Η εκτόξευση των τιμών των κατοικιών και ενοικίων τα τελευταία χρόνια, έκανε το όνειρο της απόκτησης κατοικίας απρόσιτο για μεγάλο μέρος της κοινωνίας σε Κύπρο και ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άσκησε ισχυρή πίεση την Τρίτη για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, προτείνοντας λύσεις για αξιοπρεπή, βιώσιμη και οικονομικά προσιτή στέγαση.
Στην τελική έκθεση της ειδικής επιτροπής για τη στεγαστική κρίση, η οποία εγκρίθηκε από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Τρίτη με 367 ψήφους υπέρ, 166 κατά και 84 αποχές, τονίζεται ότι εκατομμύρια Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης.
Βελτίωση βιοτικού επιπέδου
Για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς στέγασης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδιώκει το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγασης της Επιτροπής να διαθέσει ειδικά κονδύλια για την ανακαίνιση, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατοικιών καθώς και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.
Όλες οι νέες κατοικίες θα πρέπει να πληρούν τα πρότυπα ποιότητας μόνωσης, ενεργειακής απόδοσης και ποιότητας του αέρα, υποστηρίζει το Κοινοβούλιο.
Αναγνωρίζοντας την πρόσφατη, ραγδαία αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, οι ευρωβουλευτές ζητούν η επικείμενη νομοθεσία να πετύχει ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη του τουρισμού και τη διασφάλιση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή στέγαση.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης η δημόσια και κοινωνική στέγαση να αποτελέσει επαρκές μερίδιο της αγοράς στις πόλεις της ΕΕ, ώστε να αυξηθεί η οικονομική προσιτότητα και η προσφορά στέγασης για ευάλωτες ομάδες.
Το Κοινοβούλιο καταδικάζει απερίφραστα την πρακτική των καταλήψεων (δηλ. την παράνομη κατοχή ακινήτων) και απαιτεί αυστηρότερα μέτρα για την προστασία των ιδιοκτητών. Καλεί επίσης τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την προστασία των δικαιωμάτων των ενοικιαστών.
Επενδύσεις και ενισχύσεις
Το Κοινοβούλιο ζητεί φορολογικά κίνητρα με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, απαλλαγές από φόρους και τέλη μεταβίβασης για νέους αγοραστές πρώτης κατοικίας, καθώς και φορολογικούς όρους που θα καταστήσουν τις μακροπρόθεσμες μισθώσεις πιο προσιτές.
Η έκθεση ζητεί περισσότερες επενδύσεις της ΕΕ στον τομέα αυτό, μέσω καλύτερου συντονισμού της υφιστάμενης χρηματοδότησης και ανακατανομής των αχρησιμοποίητων πόρων του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για τη στήριξη της δόμησης και της ανακαίνισης κοινωνικής, δημόσιας, συνεταιριστικής και οικονομικά προσιτής στέγασης.
Το Κοινοβούλιο υποστηρίζει ακόμη ότι οποιαδήποτε αναθεώρηση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις θα πρέπει να διευκολύνει τις δημόσιες επενδύσεις στην κοινωνική στέγαση, με σεβασμό στην ποικιλομορφία των εθνικών αγορών.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Επιτροπή μια δέσμη μέτρων απλούστευσης για τη μείωση της γραφειοκρατίας. Επιθυμούν απλούστερες διαδικασίες αδειοδότησης, για παράδειγμα ψηφιακές διαδικασίες και προθεσμία 60 ημερών για τη διεκπεραίωση αιτήσεων από τις αρμόδιες Αρχές.
Κατασκευές και ανακαινίσεις
Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τη βιομηχανική της κυριαρχία στον τομέα των κατασκευών και των ανακαινίσεων, τονίζουν οι ευρωβουλευτές, καλώντας την Επιτροπή να αυξήσει τα καινοτόμα και βιώσιμα προϊόντα, να ενισχύσει την ενιαία αγορά πρώτων υλών και να συμπεριλάβει ρήτρες ελάχιστης προέλευσης «Made in EU» για κατασκευαστικά στοιχεία σε έργα που συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ.
Τέλος, οι ευρωβουλευτές ζητούν να ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των ειδικευμένων εργαζομένων μέσω της κατάρτισης και των δίκαιων μισθών. Ζητούν ευκολότερη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού εντός της ΕΕ, αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και, όπου απαιτείται, πρόσληψη ειδικευμένων εργαζομένων από τρίτες χώρες.
Ο εισηγητής της έκθεσης, Borja Giménez Larraz (ΕΛΚ, Ισπανία), δήλωσε: «Μια γενιά που δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά να αγοράσει ένα σπίτι δεν μπορεί να χτίσει ούτε το μέλλον της. Η Ευρώπη έχει έλλειμμα 10 εκατομμυρίων σπιτιών ενώ τα ενοίκια έχουν αυξηθεί πάνω από 30% και το τίμημα πληρώνουν νέοι και οικογένειες. Για πρώτη φορά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταρτίζει χάρτη πορείας που περιλαμβάνει δέσμη μέτρων για την απλούστευση της στέγασης, ταχύτερες άδειες εντός 60 ημερών, επενδύσεις σε δεξιότητες, ασφάλεια δικαίου και προστασία των ιδιοκτητών και των ενοικιαστών ακινήτων, κινητοποίηση ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων και ισχυρότερη στήριξη των νέων, των οικογενειών και των ατόμων με αναπηρία. Όχι άλλες δικαιολογίες. Τα κράτη μέλη πρέπει τώρα να παράξουν αποτελέσματα».
Η πρόεδρος της ειδικής Επιτροπής, Irene Tinagli (Σοσιαλιστές, Iταλία), δήλωσε: «Η στέγαση αποτελεί θεμελιώδη κοινωνική προτεραιότητα. Έχοντας εργαστεί για έναν χρόνο, η Επιτροπή μας διαπίστωσε ότι η στεγαστική κρίση στην ΕΕ είναι πραγματική και επηρεάζει ανθρώπους σε όλα τα κράτη μέλη». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρόσθεσε, αναλαμβάνει δράση για την αντιμετώπιση αυτής της επείγουσας κοινωνικής και οικονομικής κρίσης προτείνοντας πρακτικές και καινοτόμες λύσεις. «Η στεγαστική κρίση έχει εκτεταμένες συνέπειες για την ποιότητα ζωής των Ευρωπαίων, επηρεάζοντας την υγεία, την κοινωνική συνοχή και την πρόσβαση σε οικονομικές ευκαιρίες. Η δράση της ΕΕ είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση της ισορροπίας και της δικαιοσύνης στη στεγαστική αγορά, διότι όλοι αξίζουν ένα σπίτι».
Στήριξη νέων και οικογενειών
Ο ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ και ΕΛΚ Μιχάλης Χατζηπαντέλα, τόνισε ότι ιδιαίτερα μέσα από τροπολογία που συνυπέγραψε δίνεται έμφαση στη στήριξη των νέων και των οικογενειών.
Συγκεκριμένα, η τροπολογία καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που αντιμετωπίζουν οι νέοι, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης σε επαρκή και οικονομικά προσιτή στέγαση.
«Για μικρά κράτη όπως η Κύπρος, η πρόσβαση σε προσιτή στέγαση είναι καθοριστική για τις νέες οικογένειες. Η απόφαση στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η ΕΕ προχωρά σε ουσιαστικά μέτρα για την προστασία των πολιτών με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα», δήλωσε ο κ. Χατζηπαντέλα.
Σημειώνεται ότι δράσεις για τη στεγαστική κρίση υλοποιεί το Υπουργείο Εσωτερικών. Η πολιτική που υλοποιεί το υπουργείο, εδράζεται σε δύο βασικούς πυλώνες, την αύξηση του οικιστικού αποθέματος και την ενίσχυση της αγοραστικής δυνατότητας των πολιτών, με συνολικό ποσό πέραν των €100 εκατ. να διατίθεται το 2025 για αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Από τις 2 Μαρτίου 2026 τέθηκε σε ισχύ η νέα προκήρυξη των αναθεωρημένων στεγαστικών σχεδίων για αναζωογόνηση ορεινών, ακριτικών και μειονεκτικών περιοχών, καθώς και περιοχών της υπαίθρου, με το Υπουργείο Εσωτερικών να ανακοινώνει βελτιώσεις, που στοχεύουν να καταστήσουν τα σχέδια πιο ελκυστικά για τους δικαιούχους, στο πλαίσιο της στεγαστικής πολιτικής του κράτους.
Πόσο προσιτή είναι
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, το 2024, το κόστος στέγασης στην ΕΕ ξεπέρασε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος για το 9,8% των νοικοκυριών στις πόλεις της ΕΕ και το 6,3% των νοικοκυριών σε αγροτικές περιοχές. Πάνω από το ένα τέταρτο των Ελλήνων (29%) που ζουν σε πόλεις είχαν κόστος στέγασης άνω του 40% του εισοδήματός τους, ενώ μόνο το 2,3% των Κυπρίων στις πόλεις αντιμετώπισε το ίδιο πρόβλημα.
Περίπου το 35,5% του εισοδήματος των νοικοκυριών στην Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη του κόστους στέγασης το 2024, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.
Μεταξύ 2015 και 2024, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 53,4%. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στην Ουγγαρία (+209,5%), τη Λιθουανία (+135%) και την Πορτογαλία (+124,4%). Στην Κύπρο, η αύξηση ανέρχεται στο 12,6%.
Η ενοικίαση στην ΕΕ έγινε επίσης πιο ακριβή. Μεταξύ του 2010 και του πρώτου τριμήνου του 2025, οι τιμές των ενοικίων αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 27,8%. Τα ενοίκια αυξήθηκαν σε όλες τις χώρες της ΕΕ εκτός από την Ελλάδα (-11%). Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στην Εσθονία (+220%), τη Λιθουανία (+184%), την Ουγγαρία (+124%) και την Ιρλανδία (+115%).
Αυτό οφείλεται εν μέρει στην αύξηση των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων, οι οποίες έβγαλαν από την αγορά κατοικίες και διαμερίσματα.
