Στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, σε συνεργασία με την Κυπριακή Επιτροπή Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας (ΚΕΧΑΠ), προγραμματίζει νέες πρωτοβουλίες για την περαιτέρω ενίσχυση της χρηματοοικονομικής παιδείας, αναδεικνύοντάς την ως κρίσιμο πυλώνα ανταγωνιστικότητας, ανθεκτικότητας και βιώσιμης ευημερίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και πρόεδρος της ΚΕΧΑΠ, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, σε άρθρο του με τίτλο «Η Οικονομική Παιδεία των Πολιτών ως Θεμέλιο Ευημερίας», τονίζει τη σημασία της χρηματοοικονομικής παιδείας και τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Υπενθυμίζεται ότι η κυπριακή προεδρία έχει θέσει πέντε βασικούς άξονες ως πυλώνες του προγράμματός της, υπό το σύνθημα «Μια αυτόνομη Ένωση, ανοικτή για τον κόσμο». Ένας από τους πυλώνες αυτούς είναι η «Αυτονομία μέσω ανταγωνιστικότητας», στο πλαίσιο της οποίας επιδιώκεται η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Όπως επισημαίνεται, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης πολυπλοκότητας, όπου οι πολίτες καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για αποταμίευση, δανεισμό, επενδύσεις και συνταξιοδοτικό προγραμματισμό, η χρηματοοικονομική γνώση αναδεικνύεται σε βασικό παράγοντα οικονομικής ευημερίας και κοινωνικής συνοχής.
Ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός, σύμφωνα με τον διοικητή της ΚΤΚ, δεν περιορίζεται στη διαχείριση καθημερινών οικονομικών ζητημάτων αλλά συνδέεται άμεσα με τη μείωση των ανισοτήτων και την ενίσχυση της οικονομικής αυτονομίας των πολιτών.
Στο άρθρο αναφέρει ότι διεθνείς μελέτες από οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδεικνύουν σαφή συσχέτιση μεταξύ χρηματοοικονομικής γνώσης και κοινωνικών δεικτών, όπως ο δείκτης ανισότητας εισοδήματος Gini. Η οικονομική παιδεία λειτουργεί, όπως σημειώνεται, ως εργαλείο κοινωνικής ενδυνάμωσης, επιτρέποντας στους πολίτες να αξιολογούν κινδύνους, να γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να αποφεύγουν φαινόμενα υπερχρέωσης και οικονομικής επισφάλεια.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σημασία της χρηματοοικονομικής παιδείας σε περιόδους κρίσεων. Σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία που επικαλείται ο διοικητής της ΚΤΚ, κοινωνίες με υψηλότερα επίπεδα οικονομικής μόρφωσης εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε οικονομικούς κλυδωνισμούς, καθώς οι πολίτες τους είναι καλύτερα προετοιμασμένοι να διαχειριστούν μεταβαλλόμενες συνθήκες και να λάβουν ορθολογικές αποφάσεις.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χρηματοοικονομική παιδεία εντάσσεται πλέον στον πυρήνα της στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Στόχος είναι η αξιοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων προς όφελος της ανάπτυξης και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Ωστόσο, τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου 2023 που παρατίθενται στο άρθρο είναι αποκαλυπτικά: μόλις το 18% των Ευρωπαίων πολιτών διαθέτει υψηλό επίπεδο χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, ενώ σχεδόν οι μισοί ενήλικες δεν έχουν αποταμιεύσεις έκτακτης ανάγκης.
Για την Κύπρο, ως μικρή και ανοικτή οικονομία, η οικονομική παιδεία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Ο διοικητής της ΚΤΚ υπενθυμίζει ότι από το 2022 εφαρμόζεται Εθνική Στρατηγική με τέσσερις βασικούς στόχους, ενώ η σύσταση και λειτουργία της Κυπριακής Επιτροπής Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας (ΚΕΧΑΠ) από το 2024 αποτελεί το βασικό όχημα υλοποίησης της πολιτικής αυτής.
