Οι εξελίξεις σε μεγάλα ενεργειακά έργα, ιδίως η ολοκλήρωση του τερματικού εισαγωγής Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) στο Βασιλικό και η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI), αποτελούν πηγή πηγή δημοσιονομικής αβεβαιότητας, όπως εκτιμά το Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Στην ενδιάμεση έκθεσή του που δημοσιοποιήθηκε σήμερα, το Συμβούλιο σημειώνει ότι οι καθυστερήσεις, η αβεβαιότητα ως προς το τελικό κόστος και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, καθώς και τυχόν πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες, καθιστούν αναγκαία τη στενή παρακολούθηση της δυνητικής δημοσιονομικής έκθεσης.
«Οποιαδήποτε απόφαση για πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση ή άλλη μορφή κρατικής στήριξης θα πρέπει να βασίζεται σε επικαιροποιημένη τεχνικοοικονομική μελέτη, η οποία να τεκμηριώνει τη βιωσιμότητα του έργου και να προσδιορίζει με σαφήνεια το ύψος και τη μορφή της δημόσιας στήριξης που απαιτείται για τη διασφάλισή της» τονίζει.
Παράλληλα, επισημαίνει, η έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων είναι σημαντική για την άμβλυνση του υδατικού προβλήματος, τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μεγαλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ.
Κύριες διαρθρωτικές αδυναμίες και κίνδυνοι
Όπως σημειώνει το Συμβούλιο, παρά τη θετική συνολική εικόνα της οικονομίας, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαρθρωτικές χρόνιες αδυναμίες:
• χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στο σύνολο της οικονομίας και αναντιστοιχίες μεταξύ των διαθέσιμων δεξιοτήτων και των αναγκών της αγοράς εργασίας,
• καθυστέρηση στην υλοποίηση μεγάλων αναπτυξιακών έργων και μη έγκαιρη ολοκλήρωση έργων του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,
• περιορισμένη αναδιανεμητική αποτελεσματικότητα των κοινωνικών δαπανών,
• καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης,
• υψηλό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων εκτός του τραπεζικού συστήματος,
• περιορισμένη πιστωτική διαμεσολάβηση, ιδιαίτερα για καινοτόμες δραστηριότητες
• υψηλή ενεργειακή εξάρτηση που μεταφράζεται σε υψηλό ενεργειακό κόστος,
• υστέρηση στην έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογική υιοθέτηση.
Πέντε προτεραιότητες και εννέα συστάσεις
Στην έκθεσή του το Συμβούλιο, καταγράφει πέντε βασικές προτεραιότητες για τη θωράκιση της κυπριακής οικονομίας και εννέα συγκεκριμένες συστάσεις πολιτικής, κρούοντας παράλληλα τον κώδωνα του κινδύνου για προκλήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, επισημαίνει ότι δημοσιονομικοί δείκτες είναι ικανοποιητικοί, τονίζοντας ωστόσο ότι τα χρόνια προβλήματα αποτελούν το μεγάλο στοίχημα της οικονομίας.
Οι πέντε προτεραιότητες αφορούν τη δημοσιονομική πειθαρχία, την ποιότητα επενδύσεων και κοινωνικής προστασίας, τα ανθεκτικά έσοδα, δεσμευτικό μεσοπρόθεσμο πλαίσιο και παραγωγικότητα/θεσμοί.
Στις συστάσεις πολιτικής περιλαμβάνεται η συνέχιση της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, η αναβάθμιση του πλαισίου αξιολόγησης των δημόσιων επενδύσεων, η αναδιάρθρωση των κοινωνικών δαπανών, η ενίσχυση της πλευράς των εσόδων και η θεσμοθέτηση δεσμευτικού τριετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Παράλληλα, προτείνει την ολοκλήρωση της μετάβασης στα νέα λογιστικά πρότυπα και την απλοποίηση των διαδικασιών, την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την ενδυνάμωση των θεσμών και της δημοσιονομικής διακυβέρνησης, καθώς και την ενίσχυση της παρακολούθησης και αξιολόγησης των μεγάλων κρατικών και ημικρατικών οργανισμών.
Όσον αφορά την ανάπτυξη, επισημαίνεται ότι παρέμεινε υψηλή το 2025, με κύριους μοχλούς την ιδιωτική κατανάλωση, τις εξαγωγές υπηρεσιών, τον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνιών καθώς και τον τουρισμό.
Σε σχέση με την αγορά εργασίας, αναφέρεται ότι χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ωστόσο περιοριστικό παράγοντα αποτελεί η παραγωγικότητα.
Αναφορικά με τον πληθωρισμό, σημειώνεται ότι η ενέργεια και οι υπηρεσίες αποτελούν τις βασικές πηγές των νέων πιέσεων.
Δημοσιονομικά δεδομένα
Τα δημοσιονομικά δεδομένα, υποδεικνύεται είναι θετικά με καταγραφή πλεονασμάτων και μείωση του δημόσιου χρέους σε επίπεδα κάτω του 60% του ΑΕΠ, με το συμβούλιο να εκφράζει τη θέση ότι η σύνθεση των δαπανών περιορίζει την ευελιξία ενώ η χαμηλη υλοποίηση των επενδύσεων είναι διαχρονικό πρόβλημα. Παράλληλα, τονίζει ότι οι πρωτογενείς δαπάνες υπερέβησαν την εγκεκριμένη τροχιά.
