στον υπουργό Οικονομικών, Μάκη Κεραυνό, θέτοντας μια σειρά από ερωτήματα.
Ο ΔΗΣΥ ζητεί η σαφέστερη θέση του Προέδρου να γίνει ενιαία κυβερνητική γραμμή και πράξη χωρίς νέο πισωγύρισμα και τονίζει την ανάγκη η Κύπρος να μετατραπεί σε πρωταγωνιστή του έργου, αντί να παραμένει σε ρόλο θεατή.
"Καταγράφουμε", αναφέρει σχετική ανακοίνωση, "θετικά τη σαφέστερη τοποθέτηση του Προέδρου της Δημοκρατίας για την υλοποίηση του Great Sea Interconnector. Αυτή την προσέγγιση και θέση από πλευράς της κυβέρνησης, ζητήσαμε εξ αρχής και επαναλάβαμε στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής μας διάσκεψης. Αναμένουμε αυτή τη σαφέστερη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας να υιοθετηθεί και να εκφράζεται ενιαία από το σύνολο της κυβέρνησής του. Μόλις πριν από μερικά εικοσιτετράωρα, ενώπιον της Επιτροπής Ενέργειας της Βουλής, οι τοποθετήσεις των αρμόδιων υπουργών, εξέπεμψαν διαφορετικά και αντιφατικά μηνύματα για την πορεία του έργου, συντηρώντας την αβεβαιότητα και τη διγλωσσία. Ελπίζουμε, συνεπώς, να μην υπάρξει εκ νέου πισωγύρισμα".
O πρώην υπουργός Οικονομικών και εκτελεστικός πρόεδρος του Ινστιτούτου Γλαύκος Κληρίδης, Χάρης Γεωργιάδης, μιλώντας στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά» του "Πολίτη 107.6 & 97.6", με την Άντρη Δανιήλ, είπε ότι «οι συνεχείς αμφιταλαντεύσεις πρέπει να τερματιστούν» και διευκρίνισε ότι ο ΔΗΣΥ δεν επιδιώκει να μετατρέψει το θέμα σε πεδίο αντιπολιτευτικής αντιπαράθεσης. Όπως είπε, η πρόθεση είναι να στηριχθεί η προσπάθεια για υλοποίηση του έργου και να υπάρξει κοινή αντιμετώπιση των δυσκολιών που προκύπτουν, περιλαμβανομένων των αντιδράσεων της Τουρκίας.
Σε σχέση με τις νέες μελέτες που αναμένονται, διερωτήθηκε τι περισσότερο μπορούν να προσθέσουν, από τη στιγμή που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οικονομικές, τεχνικές και περιβαλλοντικές μελέτες, στη βάση των οποίων εγκρίθηκε και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Επιπλέον, δεν απέκλεισε την ανάγκη επικαιροποίησης των δεδομένων, έθεσε όμως ως προϋπόθεση, αυτή να μην αποτελέσει λόγο για νέες καθυστερήσεις.
Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση» με την Κατερίνα Ηλιάδη στον "Πολίτη 107.6 & 97.6", χαιρέτισε τις δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας για το GSI, εξέφρασε από την πλευρά του την εκτίμηση ότι τις αμέσως επόμενες ημέρες θα εκδοθούν οι σχετικές NAVTEX ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες και να προχωρήσει η υλοποίηση του έργου.
Ο κ. Παπαδόπουλος έχει μια καθαρή θέση υπέρ του έργου καθώς βλέπει οφέλη για την Κύπρο. Όπως ανέφερε, σε ένα υποθετικό σενάριο λειτουργίας σήμερα της διασύνδεσης, το ετήσιο όφελος για την κυπριακή οικονομία θα ανέλθει σε τουλάχιστον €185 εκατ. Σε ότι αφορά το κόστος του έργου, εξήγησε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει συμφωνήσει να καταβάλει €125 εκατ., ενώ το υπόλοιπο κόστος του έργου θα καλυφθεί από επενδυτές και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Υποστήριξε ακόμη ότι η διασύνδεση θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρισμού και θα επιτρέψει στην Κύπρο να εξάγει προς την Ευρώπη πράσινη ενέργεια που σήμερα χάνεται.
Ερωτήματα προς την κυβέρνηση θέτει ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, με επιστολή του προς τον υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό, με αφορμή τις αναφορές που έγιναν κατά τη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας στις 8 Σεπτεμβρίου.
«Οι τοποθετήσεις σας στην τελευταία συνεδρία της Επιτροπής Ενέργειας της Βουλής επιβεβαιώνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αβεβαιότητες ως προς το συνολικό κόστος, την οικονομική βιωσιμότητα και το πραγματικό όφελος του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης για την Κύπρο και τους καταναλωτές», σημειώνει ο ΓΓ του ΑΚΕΛ. «Πριν από οποιαδήποτε νέα οικονομική ή άλλη δέσμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας, πρέπει να υπάρχει πλήρης εικόνα για το συνολικό κόστος, τις νομικές υποχρεώσεις της χώρας, τις εναλλακτικές επιλογές και τις επιπτώσεις στους καταναλωτές», προσθέτει.
Να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα
Ο Σύνδεσμος Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΣΑΗ), που εκπροσωπεί τους ιδιώτες παραγωγούς και προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, σε παρέμβαση του τονίζει ότι η Κύπρος δεν πρέπει να παραμείνει ενεργειακά απομονωμένη, αλλά την ίδια ώρα, όμως, δεν μπορεί να αναλάβει ένα κόστος χωρίς σαφή εικόνα για τα οφέλη και τους κινδύνους. Ο ΣΑΗ έχει εκφράσει αντιρρήσεις για την οικονομική σκοπιμότητα του έργου.
"Μια ενεργειακή υποδομή της εμβέλειας του Great Sea Interconnector (GSI) πρέπει να αξιολογείται με βάση πραγματικά και επικαιροποιημένα οικονομικά, τεχνικά και ενεργειακά δεδομένα. Δηλαδή, να μην κρίνεται μόνο από το εάν μπορεί να κατασκευαστεί, αλλά κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει και να αποπληρωθεί, χωρίς να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Ο ΣΑΗ, εξ αρχής, είχε εκφράσει δημόσια πως πρόκειται για ένα έργο αβέβαιης βιωσιμότητας, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλό κόστος, τεχνικές δυσκολίες, ασάφειες και έλλειψη διαφάνειας", αναφέρει ο σύνδεσμος και ζητεί να διευκρινιστεί το πραγματικό κόστος του έργου.
Ο ΣΑΗ στην ίδια ανακοίνωση, διατυπώνει τη μεγαλύτερη ανησυχία των ιδιωτών επενδυτών στην αγορά ηλεκτρισμού, η διασύνδεση να απαξιώσει τις επενδύσεις τους.
"Η Κύπρος", αναφέρεται, "αυτό που χρειάζεται είναι η διασύνδεση να αποτελεί μέρος ενός συνολικού και βιώσιμου ενεργειακού σχεδιασμού. Και όχι ως υποκατάστατο της ανάπτυξης μιας ισχυρής και αποδοτικής εγχώριας αγοράς. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποβαθμιστεί η τοπική ενεργειακή παραγωγή και η ενεργειακή ανεξαρτησία της Κύπρου. Το κράτος χρειάζεται να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή, τις υποδομές του συστήματος, την αποθήκευση ενέργειας, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρισμού, καθώς αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για φθηνότερο ηλεκτρισμό".
