Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να αποτελει τον μεγάλο άγνωστο Χ για την παγκόσμια οικονομία και, κατ’ επέκταση, για την οικονομία της Κύπρου. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου μπορεί να υποχώρησαν τις τελευταίες ώρες, μετά τις νέες τοποθετήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μιλά πλέον για έναν πόλεμο πιο περιορισμένης διάρκειας, ωστόσο η αβεβαιότητα και η μεταβλητότητα στις αγορές παραμένουν ισχυρές. Κάθε δήλωση μπορεί, μέσα σε λίγα λεπτά, να αλλάξει την πορεία μετοχών, ομολόγων και να ανατρέψει τις τιμές της ενέργειας. Στο σημερινό περιβάλλον, οι αγορές λειτουργούν περισσότερο με το βλέμμα στραμμένο στα γεωπολιτικά ρίσκα και λιγότερο στα θεμελιώδη μεγέθη, με αποτέλεσμα να εντείνεται το κλίμα νευρικότητας.
Μέσα σε αυτό το ρευστό σκηνικό, η Κύπρος επιχείρησε και χθες να στείλει προς τους εταίρους και τις αγορές το μήνυμα ότι οι συνθήκες στη χώρα παραμένουν φυσιολογικές και υπό έλεγχο. Ο υπουργός Οικονομικών και προεδρεύων του Ecofin, Μάκης Κεραυνός, από τις Βρυξέλλες, αξιοποίησε την παρουσία του στο Συμβούλιο Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων της ΕΕ για να εκπέμψει σήμα κανονικότητας, επισημαίνοντας ότι, παρά τη γεωγραφική εγγύτητα της Κύπρου με την εμπόλεμη ζώνη, η καθημερινότητα στο νησί εξελίσσεται «ομαλά και με ασφάλεια». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην κατάσταση του κυπριακού εναέριου χώρου, ο οποίος παραμένει σε λειτουργία, στοιχείο κρίσιμο για τον τουρισμό. Δεν παρέλειψε, επίσης, να ευχαριστήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικά τις Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία για την άμεση συνδρομή τους στην προστασία της Κύπρου.
Το θέμα των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου απασχόλησε τις συζητήσεις τόσο στο Eurogroup τη Δευτέρα όσο και στο Ecofin χθες Τρίτη, χωρίς ωστόσο, μέχρι στιγμής, να έχουν ληφθεί συγκεκριμένες αποφάσεις πολιτικής. Η συζήτηση ήταν γενική, καθώς είναι σε εξέλιξη τα γεγονότα, είπε ο κ. Κεραυνός. Καμιά φορά οι αγορές εντείνουν το πρόβλημα και πρέπει να περιμένουμε να δούμε τα πραγματικά στοιχεία, διευκρίνισε. Ξέρουμε, προσέθεσε, ότι οι επιπτώσεις ξεκινούν από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Επομένως, στο θέμα της ενέργειας έχουν συζητηθεί όλα τα θέματα και αφιερώθηκε πολύς χρόνος. Ανάμεσα στα θέματα που εξετάστηκαν ήταν και το ζήτημα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, οι οποίες, σύμφωνα με τον κ. Κεραυνό, δεν έχουν καταφέρει να πετύχουν τον στόχο της μείωσης των τιμών.
Στην κυπριακή αγορά, η βασικότερη ανησυχία εξακολουθεί να αφορά την πορεία των τιμών της ενέργειας και την επίδραση που μπορεί να έχει τυχόν νέα άνοδος στο κόστος παραγωγής στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε χθες η Eurostat, η Κύπρος παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής εξάρτησης από πετρελαϊκά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2024 το 86% της διαθέσιμης ενέργειας στην Κύπρο προερχόταν από αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ενώ η χώρα εισήγαγε το 96% της ενέργειάς της από πετρελαϊκά προϊόντα, καταγράφοντας τον υψηλότερο δείκτη εξάρτησης στην ΕΕ. Αυτό το στοιχείο δείχνει πόσο ευάλωτη είναι η Κύπρος στις διαταραχές της τιμής του πετρελαίου.
Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι «η ζωή στην Κύπρο κυλάει ομαλά», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο κ. Κεραυνός, στη δημόσια συζήτηση παραμένει το ερώτημα κατά πόσον η οικονομία είναι θωρακισμένη απέναντι σε ένα παρατεταμένο κύμα αστάθειας. Σε αυτό το ερώτημα ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, απάντησε ότι η κυπριακή οικονομία εισέρχεται στη νέα αυτή περίοδο αβεβαιότητας «με ισχυρές βάσεις».
«Η Κύπρος», είπε ο κ. Πατσαλίδης, αντιμετωπίζει τη συγκυρία αυτή από θέση οικονομικής ισχύος. Η κυπριακή οικονομία στηρίζεται σε υγιή θεμελιώδη μεγέθη, εύρωστη δημοσιονομική βάση και σε ένα ανθεκτικό τραπεζικό σύστημα με υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια και ισχυρή ρευστότητα, γεγονός που ενισχύει την ικανότητά της να απορροφά ενδεχόμενες εξωτερικές αναταράξεις».
Σημειώνεται ότι το δημόσιο χρέος της Κύπρου ακολουθεί πτωτική πορεία, υποχώρησε στο 62,8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω στο 51% το 2026.
