Από ένα μεμονωμένο φαινόμενο σε εδραιωμένη τάση φαίνεται να μετακινείται ο πληθωρισμός στην Κύπρο, σύμφωνα με τον οικονομολόγο Τάσο Γιασεμίδη, ο οποίος μίλησε στο ΚΥΠΕ. Ο ίδιος εξέφρασε ανησυχία για τη δυναμική του πληθωρισμού εντός του 2026, αλλά και για το ενδεχόμενο το ενεργειακό κόστος να μεταδοθεί τους επόμενους μήνες στον πυρήνα του πληθωρισμού.
Ο κ. Γιασεμίδης έκανε λόγο για «ιδιόμορφη ασυμμετρία» στην Κύπρο σε σχέση με τις αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
«Λόγω του υψηλότερου από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο πληθωρισμού, το πραγματικό επιτόκιο στην κυπριακή οικονομία είναι χαμηλότερο από ό,τι στον πυρήνα της ευρωζώνης» και «άρα η ενιαία νομισματική πολιτική είναι εδώ λιγότερο περιοριστική απ' όσο χρειάζεται».
Στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν ότι ο πληθωρισμός τον Αύγουστο του 2026 διαμορφώθηκε στο 3,5% σε ετήσια βάση, έναντι 2,9% τον Ιούλιο και 3,06% τον Ιούνιο. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2025 καταγράφηκαν στα πετρελαιοειδή, με 20,3%, και στον ηλεκτρισμό και το νερό, με 6,0%.
Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός κατέγραψε τον Αύγουστο ετήσια αύξηση 5,2%, μετά το 4,4% του Ιουλίου και το 4,1% του Ιουνίου, ενώ οι τιμές ενέργειας αυξήθηκαν κατά 15%.
Κατά τον κ. Γιασεμίδη, το βασικό δίδαγμα είναι δομικό: «Μια οικονομία με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης αλλά σχεδόν πλήρη εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια θα εισάγει τον πληθωρισμό κάθε εξωτερικής κρίσης, όποια κι αν είναι η στάση της Φρανκφούρτης ή του Υπουργείου Οικονομικών».
Όπως σημείωσε, η αποτελεσματικότερη αντιπληθωριστική πολιτική για την Κύπρο είναι η μείωση της ενεργειακής εξάρτησης. Αυτό, εξήγησε, προϋποθέτει ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποθήκευση, ηλεκτρική διασύνδεση και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.
«Όσο αυτά μετατίθενται, κάθε κύμα ακρίβειας θα αντιμετωπίζεται με προσωρινά μέτρα που αντιμετωπίζουν το σύμπτωμα και όχι την αιτία».
Σχολιάζοντας την ετήσια αύξηση του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στο 5,2% τον Αύγουστο, ο οικονομολόγος είπε ότι πρόκειται για τη δεύτερη υψηλότερη στην ευρωζώνη. Τόνισε, ωστόσο, ότι τον απασχολεί περισσότερο η δυναμική του δείκτη παρά το ίδιο το επίπεδό του.
Ο δείκτης, πρόσθεσε, ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία από τις αρχές του έτους, χωρίς ενδείξεις σταθεροποίησης.
«Μια τέτοια διαδρομή δεν εξηγείται μόνο με φαινόμενα βάσης ή εποχικότητα. Δείχνει ότι οι αυξήσεις των τιμών έχουν αρχίσει να μεταδίδονται στο ευρύτερο σύστημα τιμών».
Για την απόκλιση μεταξύ του εναρμονισμένου και του εθνικού δείκτη, ο κ. Γιασεμίδης ανέφερε ότι ο δεύτερος κινείται αισθητά χαμηλότερα και ότι «η διαφορά είναι κυρίως μεθοδολογική».
Ο εναρμονισμένος δείκτης περιλαμβάνει και την κατανάλωση μη μόνιμων κατοίκων, αποδίδοντας έτσι μεγαλύτερο βάρος στον τουρισμό, τη φιλοξενία και τις μεταφορές. Πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, για τους κλάδους με τη μεγαλύτερη ενεργειακή ένταση και την ταχύτερη προσαρμογή τιμών.
Για τη χάραξη πολιτικής, το συμπέρασμα είναι διττό, ανέφερε ο οικονομολόγος. Μέρος της πίεσης αφορά την εξωτερική ζήτηση και όχι το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ παράλληλα διαβρώνεται η ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος, που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, σε σχέση με ανταγωνιστικούς προορισμούς.
Ο κ. Γιασεμίδης ανέφερε ότι η κινητήρια δύναμη είναι αναμφίβολα η ενέργεια. Στον εθνικό δείκτη, τα πετρελαιοειδή κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση μεταξύ όλων των οικονομικών κατηγοριών, ενώ και στην ευρωζώνη η ενέργεια ήταν η συνιστώσα με τον ταχύτερο ρυθμό.
«Η άνοδος δεν οφείλεται σε θεμελιώδη μεγέθη προσφοράς και ζήτησης αλλά σε γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, συνδεδεμένο με τη σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν και την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ».
Ο κίνδυνος των επόμενων μηνών
Ο συντελεστής μετάδοσης από τις διεθνείς τιμές ενέργειας στις εγχώριες τιμές είναι για την Κύπρο «δομικά υψηλός», είπε ο κ. Γιασεμίδης. Η οικονομία εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από εισαγόμενα καύσιμα, η ηλεκτροπαραγωγή εξακολουθεί να στηρίζεται σε πετρελαιοειδή και η νησιωτικότητα προσθέτει κόστος μεταφοράς σε σχεδόν κάθε εισαγόμενο αγαθό.
«Η επιδείνωση των όρων εμπορίου λειτουργεί ουσιαστικά ως φόρος στο εθνικό εισόδημα, που καταβάλλεται στο εξωτερικό».
Αναφερόμενος στους κινδύνους των επόμενων μηνών, ο οικονομολόγος είπε ότι αυτοί αφορούν τις δευτερογενείς επιδράσεις και όχι την πρωτογενή διαταραχή.
«Όταν το ενεργειακό κόστος περάσει στον πυρήνα του πληθωρισμού, δηλαδή στις υπηρεσίες, στα επεξεργασμένα τρόφιμα και τελικά στους μισθούς, η αποκλιμάκωση γίνεται πολύ πιο αργή και δαπανηρή».
Στην κυπριακή περίπτωση, πρόσθεσε, η ύπαρξη μηχανισμού τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών ενισχύει τη διάχυση αυτή. «Αυτό καθιστά τις πληθωριστικές προσδοκίες την πιο κρίσιμη μεταβλητή της περιόδου», ανέφερε.
Η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ
Σχολιάζοντας τη δεύτερη αύξηση επιτοκίων που έχει πραγματοποιήσει η ΕΚΤ μέσα στο έτος, με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να ανέρχεται στο 2,50%, ο κ. Γιασεμίδης είπε ότι η νομισματική πολιτική είναι «αμβλύ εργαλείο απέναντι σε διαταραχή προσφοράς».
Όπως εξήγησε, δεν μπορεί να επηρεάσει την τιμή του πετρελαίου, αλλά μπορεί μόνο να περιορίσει τη ζήτηση και τις προσδοκίες.
Για την Κύπρο, σημείωσε, εμφανίζεται μια ιδιόμορφη ασυμμετρία, καθώς ο υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο πληθωρισμός οδηγεί σε χαμηλότερο πραγματικό επιτόκιο σε σχέση με τον πυρήνα της ευρωζώνης.
«Άρα η ενιαία νομισματική πολιτική είναι εδώ λιγότερο περιοριστική απ' όσο χρειάζεται» και «ταυτόχρονα, η υψηλή αναλογία δανείων κυμαινόμενου επιτοκίου μεταφέρει το κόστος της σύσφιξης γρήγορα στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις».
«Η Κύπρος δηλαδή υφίσταται τις παρενέργειες της σύσφιξης χωρίς να απολαμβάνει πλήρως την αντιπληθωριστική της επίδραση», κατέληξε.
Πηγή: ΚΥΠΕ
