Εργαλειοθήκη παρεμβάσεων θα παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Λευκωσία, όπως ανέφερε σε δηλώσεις της στους δημοσιογράφους η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μετά το έκτακτο Κολλέγιο των Επιτρόπων που διεξήχθη της Δευτέρας στις Βρυξέλλες, για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος για την παρουσίαση και κύρωση δομικών πακέτων για την αγορά ενέργειας, με ορίζοντα το καλοκαίρι αντί για το τέλος του 2026, ενώ σημείωσε ότι δεν πληρούνται σήμερα οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση γενικής ή εθνικής ρήτρας διαφυγής.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν περιέγραψε το βάθος της κρίσης σημειώνοντας ότι «σε 44 ημέρες, το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά πάνω από 22 δισ. ευρώ, χωρίς να προστεθεί επιπλέον ενέργεια», δίνοντας το μέτρο της πίεσης που δέχεται η ευρωπαϊκή οικονομία.
Όπως εξήγησε, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, οι επιπτώσεις στις ενεργειακές ροές και στις τιμές θα διατηρηθούν για σημαντικό χρονικό διάστημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ήδη την επόμενη εβδομάδα, λίγες ημέρες πριν την άτυπη Σύνοδο της Λευκωσίας, ένα communiqué με τα πρώτα άμεσα μέτρα.
Στα άμεσα μέτρα που θα παρουσιαστούν την επόμενη εβδομάδα, θα υπάρχει ο ενισχυμένος συντονισμός κρατών μελών στις αγορές ενέργειας, με βάση την κοινή πλατφόρμα που έχει ήδη συγκεντρώσει περίπου 90 δισ. κυβικά μέτρα ζήτησης και έχει οδηγήσει σε συμφωνίες για 77 δισ. κυβικά μέτρα. Θα υπάρχει πρόβλεψη για τον συντονισμό της πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου ώστε να αποφευχθεί ταυτόχρονη προσφυγή όλων των κρατών μελών στις αγορές. Η Κομισιόν επιπλέον θα προτείνει τον κοινό σχεδιασμό για απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου με στόχο «το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα» στις τιμές.
Όσον αφορά τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης που έχουν ήδη ανακοινωθεί από τα κράτη μέλη ή θα έρθουν στη συνέχεια, αναμένεται να δοθεί ένα πλαίσιο ώστε αυτά νε μη θα διαταράσσουν την ενιαία αγορά ενέργειας. Στο communiqué της Κομισιόν, θα περιλαμβάνονται και βέλτιστες πρακτικές - προτάσεις που τα κράτη μέλη. «Δεν ξεκινάμε από το μηδέν, αλλά μπορούμε να κάνουμε περισσότερα και καλύτερα», ανέφερε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης που θα έρθουν εντός Απριλίου με άμεση εφαρμογή, η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ένα νέο προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στα κράτη μέλη.
«Το πρώτο και πιο σημαντικό σημείο είναι ότι τα μέτρα που θα ληφθούν πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και άμεσα, αυτό είναι απολύτως κρίσιμο. Σε ό,τι αφορά τις ευρύτερες οικονομικές παρεμβάσεις, θα πρέπει να είναι περιορισμένες, ώστε να μην οδηγήσουν σε αδικαιολόγητη επιδείνωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Αυτή τη στιγμή, οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση εναλλακτικών εργαλείων, όπως η γενική ρήτρα διαφυγής ή οι εθνικές ρήτρες διαφυγής, δεν πληρούνται,» τόνισε η ίδια.
Επιπλέον, συμπλήρωσε ότι η Κομισιόν θα συνεχίσει «να διαδραματίζει τον κρίσιμο ρόλο του συντονισμού, με γνώμονα το ευρύτερο ευρωπαϊκό οικονομικό συμφέρον. Θα προχωρήσουμε βήμα-βήμα, παρακολουθώντας την εξέλιξη των τιμών και της κατάστασης στη Μέση Ανατολή», τόνισε.
Μίλησε ακόμη για στοχευμένα μέτρα στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις με αυστηρά κριτήρια, και κατευθυντήριες γραμμές εκ μέρους της Κομισιόν προς τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό της εισοδηματικής ενίσχυσης.
Όσον αφορά τα μέτρα μείωσης ζήτησης, έκανε λόγο για την επιτάχυνση προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, την αντικατάσταση του ενεργοβόρου εξοπλισμού στη βιομηχανία, αλλά και την ενίσχυση πολιτικών ενεργειακής απόδοσης με σεβασμό στην επιλογή των καταναλωτών Όπως η ίδια υπογράμμισε, «η φθηνότερη ενέργεια είναι αυτή που δεν καταναλώνεται».
Όσον αφορά τις νομοθετικές παρεμβάσεις μέχρι τον Ιούλιο, η φον ντερ Λάιεν προανήγγειλλε την κατάθεση νομοθετικών προτάσεων τον Μάιο για το σύνολο των παραγόντων που διαμορφώνουν το ενεργειακό κόστος. Επιπλέον μίλησε για παρεμβάσεις στο σύστημα εμπορίας εκπομπών (ETS), με ενίσχυση του αποθεματικού σταθερότητας και μέτρα για μεγαλύτερη προβλεψιμότητα τιμών, αλλά και διαβούλευση με τα κράτη μέλη τις επόμενες εβδομάδες για επικαιροποίηση των δεικτών ETS, με ορίζοντα όπως είχε ανακοινωθεί την πλήρη αναθεώρηση του ETS έως τον Ιούλιο. Επιπρόσθετα μίλησε για νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη φορολογία ενέργειας και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις
Σχετικά με τα διαρθρωτικά μέτρα και την ενεργειακή μετάβαση, η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε την ανάγκη επιτάχυνση έγκρισης του πακέτου για τα ευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας έως τις αρχές του καλοκαιριού, νωρίτερα σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό που τοποθετούσε ως ορόσημο το τέλος του 2026. Η φον ντερ Λάιεν προανήγγειλλε επίσης την παρουσίαση μιας νέας στρατηγικής εξηλεκτρισμού πριν το καλοκαίρι με συγκεκριμένο ποσοτικό στόχο.
Αναφέρθηκε ακόμη στην ενίσχυση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και πυρηνική ενέργεια, σημειώνοντας ότι ήδη πάνω από 70% της ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ προέρχεται από ΑΠΕ και πυρηνικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία των νέων αρθρωτών αντιδραστήρων. Σημείωσε τη σημασία των επενδύσεων σε αποθήκευση ενέργειας, μπαταρίες και διασυνδέσεις δικτύων, αλλά και της περαιτέρω μείωσης της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα, καθώς «πληρώνουμε υψηλό τίμημα για αυτή την εξάρτηση».
Στο κομμάτι της χρηματοδότησης και των επενδύσεων, απηύθυνε κάλεσμα στα κράτη μέλη για άμεση αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, ιδίως από τα ταμεία συνοχής, και την εστίαση επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευση και ενεργειακές υποδομές. Η Πρόεδρος της Κομισιόν προανήγγειλε σύντομα τη διοργάνωση ευρωπαϊκής επενδυτικής διάσκεψης για κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς αναγνώρισε ότι ι οι δημόσιοι πόροι δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών. Η στόχευση είναι διπλή: αφενός η κάλυψη των άμεσων αναγκών του συστήματος και αφετέρου η επιτάχυνση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης.
Πηγή: ΚΥΠΕ
