Τα μέτρα στήριξης των εισοδημάτων νοικοκυριών, επιχειρήσεων (με έμφαση στον τουρισμό) και αγροτών που ανακοίνωσε με τηλεοπτικό μήνυμα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, προσφέρουν ανάσες, αλλά μένει να αποδειχθεί αν αυτό το πακέτο ύψους €100 εκατ. -με ένα πρόσθετο κόστος 23 εκατ. ευρώ από την απώλεια πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης λόγω της μη εφαρμογής πράσινης φορολογίας στα καύσιμα- θα είναι αρκετό. Αν συνυπολογιστούν άλλα μέτρα η στήριξη των εισοδημάτων ξεπερνά τα €200 εκατ.
H Κεντρική Τράπεζα στις μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία που δημοσίευσε την Τρίτη 24 Μαρτίου, αναφέρει ότι "οι μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στην κυπριακή οικονομία θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου. Το βασικό σενάριο υιοθετεί υπόθεση εργασίας ότι η σύρραξη θα έχει διάρκεια περίπου δύο μήνες και υψηλή ένταση, και εν συνεχεία σταδιακή αποκλιμάκωση". Τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση έχουν βραχυπρόθεσμο ορίζοντα διμήνου, με τη μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια να είναι το μόνο που θα ισχύει μέχρι και το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Ωστόσο αυτές οι προβλέψεις έχουν ένα ισχυρό βαθμό αβεβαιότητας.
H ανοδική πορεία των προϊόντων διύλισης (καύσιμα κίνησης, αεροπορικά καύσιμα), η οποία είναι μεγαλύτερη από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, "έκαψε" ήδη από χθες ένα μέρος της επίδρασης από τη μείωση κατά 8,6 σεντ του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών (ΚΣΚ) Μάριο Δρουσιώτη, την Πέμπτη οι τιμές της βενζίνης αυξήθηκαν κατά 2 σεντ το λίτρο, του πετρέλαιου κίνησης κατά 3,5 σεντ το λίτρο και του πετρελαίου θέρμανσης κατά 3,55 σεντ. Οι αυξήσεις αυτές συνιστούν τη μεγαλύτερη αύξηση στα καύσιμα των τελευταίων τριών ετών μέσα σε μία ημέρα, σχολίασε στο ΚΥΠΕ ο κ. Δρουσιώτης.
Παράλληλα, ο ξενοδοχειακός τομέας θα ήθελε κάτι παραπάνω, όπως το εξέφρασε η ΟΕΒ σε ανακοίνωσή της. Ρεπορτάζ του Reuters περιέγραψε με μελανά χρώματα τις προοπτικές του τουρισμού σε Ελλάδα και Κύπρο λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου, με τους ευρωπαίους να προτιμούν μαζικά περιοχές στη Δυτική Μεσόγειο και ειδικά την Ισπανία. Πληροφορίες του "Π" από πηγές της αγοράς αναφέρουν ότι υπάρχουν ακυρώσεις για την προσεχή τουριστική σεζόν από οργανωτές ταξιδίων, οι οποίοι επανέρχονται για να διαπραγματευτούν χαμηλότερες τιμές.
Ο υφυπουργός Τουρισμού, Κώστας Κουμής, μιλώντας την Πέμπτη στην ετήσια Γενική Συνέλευση του Παγκύπριου Συνδέσμου Διευθυντών Ξενοδοχείων (ΠΑΣΥΔΙΞΕ) εμφανίστηκε αισιόδοξος. Η φετινή τουριστική χρονιά, εξήγησε, δεν είναι εύκολη, αλλά έπειτα από περίπου 20 ημέρες πίεσης, οι ρυθμοί των κρατήσεων άρχισαν ξανά να ανεβαίνουν.
Η έρευνα για το οικονομικό κλίμα στην Κύπρο τον Μάρτιο αποτυπώνει τις δυσκολίες. Ο Δείκτης Οικονομικής Συγκυρίας (ΔΟΣ) μειώθηκε κατά 9,4 μονάδες σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο και υποχωρεί στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων πέντε ετών. Σύμφωνα με το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου, η μείωση του ΔΟΣ ήταν αποτέλεσμα της κάμψης του επιχειρηματικού κλίματος – ιδιαίτερα των προσδοκιών – σε όλους τους τομείς, καθώς και της σημαντικής αποδυνάμωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης. Ο Δείκτης Οικονομικής Αβεβαιότητας σημείωσε απότομη άνοδο τον Μάρτιο, καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή των τελευταίων 19 μηνών. Η επιχειρηματική αβεβαιότητα αυξήθηκε σε όλους τους τομείς, με εντονότερη την αύξηση ανάμεσα σε επιχειρήσεις στον τομέα των υπηρεσιών. Η καταναλωτική αβεβαιότητα ενισχύθηκε σε όλες τις εισοδηματικές ομάδες, με τα φτωχότερα νοικοκυριά να επηρεάζονται περισσότερο.
Οι αντιδράσεις από κόμματα και φορείς ποικίλουν. Αναγνωρίζεται η ανάγκη λήψης μέρων, ωστόσο ζητείται το κάτι παραπάνω.
Το ισοζύγιο
Σε γενικές γραμμές η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα στην κατεύθυνση των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, των συστάσεων του Eurorgroup και της επιστολής που έλαβαν τα κράτη - μέλη από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Δηλαδή προσωρινές μειώσεις φόρων και κρατικές ενισχύσεις. Τα μέτρα, όμως, δεν είναι στοχευμένα και δεν εξηγήθηκε από που θα περικοπούν δαπάνες για να χρηματοδοτηθεί το πακέτο των €246 εκατ. Σε ότι αφορά την πράσινη φορολογία, η περικοπή της χορηγίας από το Ταμείο Ανάκαμψης λόγω της μη εφαρμογής της, συνεπάγεται και μείωση εσόδων (σ.σ. οι πόροι απο την ΕΕ λογίζονται ως έσοδο για τον προϋπολογισμό) και εξεύρεση πόρων για τη χρηματοδότηση με εθνικούς πόρους των έργων και δράσεων που είναι ενταγμένα στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, σε χαιρετισμό του τη Δευτέρα στην τελετή απονομής πιστοποιητικών κυκλικής οικονομίας που διοργάνωσε η Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ), χαμήλωσε τις προσδοκίες για την απορρόφηση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης.
«Δεν αποτελεί αυτοσκοπό η απορρόφηση των πόρων από τον Μηχανισμό, αλλά η ουσία, που είναι ο πραγματικός αντίκτυπος και τα αλυσιδωτά οφέλη που απορρέουν από την επίτευξη του κάθε στόχου και οροσήμου», είχε πει.
Αναλυτικά τα μέτρα που ανακοίνωσε ο κ. Χριστοδουλίδης είναι:
1. Μείωση από 1η Μαΐου 2026 μέχρι 31 Μαρτίου 2027 του συντελεστή ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό, στο 5% (από 9% σήμερα) για όλους τους οικιακούς καταναλωτές.
2. Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης καυσίμων κίνησης το τρίμηνο Απριλίου - Ιουνίου 2026, κατά 8,33 σεντ το λίτρο.
3. Εφαρμογή μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ σε κρέας, πουλερικά και ψάρια από 1η Απριλίου 2026 μέχρι και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Τα προϊόντα αυτά προστίθενται στα ήδη υφιστάμενα με μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ, φρούτα και λαχανικά.
4. Μη επιβολή της Πράσινης Φορολογίας στα καύσιμα, που θα επιβάρυνε επιπλέον το κόστος καυσίμων, κατά 9 σεντ το λίτρο.
5. Επιδότηση 30% των απολαβών εργαζομένων στην ξενοδοχειακή βιομηχανία, για μονάδες και τουριστικά καταλύματα που θα είναι σε λειτουργία για όλη την περίοδο από την 1η Απρίλιου μέχρι τις 30 Απριλίου 2026.
6. Περαιτέρω στήριξη αεροπορικών εταιρειών για διασφάλιση της απρόσκοπτης σύνδεσης της χώρας μας με σημαντικούς προορισμούς προσέλκυσης τουριστών.
7. Επιδότηση αγροτών για αγορά λιπασμάτων με κάλυψη 15% του κόστους, για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.
8. Επιδότηση για τους αγρότες για γεωργικά εφόδια, με κάλυψη 15% του κόστους αγοράς, για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.
"Το συνολικό κόστος των μέτρων που ανακοινώνουμε, μαζί με τα υφιστάμενα μέτρα που εξακολουθούν να βρίσκονται σε ισχύ, σημείωσε, υπερβαίνει τα 200 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για μέτρα πλήρως κοστολογημένα και εντός των δημοσιονομικών πλεονασμάτων", ανέφερε ο κ. Χριστοδουλίδης.
Ο δημοσιονομικός αντίκτυπος των μέτρων, πάντως, δεν είναι αμελητέος και πρέπει να μετρήσει στις επόμενες αποφάσεις. Η μη στόχευση αποτελεί τη μεγαλύτερη αδυναμία του πακέτου καθώς επωφελούνται ακόμη και ομάδες του πληθυσμού με υψηλά εισοδήματα.
