Η κυπριακή οικονομία καταγράφει ρυθμό ανάπτυξης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, οι μισθοί αυξάνονται, ο πληθωρισμός υποχωρεί, αλλά σημαντικό μέρος του πληθυσμού περνά οικονομικά δύσκολα και λίγοι τα βγάζουν πέρα με ανέσεις.
Ακόμα και η μεσαία εισοδηματική τάξη στην Κύπρο, που αυξάνεται ως ποσοστό του πληθυσμού, αντιμετωπίζει αυξημένες δυσκολίες στην πληρωμή των δόσεων του δανείου της κύριας κατοικίας ή του ενοικίου.
Οι αυξήσεις στα εγχώρια αγαθά και υπηρεσίες παραμένουν, ασκώντας πιέσεις στα νοικοκυριά που βλέπουν τα πορτοφόλια τους να αδειάζουν πριν τα μέσα του μήνα. Αυτή η εικόνα παρατηρείται παρά τη μείωση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων που έχει ως αποτέλεσμα οι στατιστικοί δείκτες να δείχνουν υποχώρηση του πληθωρισμού.
Στο εκρηκτικό κλίμα προστίθενται οι χαμηλοί μισθοί που παρατηρούνται σε τομείς οικονομικής δραστηριότητας παρά τους υψηλούς σε κάποιους άλλους, όπως ο τομέας της τεχνολογίας.
Ακόμα και η φορολογική μεταρρύθμιση που ενέκρινε χθες η Βουλή, παρά τις σημαντικές ελαφρύνσεις και τη στήριξη της μεσαίας τάξης, αφήνει εκτός μεγάλο ποσοστό της κοινωνίας που βρίσκεται κάτω από το αφορολόγητο όριο και είναι η ομάδα πληθυσμού που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη για οικονομική στήριξη.
Η τριπλή όψη
Τα στοιχεία που δημοσίευσε τη Δευτέρα η Στατιστική Υπηρεσία καταδεικνύουν τις αισθητές διαφορές που υφίστανται μεταξύ των νοικοκυριών που περιλαμβάνονται στην κατώτατη εισοδηματική τάξη, στη μεσαία και ανώτερη, καθώς και τη διεύρυνση της εισοδηματικής ανισότητας.
Όπως καταδεικνύεται από στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκδοση «Πληθυσμός κατά Εισοδηματική Τάξη», το 27,8% του πληθυσμού της Κύπρου ή 267,6 χιλ. κατατάσσεται στην κατώτερη εισοδηματική τάξη για το 2024, εκ των οποίων το 14,6% ή 139,9 χιλ. ήταν «Σε κίνδυνο φτώχειας».
Το 2023, το ποσοστό πληθυσμού στην κατώτερη εισοδηματική τάξη ήταν 29,2% ή 275,8 χιλ. και το ποσοστό σε κίνδυνο φτώχειας στο 14,9% ή 140,2 χιλ.
Το 64,6% του πληθυσμού ή 620,1 χιλ. βρισκόταν στη μεσαία οικονομική τάξη το 2024 από 63,5% ή 599,5 χιλ. το 2023, ενώ ποσοστό 7,6% ή 73,1 χιλ. στην ανώτερη εισοδηματική τάξη από 7,2% ή 68,2 χιλ. το 2023.
Με βάση τη μεθοδολογία που εισηγείται ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η «μεσαία εισοδηματική τάξη» ορίζεται ως το ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε νοικοκυριά με το εισόδημά του να κυμαίνεται μεταξύ του 75% και του 200% του εθνικού διάμεσου εισοδήματος.
Ο πληθυσμός που ζει σε νοικοκυριά όπου το εισόδημά τους βρίσκεται πάνω από το 200% του εθνικού διάμεσου εισοδήματος ανήκει στην «ανώτερη εισοδηματική τάξη» και ο πληθυσμός με εισόδημα κάτω από το 75% του εθνικού διάμεσου εισοδήματος ανήκει στην «κατώτερη εισοδηματική τάξη».
Το Διάμεσο Ισοδύναμο Διαθέσιμο Εισόδημα ανέρχεται σε €12.271 για την κατώτερη τάξη το 2024 από €11.497 το 2023, για τη μεσαία τάξη σε €23.517 από €21.979 το 2023 ενώ για την ανώτερη στα €51.316 από €46.944.
Η διαφορά στο διάμεσο εισόδημα μεταξύ κατώτερης και ανώτερης τάξης φθάνει τις €39.045 το 2024 από €35.447 το 2023.
Το 36,6% των ατόμων που περιλαμβάνονται στην κατώτερη τάξη είναι εργαζόμενοι και το 35,9% συνταξιούχοι. Στη μεσαία τάξη το 68,6% είναι εργαζόμενοι και 14% συνταξιούχοι και στην ανώτερη το 71,7% είναι εργαζόμενοι και το 14,3% συνταξιούχοι.
Σύνθεση νοικοκυριών
Αναφορικά με τη σύνθεση των νοικοκυριών, το 56% της κατώτερης τάξης, το 45,9% της μεσαίας τάξης και το 57,4% της ανώτερης τάξης αφορά νοικοκυριά χωρίς παιδιά. Νοικοκυριά με ένα εξαρτώμενο παιδί αποτελούν το 11,9% της κατώτερης τάξης, το 20,5% της μεσαίας και το 21,2% της ανώτερης. Στα νοικοκυριά με 2 εξαρτώμενα παιδιά ανήκει το 18,4% της κατώτερης τάξης, το 24,2% της μεσαίας και το 18,9% της ανώτερης.
Ανά ηλικιακή ομάδα, το 30,5% της κατώτερης τάξης είναι 65 και άνω, το 18,1% παιδιά και το 13,1% νέοι. Οι ενήλικες σε ηλικία εργασίας είναι το 38,3%.
Στη μεσαία τάξη η πλειοψηφία είναι ενήλικες σε ηλικία εργασίας (53,6%), το 18,7% παιδιά, το 15,5% νέοι και το 12,2% συνταξιούχοι.
Στην ανώτερη τάξη οι ενήλικες σε ηλικία εργασίας είναι το 59,5%, με τους συνταξιούχους να είναι το 16,3%, τα παιδιά το 13,9% και οι νέοι (18-29) το 10,3%.
Διαχρονικά, το υψηλότερο ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά τα οποία καθυστέρησαν στην αποπληρωμή των δόσεων του δανείου της κύριας κατοικίας ή του ενοικίου βρίσκεται ανάμεσα στην κατώτερη εισοδηματική τάξη.
Το 2024 το 27% της κατώτερης τάξης καθυστέρησε στις αποπληρωμές αυτές από 31,2% το 2023, το 9,9% από τη μεσαία εισοδηματική τάξη από 8,9% το 2023 και το 3% από την ανώτερη εισοδηματική τάξη από 2,8% το 2023.
Υπερτιμημένοι οι μισθοί
Τα δεδομένα που εξελίσσονται, σχολίασε ο πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Μιχάλης Περσιάνης στο πλαίσιο παρέμβασής του στη ραδιοφωνική εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση» του Πολίτη 107.6 & 97.6.
Ο κ. Περσιάνης εξέφρασε τη θέση ότι τα στατιστικά στοιχεία για τους μισθούς αλλά και τον πληθωρισμό, ενώ είναι ορθά, δείχνουν μια διαφορετική εικόνα από ό,τι ισχύει στην πραγματικότητα.
Οι μέσοι μισθοί αυξάνονται, αλλά η κατανομή των εισοδημάτων δεν είναι ίση, τόνισε, σημειώνοντας ότι σε κάποιους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας παρατηρούνται υψηλοί μισθοί οι οποίοι συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ σε κάποιους άλλους τομείς οι μισθοί είναι στατικοί.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, κάποιοι γύρω στο 37%-40%, σύμφωνα με έναν πρώτο υπολογισμό «πετάνε», σημειώνοντας, ωστόσο, ότι δεν «πετούν οι υπόλοιποι».
Την ίδια ώρα σημείωσε το ίδιο μοτίβο καταγράφεται και στον πληθωρισμό. Ενώ, όπως είπε, η μείωση στις τιμές προέρχεται κυρίως από εισαγόμενα βιομηχανικά προϊόντα, την ενέργεια και τα καύσιμα, τα εγχώρια προϊόντα και υπηρεσίες συνεχίζουν να καταγράφουν αυξήσεις στις τιμές, ασκώντας πιέσεις στα νοικοκυριά.
Ανησυχία για ανελαστικές δαπάνες
Στο πλαίσιο της παρέμβασής του, ο κ. Περσιάνης σημείωσε ότι η οικονομία συνεχίζει τη δυναμική ανάπτυξη με το δημόσιο χρέος να υποχωρεί κάτω του 60% που μας προστατεύει από πολλούς κινδύνους.
«Αυτό που μας προβληματίζει», τόνισε, επαναλαμβάνοντας τη θέση που εξέφρασε κατά καιρούς το συμβούλιο, είναι η αύξηση των ανελαστικών δαπανών, σημειώνοντας επίσης ότι τα επόμενα χρόνια έρχονται μεγάλες αυξήσεις δαπανών για υποδομές, ενέργεια, υδατικό, φυσικές καταστροφές και πρέπει να αρχίσουμε να τις προγραμματίζουμε.
