Εντείνει τις προσπάθειες για αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος το Υπουργείο Εσωτερικών, προχωρώντας σε βελτιώσεις υφιστάμενων σχεδίων αλλά και νέες δράσεις για το 2026.
Στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου, ο υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου, παρουσίασε τα αναθεωρημένα Σχέδια Αναζωογόνησης Ορεινών, Ακριτικών και Μειονεκτικών Περιοχών και Περιοχών της Υπαίθρου, καθώς και βελτιωτικές αλλαγές στα Σχέδια «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» και «Build to Rent».
Αναζωογόνηση ορεινών περιοχών
Για τα Στεγαστικά Σχέδια Αναζωογόνησης Ορεινών, Ακριτικών και Μειονεκτικών Περιοχών και Περιοχών της Υπαίθρου, από το 2019 μέχρι το 2025, υποβλήθηκαν 2.892 αιτήσεις, εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 2.027, με συνολικό ποσό χορηγίας €77 εκατ.
Παρά την αυξημένη συμμετοχή, με σκοπό να καταστούν περισσότερο ελκυστικά για αξιοποίηση, το υπουργείο προχωρά σε αναθεωρήσεις των Σχεδίων. Συγκεκριμένα, οι βασικότερες αλλαγές αφορούν:
Την παραχώρηση πρόσθετης αύξησης 20% στην οικονομική ενίσχυση που παραχωρείται για εκτοπισθέντες δικαιούχους.
Την αύξηση κατά €5.000 του ανώτατου ορίου οικονομικής ενίσχυσης για τους δικαιούχους του Σχεδίου Υπαίθρου, για όλους τους τύπους σύνθεσης της οικογένειας.
Την αύξηση κατά €5.000 των εισοδηματικών κριτηρίων για όλες τις γεωγραφικές περιοχές και όλους τους τύπους σύνθεσης της οικογένειας.
Την εισαγωγή πρόσθετης κατηγοριοποίησης σύνθεσης της οικογένειας αναλόγως του αριθμού τέκνων σε ό,τι αφορά το ανώτατο όριο οικονομικής ενίσχυσης, με αύξηση του ανώτατου ορίου ενίσχυσης κατά €5.000, ώστε να δοθεί πρόσθετη βοήθεια στους πολύτεκνους.
Την εισαγωγή πρόσθετης κατηγοριοποίησης της οικογενειακής σύνθεσης αναλόγως του αριθμού τέκνων σε ό,τι αφορά τα εισοδηματικά κριτήρια, με αύξηση κατά €5.000.
Την αύξηση κατά €5.000 του μέγιστου ύψους οικονομικής ενίσχυσης για ειδικές κατασκευές στην κατηγορία «ορεινές και μειονεκτικές περιοχές» και κατά €15.000 στην κατηγορία «εξόχως ορεινές και εξόχως μικρές και απόμακρες περιοχές».
Την αφαίρεση της απαίτησης, για ελάχιστο χρονικό διάστημα, συνεχούς και μόνιμης διαμονής στη Δημοκρατία από Κύπριους πολίτες.
Την παραχώρηση της δυνατότητας στους αιτητές για συνδυασμό των στεγαστικών σχεδίων με τα Σχέδια Χορηγιών του Υπουργείου Ενέργειας για την ενεργειακή αναβάθμιση της οικιστικής μονάδας, για άλλες δαπάνες. Πρόκειται για σημαντική αλλαγή, καθώς αιτητής που θα λάμβανε μέχρι σήμερα οικονομική ενίσχυση ύψους €70.000 μέσω του Στεγαστικού Σχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών θα μπορεί πλέον να λάβει επιπλέον μέχρι €30.000 μέσω των Σχεδίων του Υπουργείου Ενέργειας, ανεβάζοντας τη συνολική κρατική χορηγία στις €100.000.
Η υποβολή αιτήσεων για τη νέα προκήρυξη θα αρχίσει από τις 2 Μαρτίου 2026 και θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Κίνητρα, Build to Rent
Ο υπουργός σημείωσε ότι τα Σχέδια Πολεοδομικών Κινήτρων και Build to Rent συγκέντρωσαν σημαντικό ενδιαφέρον από τον κατασκευαστικό τομέα.
Μέχρι στιγμής, έχουν κατατεθεί 39 αιτήσεις για έκδοση πολεοδομικής άδειας με αξιοποίηση των κινήτρων και του επιπρόσθετου συντελεστή δόμησης, δεδομένο που μεταφράζεται σε πέραν των 2.500 μονάδων τα επόμενα δύο χρόνια, εκ των οποίων οι 275 αφορούν προσιτές κατοικίες. Παράλληλα, σε άλλες 22 αιτήσεις αξιοποιείται η επιλογή εξαγοράς του συντελεστή δόμησης, με καταβολή χρηματικού αντισταθμίσματος ύψους €11,5 εκατ. στο Ειδικό Ταμείο Προσιτής Στέγης του ΚΟΑΓ, χρήματα τα οποία μεταφράζονται σε πρόσθετες μονάδες που κατασκευάζονται από τον οργανισμό και διατίθενται σε οικονομικά ασθενέστερες ομάδες πληθυσμού.
Στο πλαίσιο αξιολόγησης της εφαρμογής του Σχεδίου Build to Rent, κρίθηκε σκόπιμη η αναθεώρηση συγκεκριμένων σημείων, επιτρέποντας την ελεύθερη διάθεση του συνόλου του επιτρεπόμενου δομήσιμου εμβαδού στην αγορά. Ταυτόχρονα, διατηρείται η υποχρέωση για διάθεση του συνόλου των μονάδων που παράγονται με τον πρόσθετο συντελεστή δόμησης σε προσιτό ενοίκιο για περίοδο τεσσάρων ετών.
Σχέδιο Ανακαινίζω-Ενοικιάζω
Παρά τις αρχικές προσδοκίες, το Σχέδιο «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» παρουσίασε χαμηλότερη του αναμενόμενου απόδοση. Υποβλήθηκαν 76 αιτήσεις, εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 40, απορρίφθηκαν οι 16 και οι υπόλοιπες 20 βρίσκονται υπό εξέταση. Με στόχο τη βελτίωση του Σχεδίου, το ΥΠΕΣ, σε συνεργασία με το ΕΤΕΚ, προχώρησε σε σημαντικές τροποποιήσεις, μεταξύ των οποίων:
Αύξηση των ποσών χορηγίας κατά €5.000 ανά τύπο οικιστικής μονάδας, για κάλυψη μεγαλύτερου μέρους του κόστους ανακαίνισης.
Δυνατότητα αξιοποίησης υφιστάμενων μη οικιστικών μονάδων, όπως γραφείων και επαγγελματικών χώρων, που αδειοδοτούνται για αλλαγή χρήσης.
Επέκταση των περιοχών εφαρμογής και στις ακριτικές περιοχές και τις περιοχές της υπαίθρου.
Διεύρυνση του ορίου της επιτρεπόμενης μέγιστης κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος από 200 κιλοβατώρες ανά έτος σε 500.
Αύξηση κατά €5.000 του εισοδηματικού ορίου για ενοικιαστές, ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των δυνητικών δικαιούχων.
Στεγαστικά Σχέδια ΚΟΑΓ
Παράλληλα, διαπιστώνεται η επαναδραστηριοποίηση του ΚΟΑΓ, ο οποίος αποτελεί πλέον τον εκτελεστικό βραχίονα της κυβέρνησης, ως φορέα διαχείρισης της στεγαστικής πολιτικής του κράτους. Εντός του 2026 βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης από τον Οργανισμό 244 οικιστικές μονάδες προς πώληση σε προσιτή τιμή και 192 μονάδες προς προσιτό ενοίκιο, ενώ προχωρεί η διαδικασία διαχωρισμού 135 οικοπέδων σε Λευκωσία, Λάρνακα, Λεμεσό και Πάφο.
Προσιτές κατοικίες σε κρατική γη
Επιπλέον, τον περασμένο Δεκέμβριο εξαγγέλθηκε το Σχέδιο ανέγερσης περίπου 500 προσιτών μονάδων σε κρατική γη, συνολικής επένδυσης πέραν των €75 εκατ., με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029.
Ερωτηθείς πώς καθορίζεται το ύψος του ενοικίου, όσον αφορά το σχέδιο ανέγερσης κατοικιών σε κρατική γη, ο υπουργός ανέφερε ότι το προσιτό ενοίκιο έχει καθοριστεί να είναι το μέγιστο 30% κάτω από τον μέσο όρο των ενοικίων. Σε κάποιες περιπτώσεις θα είναι πολύ χαμηλότερο, ανέφερε, προσθέτοντας ωστόσο ότι δεν έχει καθοριστεί.
Σχέδιο Ανέγερσης Μονάδων Συλλογικής Διαμονής
Επιπρόσθετα, σε εφαρμογή βρίσκεται και το Σχέδιο Ανέγερσης Μονάδων Συλλογικής Διαμονής για εργαζόμενους στους τομείς της βιομηχανίας, του εμπορίου και του τουρισμού, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση και ελάχιστες τεχνικές απαιτήσεις με δυνατότητα εφαρμογής σε νέες και υφιστάμενες οικοδομές. Το Σχέδιο έχει ως στόχο την εξυπηρέτηση, μεταξύ άλλων, των βραχυπρόθεσμων στεγαστικών αναγκών των εργαζομένων, απελευθερώνοντας την ίδια στιγμή σημαντικό αριθμό στεγαστικών μονάδων προς την ανοικτή αγορά. Αν και είναι σε πρώιμο στάδιο υλοποίησης, ωστόσο, από τα ερωτήματα που υποβάλλονται μετά τη δημοσίευσή του, διαφαίνεται ότι υπάρχει ενδιαφέρον για αξιοποίησή του.
Μονάδες Διαμονής Φοιτητών
Παράλληλα, εξαγγέλθηκε η έναρξη εφαρμογής ενός καινούργιου Σχεδίου που αφορά την ανέγερση ενός νέου τύπου μονάδων διαμονής φοιτητών. Η ανάγκη σχεδιασμού του συγκεκριμένου μέτρου προέκυψε λόγω της λειτουργίας νέων και της επέκτασης υφιστάμενων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων σε όλες τις πόλεις, που οδήγησαν σε αύξηση της ζήτησης για στεγαστικές μονάδες και, κατ’ επέκταση, σε άνοδο των τιμών ενοικίων και υπερσυγκέντρωση φοιτητών σε συγκεκριμένες περιοχές.
Οι μονάδες διαμονής φοιτητών θα μπορούν να αποτελούνται από δέκα δωμάτια το μέγιστο ανά μονάδα, αποκλειστικά για τη στέγαση φοιτητών, με μειωμένες απαιτήσεις ως προς τα συνολικά εμβαδά των υποστηρικτικών και κοινόχρηστων χώρων.
Ενδεικτικά, με τις νέες προδιαγραφές θα είναι εφικτό να κατασκευαστεί μονάδα διαμονής φοιτητών πέντε δωματίων σε 77 τετραγωνικά μέτρα ωφέλιμου εμβαδού. Διαγράφεται παράλληλα η υποχρέωση παροχής κοινόχρηστων υποδομών, όπως χώροι υποδοχής και αποθηκευτικοί χώροι, ενώ προβλέπεται μεγαλύτερη ελαστικότητα στις πρόνοιες για χώρους στάθμευσης. Συγκεκριμένα, θα απαιτείται ένας χώρος στάθμευσης για κάθε πέντε φοιτητικά δωμάτια, δεδομένης της εγγύτητας των μονάδων στα πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Η ανέγερση Μονάδων Διαμονής Φοιτητών επιτρέπεται σε αυτόνομες αναπτύξεις και σε συνδυασμό με άλλες χρήσεις, όπως οικιστικές, εμπορικές και γραφειακές και είναι δυνατή τόσο σε νέες αναπτύξεις, όσο και σε υφιστάμενες οικοδομές νοουμένου ότι αδειοδοτούνται για αλλαγή χρήσης και σε ήδη εγκεκριμένες αναπτύξεις που προχωρούν σε προσθηκομετατροπές.
Οι εν λόγω αναπτύξεις θα πρέπει να βρίσκονται εντός ενός χιλιομέτρου από εγγεγραμμένη σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για λόγους προαγωγής της βιώσιμης κινητικότητας.
Παράλληλα με τα μέτρα αύξησης του οικιστικού αποθέματος, υλοποιούνται μέτρα ενίσχυσης της αγοραστικής δυνατότητας των πολιτών, με επίκεντρο τους νέους και τις οικογένειες αλλά και τους χαμηλά και μεσαία αμειβόμενους.
Το Στεγαστικό Σχέδιο παραχώρησης οικονομικής βοήθειας σε 400 δικαιούχους νέους ή και νεαρές οικογένειες κάτω των 41ός ετών ολοκληρώθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, με την υποβολή 1.027 αιτήσεων, αριθμός που υπερκάλυψε τις 400 διαθέσιμες εγκρίσεις που αντιστοιχούν σε χορηγία που ανέρχεται στα €14,5 εκατομμύρια.
Επιπρόσθετα, συνεχίζεται η υλοποίηση των στεγαστικών σχεδίων της Υπηρεσίας Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων που έχουν ως στόχο την οικονομική ενίσχυση των προσφύγων για κάλυψη των στεγαστικών τους αναγκών. Τα Σχέδια εφαρμόστηκαν με αναθεωρημένους όρους το 2025, βελτιώνοντας σημαντικές αδυναμίες και αυξάνοντας τους εν δυνάμει δικαιούχους. Την προηγούμενη χρονιά, εγκρίθηκαν 2.197 αιτήσεις για συνολικό ποσό ύψους €56.4 εκατομμυρίων.
Ταχύτερες αδειοδοτήσεις
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το υπουργείο, ιδιαίτερη σημασία στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος έχει η απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδότησης.
Με το νέο ψηφιοποιημένο και απλοποιημένο πλαίσιο, καταργούνται οι χρονοβόρες και περίπλοκες διαδικασίες και εφαρμόζεται ταχεία διαδικασία εξέτασης και έκδοσης αδειών για τις αναπτύξεις χαμηλού και μεσαίου ρίσκου. Μέχρι στιγμής, περισσότερες από 2.000 αιτήσεις για αναπτύξεις μέχρι δύο κατοικίες ολοκληρώθηκαν εντός του χρονικού ορίου των 40 εργάσιμων ημερών, ενώ εξετάστηκαν άλλες 627 αιτήσεις που αφορούν πολυκατοικίες 20 διαμερισμάτων εντός των 80 ημερών. Αυτό σημαίνει ότι πέραν των 5.500 μονάδων έχουν μπει σε τροχιά κατασκευής περίπου έναν χρόνο νωρίτερα και θα μπουν στην αγορά αποσυμπιέζοντας τις τιμές.
Ευρωπαϊκή διάσταση στέγασης
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ζήτημα της στέγασης έχει αναδειχθεί σε στρατηγική προτεραιότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικεντρώνεται τους τελευταίους μήνες στην εξεύρεση εργαλείων και μηχανισμών ενίσχυσης των εθνικών στρατηγικών στέγασης.
Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ εστιάζει στην αύξηση της προσφοράς και την ενίσχυση των επενδύσεων, την πρόσβαση σε στέγη για όλους και την ενίσχυση του διαλόγου και της ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ενίσχυση της πρόσβασης των Ευρωπαίων πολιτών, καθολικά και χωρίς αποκλεισμούς, σε ποιοτική, βιώσιμη και προσιτή στέγη.
