Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Στους κοινωνικούς εταίρους με track changes το προσχέδιο - Οι αλλαγές που κλείδωσαν και τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά

Τις βελτιωτικές αλλαγές που ανακοίνωσε πρόσφατα ο υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, πλην του ζητήματος των μερισμάτων, ενσωματώνει το αναθεωρημένο νομοσχέδιο που απέστειλε χθες το απόγευμα στους κοινωνικούς εταίρους.

Οι αλλαγές αφορούν την επίσπευση της καταβολής αυξήσεων στις συντάξεις εντός τριετίας αντί πενταετίας, την επέκταση της μεταβατικής περιόδου από τα πέντε στα 15 χρόνια καθώς και τη διασφάλιση ότι δεν θα υπάρχουν μειώσεις συντάξεων, ούτε αυξήσεις εισφορών ή του ορίου αφυπηρέτησης.

Στο νομοσχέδιο, εκ παραδρομής ή όχι, δεν περιλαμβάνεται η νέα ρύθμιση που ανακοίνωσε ο κ. Μουσιούττας για τις ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων που είναι παράλληλα μέτοχοι στις επιχειρήσεις τους. Ενώ αρχικά προβλεπόταν καταβολή εισφορών επί του αθροίσματος μισθών και μερισμάτων μέχρι το ανώτατο όριο ασφαλιστέων αποδοχών, σύμφωνα με τις αναφορές του υπουργού, η υποχρέωση θα περιορίζεται μέχρι τη συμπλήρωση εισοδήματος ίσου με δύο βασικές ασφαλιστικές μονάδες, δηλαδή περίπου €23.000 ετησίως.

Οι αλλαγές

Μεταξύ των σημαντικότερων τροποποιήσεων συγκαταλέγεται η επιτάχυνση της αύξησης της πλήρους βασικής σύνταξης. Ενώ το αρχικό προσχέδιο προέβλεπε σταδιακή εφαρμογή σε πέντε χρόνια, πλέον η μετάβαση θα ολοκληρώνεται σε τρία χρόνια. Κατά το πρώτο έτος εφαρμογής θα καταβάλλεται το 30% της αύξησης που προκύπτει από τον νέο τρόπο υπολογισμού, κατά το δεύτερο έτος το ποσοστό θα ανέρχεται στο 60%, ενώ από το τρίτο έτος και μετά οι συνταξιούχοι θα λαμβάνουν το σύνολο (100%) της αύξησης.

Σύμφωνα με τα παραδείγματα που έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα το Υπουργείο Εργασίας, οι αυξήσεις για τους χαμηλοσυνταξιούχους μπορεί να φθάσουν έως και το 50%. Ενδεικτικά, σύνταξη ύψους €411 με 30 χρόνια εισφορών και 7 επιδοτούμενα αυξάνεται σε €577 και σύνταξη €508 με 42 χρόνια εισφορών και 7 επιδοτούμενα σε €764.

Για τα χαμηλά προς μεσαία εισοδήματα οι αυξήσεις φθάνουν μέχρι το 34%. Για άτομα με 25 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα, η σύνταξη αυξάνεται από €497 σε €667, ενώ για άτομα με 42 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα από €762 σε €976.

Οι αυξήσεις στις συντάξεις για μεσαία εισοδήματα φθάνουν μέχρι το 11%. Συγκεκριμένα, για άτομα με 25 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα, η σύνταξη αυξάνεται από €921 σε €1.019, ενώ για άτομα με 35 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα αυξάνεται από €1.258 σε €1.341. 

Σύμφωνα με τα παραδείγματα, δεν καταγράφονται μειώσεις για υψηλά εισοδήματα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώνονται μικρές αυξήσεις. Συγκεκριμένα, για άτομα με 25 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα, η σύνταξη αυξάνεται από €1.223 σε €1.271, ενώ για άτομα με 35 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα αυξάνεται από €1.706 σε €1.713.

Συμπληρωματικό μέρος σύνταξης

Παράλληλα, διαφοροποιήθηκε ο τρόπος υπολογισμού του συμπληρωματικού μέρους της σύνταξης. Κατά τη μεταβατική περίοδο 2027-2041, ο συντελεστής θα ανέρχεται σε 1,25%, ενώ από το 2042 θα αυξηθεί στο 1,35%, αντί 1,34% που προέβλεπε προηγούμενη εκδοχή του προσχεδίου. Κατά τη μεταβατική περίοδο θα γίνεται σύγκριση μεταξύ του υφιστάμενου και του νέου συστήματος και θα καταβάλλεται το υψηλότερο ποσό σύνταξης.

Παράλληλα, στο νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνεται η νομοθετική κατοχύρωση υποχρεωτικής επενδυτικής πολιτικής και δημιουργία ειδικού φορέα διαχείρισης επενδύσεων και ξεχωριστού εποπτικού μηχανισμού έως το 2031, που αποτελεί σημαντική πτυχή για την πιθανότητα μελλοντικής αύξησης των εισφορών στο ΤΚΑ. Αυτό που καταγράφεται είναι ότι στο πλαίσιο αναλογιστικής ανασκόπησης,  κατά τα πρώτα δέκα χρόνια από την έναρξη της ισχύος του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τροποποιητικού) Νόμου του 2026,  εξετάζεται και κατά πόσο η εν λόγω αύξηση επηρεάζει αρνητικά τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ταμείου και σε τέτοια περίπτωση, εάν δεν έχει εφαρμοστεί νέα επενδυτική πολιτική, λαμβάνονται μέτρα για διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς του.

Παράλληλα, όσον αφορά το ζήτημα της θεμελίωσης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, οι αυστηρότερες προϋποθέσεις που είχαν περιληφθεί σε προηγούμενες εκδοχές του προσχεδίου για συντάξεις ανικανότητας και χηρείας έχουν αφαιρεθεί οριστικά.

Την ίδια ώρα, στο αναθεωρημένο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται η αναγνώριση πλασματικών συντάξιμων αποδοχών για γονείς λόγω ανατροφής παιδιών, άτυπους φροντιστές, άτομα με αναπηρία, φοιτητές και νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.

Οι εκκρεμότητες

Παρά τις βελτιωτικές αλλαγές στο νομοσχέδιο, εξακολουθούν να υπάρχουν σειρά εκκρεμοτήτων. Ένα από τα βασικότερα ζητήματα αφορά την αναλογιστική μείωση του 12%. Η κυβέρνηση αναζητεί λύσεις που δεν θα αυξάνουν το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της μεταρρύθμισης. 

Οι συντεχνίες υποστηρίζουν ότι το θέμα δεν μπορεί να κρίνεται αποκλειστικά με δημοσιονομικά κριτήρια, καθώς οι συνθήκες πρόωρης αφυπηρέτησης διαφέρουν μεταξύ των εργαζομένων. 

Όσον αφορά τα Ταμεία Προνοίας, η Τεχνική Επιτροπή θα συνεδριάσει σήμερα και οι κοινωνικοί εταίροι κλήθηκαν να υποβάλουν τις θέσεις τους, με νέα συνεδρία στις 27 Οκτωβρίου. Στις 29 Οκτωβρίου, το ζήτημα θα τεθεί και ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος, όπου αναμένεται να ανοίξει τα χαρτιά της η κυβέρνηση.

Οι συντεχνίες ξεκαθάρισαν ότι τα υφιστάμενα Ταμεία Προνοίας που έχουν οικοδομηθεί μέσα από συλλογικές συμβάσεις δεν θα πρέπει να επηρεαστούν από τη μεταρρύθμιση. 

Ανοικτό παραμένει και το ζήτημα της στήριξης στους χαμηλοσυνταξιούχους με αίτημα για επανεξέταση των κριτηρίων επιλεξιμότητας και στοιχεία για τον αριθμό των συνταξιούχων που θα εξακολουθούν να λαμβάνουν σύνταξη κάτω από €900 μηνιαίως μετά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης. Τέλος, ανοιχτό είναι και το ζήτημα για τη σύνταξη χηρείας ανδρών που έχουν χάσει τη σύζυγό τους πριν από την 1η Ιανουαρίου 2018.