Τις παρατηρήσεις του αναφορικά με την τροποποίηση του Περί Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμου, απέστειλε την Παρασκευή στη βουλή το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου, με αφορμή τη σημερινή συζήτηση στην επιτροπή οικονομικών, χαιρετίζοντας τη στάση του Υπουργείου Οικονομικών κατά την μεταξύ τους συζήτηση επί των συγκεκριμένων θεμάτων.
Η εισαγωγή και υιοθέτηση των νέων κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης (ΚΟΔ) της ΕΕ αποτελεί σημαντικό βήμα για την διασφάλιση της δημοσιονομικής υγείας των κρατών μελών της ΕΕ, επισημαίνει.
Σκοπός των νέων κανόνων είναι, μεταξύ άλλων, και η ενίσχυση των μεσοπρόθεσμων σχεδιασμών με τρόπο που να είναι πιο δεσμευτικός για τα κράτη μέλη, ούτως ώστε να ενισχύεται η δημοσιονομική πειθαρχία και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων.
«Με αυτό τον γνώμονα, και με δεδομένο ότι η τροχιά δαπανών αποτελεί κεντρικό στοιχείο των νέων κανόνων, τονίζουμε πως οι συνολικές καθαρές εθνικές πρωτογενείς δαπάνες (ΚΠΔ) για την τετραετή περίοδο αναφοράς πρέπει να είναι εκ των προτέρων σχεδιασμένες και προγραμματισμένες προς αποφυγή εκτροχιασμών και για την καλύτερη διαχείριση των σχεδιασμών», αναφέρει.
Ακραία εξέλιξη οι συμπληρωματικοί προϋπολογισμοί
Στο σημείωμά του το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, επαναλαμβάνει πως η πρακτική των συμπληρωματικών προϋπολογισμών, στον βαθμό που αυτοί συνεπάγονται αύξηση των συνολικών δαπανών, πρέπει να θεωρείται ως ακραία εξέλιξη.
Σε κάθε περίπτωση, προσθέτει, το αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι πάντα δημοσιονομικά ουδέτερο (τροποποιητικός). «Αν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, τότε θα πρέπει απαραίτητα να δημιουργείται ρητή μείωση στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους σε σχέση με την πρόβλεψη του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΜΔΠ), η οποία θα είναι ισόποση με την αύξηση που προκύπτει από ένα τέτοιο συμπληρωματικό προϋπολογισμό».
Σε αντίθετη περίπτωση, επισημαίνει, καταργείται εντελώς η λογική των νέων κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης και θα επιτραπεί ευκολότερα ένας δυνητικός εκτροχιασμός της χώρας σε σχέση με την τετραετή τροχιά.
Αναθεωρήσεις δαπανών με προτεραιοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων
Σημειώνεται επίσης πως, κάτω από τους νέους ΚΟΔ οι αναθεωρήσεις δαπανών επιτρέπονται με αυστηρή προτεραιοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, και όχι για άλλους σκοπούς. Οι οποιεσδήποτε άλλες αυξήσεις δαπανών θα πρέπει να συνοδεύονται από ισόποση μείωση δαπανών σε άλλες γραμμές του εκάστοτε προϋπολογισμού και ΜΔΠ.
Σε κάθε περίπτωση, τα ΜΔΠ πρέπει να θεωρούνται δεσμευτικά: Οι όποιες αναθεωρήσεις των ετών 2-3 κατά τα έτη που ακολουθούν, θα πρέπει να καταγράφονται ρητά και να επεξηγούνται κατά τη διαδικασία ψήφισης του προϋολογισμού και ΜΔΠ από την Βουλή των Αντιπροσώπων. Για παράδειγμα, κατά τον προϋπολογισμό 2027 και ΜΔΠ 2027-2029, αναφέρει, οι δαπάνες που προβλέπονται για τα έτη 2027-2028 θα πρέπει να συνάδουν με τα ποσά που αναφέρονται στον προϋπολογισμό 2026 και ΜΔΠ 2026-2028. Οι όποιες αναθεωρήσεις θα πρέπει να τυγχάνουν ρητής επεξήγησης.
Τετραετή και όχι τριετή ΜΔΠ
Το Συμβούλιο επαναλαμβάνει την εισήγησή του για υιοθέτηση τετραετών και όχι τριετών ΜΔΠ, ούτως ώστε να είναι ορατές οι πλήρεις δεσμεύσεις της Δημοκρατίας στο πλαίσιο των ΚΟΔ, ο οποίες είναι τετραετείς.
Δύο τροποποιήσεις
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εισηγείται δύο διαφοροποιήσεις σε σχέση με τροπολογίες του Υπουργείου Οικονομικών.
Σύμφωνα με την εισήγηση, ο υπουργός κοινοποιεί στο Συμβούλιο δύο εβδομάδες πριν από την υποβολή για έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο του εθνικού μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου ή της ετήσιας έκθεσης προόδου εκάστου έτους και στο πλαίσιο της κατάρτισης του προϋπολογισμού, τα στοιχεία και τις υποθέσεις των μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων, καθώς και τα τελικά προσχέδια των εν λόγω εγγράφων, και το Συμβούλιο παρέχει εκτίμηση των μακροοικονομικών προβλέψεων με επιστολή του προς τον Υπουργό εντός πέντε ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης των ολοκληρωμένων στοιχείων.
Το Συμβούλιο θα πρέπει να λαμβάνει ολοκληρωμένα τα έγγραφα, καθώς το περιεχόμενό τους (περιλαμβανομένης και της κατανομής δαπανών) επηρεάζουν σημαντικά τις εκτιμήσεις, τονίζεται.
Σε σχέση με το άρθρο 56, εισηγείται την απόρριψη της τροπολογίας στην παράγραφο (β) με την οποία μειώνεται ο χρόνος ενημέρωσης του Συμβουλίου από 3 σε 2 εβδομάδες.
Εισηγείται την υιοθέτηση της πρότασης, με τις εξής αλλαγές: Tο Συμβούλιο εκπονεί εκτίμηση των μακροοικονομικών προβλέψεων με επιστολή του την οποία διαβιβάζει στον Υπουργό και στην Επιτροπή Οικονομικών εντός πέντε ημερών και από την ημερομηνία διαβίβασης στο Συμβούλιο του προσχεδίου και προϋπολογισμού και ΜΔΠ των μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων.
Σε σχέση με το άρθρο 63, επαναλαμβάνει πως θεωρεί εξαιρετικά θετική εξέλιξη την ενίσχυση της γραμμής προϋπολογισμού του Υπουργείου Οικονομικών, με τίτλο «Μη προβλεπόμενες Δαπάνες και Αποθεματικό». Επαναλαμβάνει πως αυτή η πρακτική έχει συμβάλει στη διαφύλαξη της δημοσιονομικής πειθαρχίας και έχει λειτουργήσει ως «ενδοκυβερνητικό σταύρωμα» κονδυλίων.
Προσθέτει, όμως, πως η ενίσχυση της εν λόγω γραμμής του προϋπολογισμού συνεπάγεται αναπόφευκτα και εκ φύσεως μείωση της διαφάνειας, κάτι που δεν είναι η πρόθεση του Υπουργείου. Επαναλαμβάνει προς την Επιτροπή Οικονομικών την εισήγηση για παρακολούθηση του συγκεκριμένου κονδυλίου αλλά ταυτόχρονα και την ενθάρρυνση για συνέχιση της σημερινής πρακτικής.
Όσον αφορά στο άρθρο 65, τονίζει πως η πρακτική των συμπληρωματικών προϋπολογισμών, όχι μόνο δεν συνάδει με τους νέους ΚΟΔ, αλλά συμβάλλει σημαντικά στη δημοσιονομική αταξία και ενθαρρύνει την προχειρότητα στη διαμόρφωση προϋπολογισμών σε όλη την κρατική μηχανή.
Χαιρετίζει ως εξαιρετικά θετική εξέλιξη την σημερινή στάση που τηρεί το Υπουργείο Οικονομικών στο συγκεκριμένο θέμα, αναφέροντας πως το βασικό ζητούμενο είναι η θεσμοθέτηση της σημερινής στάσης του Υπουργείου, ούτως ώστε να μετατραπεί, από προσωποπαγή πολιτική θέση, σε θεσμοθετημένη πρακτική. Το θέμα δεν αφορά απαραίτητα την παρούσα τροποποίηση της συγκεκριμένης νομοθεσίας, υποδεικνύει, η οποία αποτελεί, ωστόσο, την αφορμή για τεθεί το θέμα υπόψη της Επιτροπής.
Σημειώνει πως, στην περίπτωση υποβολής προϋπολογισμών και ΜΔΠ, περιλαμβανομένων και συμπληρωματικών προϋπολογισμών, θα πρέπει να υποβάλλεται και αναθεώρηση της τροχιάς δαπανών όπως αυτή προκύπτει κάτω από τους νέους ΚΟΔ (Καθαρές Πρωτογενείς Εθνικές Δαπάνες). Σε περίπτωση που κάτι τέτοιο δεν υιοθετηθεί νομοθετικά, θα πρέπει να απαιτείται από την Βουλή ως συνήθης πρακτική, υποστηρίζει.
