Στην καρδιά του Κυπριακού προβλήματος οδηγεί η προσπάθεια για ολική αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού σε παγκύπριο επίπεδο, με τη συζήτηση στη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Υγεία μεταξύ κτηνιάτρων της ε/κ και της τ/κ πλευράς να προχωρεί με πολύ αργά βήματα, την ώρα που ο ιός επεκτείνεται με γρήγορους ρυθμούς σε κτηνοτροφικές μονάδες στη νότια πλευρά του νησιού και πλέον καταγράφονται κρούσματα σε χοιροστάσια. Οι θανατώσεις ζώων στις περιοχές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας ξεπερνούν το 9% του ζωικού πληθυσμού ενώ ο κίνδυνος της σταδιακής μόλυνσης ολόκληρης της Κύπρου είναι πλέον υπαρκτός.
Η διαχρονική αδυναμία της ηγεσίας των Ε/Κ και των Τ/Κ να καταλήξουν σε μια λύση του Κυπριακού έχει ως αποτέλεσμα η Κύπρος να βρίσκεται σε πλήρη διαχωρισμό. Στον νότο υπάρχει η Κυπριακή Δημοκρατία που είναι μέλος της ΕΕ και στον βορρά μια μη αναγνωρισμένη διοίκηση υποτελής στην Τουρκία. Ως εκ τούτου, εφαρμόζονται διαφορετικές νομοθεσίες και λαμβάνονται ξεχωριστά μέτρα σε έναν ενιαίο εδαφικό χώρο. Υπάρχουν όμως ζητήματα όπως ο αφθώδης πυρετός όπου το πρόβλημα δεν επιλύεται με μονομερή μέτρα. Χρειάζεται ενιαία πολιτική αντιμετώπισης του θέματος και ο διαχωρισμός στέκεται εμπόδιο. Ακόμη και αν ο ιός αντιμετωπιστεί στις περιοχές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να εμφανιστεί ξανά λόγω της κυκλοφορίας του στις περιοχές που ελέγχει η τ/κ κοινότητα. Μπορεί να συμβεί και το αντίστροφο και στο τέλος να τρέχει πότε η μία και πότε η άλλη πλευρά. Συνεπώς, η μονομερής αντιμετώπιση του ιού δεν αποτελεί ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο, αφού είναι φανερό ότι η διαίρεση του κυπριακού εδάφους δεν θωρακίζει τον ζωικό πληθυσμό της Κύπρου.
Ευρωπαϊκό πρωτόκολλο
Η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην ΕΕ την 1η Μαΐου του 2004. Ολόκληρη η Κύπρος θεωρείται ευρωπαϊκό έδαφος. Όμως η διαίρεση του νησιού λόγω του Κυπριακού προβλήματος δημιούργησε μια ιδιομορφία. Η εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας έχει ανασταλεί στις περιοχές που η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. Αυτό προβλέπει το Πρωτόκολλο Αρ.10 στην Πράξη Προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ (2003). Συνεπώς η Κυπριακή Δημοκρατία είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού, αλλά δεν μπορεί να διασφαλίσει ότι θα ληφθούν ανάλογα μέτρα και στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Το ζήτημα του αφθώδους πυρετού απασχόλησε τη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Υγεία. Η συγκεκριμένη επιτροπή συνεδρίασε τουλάχιστον τέσσερις φορές από την ημέρα εντοπισμού κρούσματος αφθώδους πυρετού στο βόρειο μέρος του νησιού τον περασμένο Δεκέμβριο. Η πραγματικότητα είναι ότι υπάρχει συνεργασία μεταξύ των κτηνιάτρων των δύο πλευρών, οι οποίοι ανταλλάζουν πληροφορίες, δεδομένα και απόψεις. Ωστόσο το πρόβλημα του διαχωρισμού παραμένει και οι κτηνίατροι της κάθε πλευράς κινούνται σε διαφορετικό πλαίσιο.
Θανατώσεις
Μετά την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού στη βόρεια πλευρά του νησιού, η τ/κ πλευρά έλαβε εμβόλια από την ΕΕ και προχώρησε στον εμβολιασμό των ζώων. Αρνείται ωστόσο να εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο για τις θανατώσεις των ζώων στις μολυσμένες κτηνοτροφικές μονάδες. Γι’ αυτό άρχισε ένας διάλογος στη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Υγεία ώστε να πεισθεί η τ/κ πλευρά να εφαρμόσει όλα τα μέτρα που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η συζήτηση μεταξύ των δύο πλευρών διεξάγεται στο πλαίσιο της Δικοινοτικής Υποεπιτροπής για Κτηνιατρικά Θέματα. Η ανάγκη για ενιαία πολιτική τέθηκε στο τραπέζι για πρώτη φορά σε συνεδρία της υποεπιτροπής που έλαβε χώρα στις 17 Μαρτίου. Η τ/κ πλευρά αρχικά ήταν αρνητική, ωστόσο, άλλαξε στάση και επιφυλάχθηκε να απαντήσει σε επόμενη συνεδρία ώστε να προηγηθούν οι απαραίτητες διαβουλεύσεις με την ιεραρχία της διοίκησης στον βορρά.
Εντούτοις η τ/κ πλευρά άργησε να ανταποκριθεί στο αίτημα, με αποτέλεσμα ο Ε/Κ συμπρόεδρος της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Υγεία, Λεωνίδας Φυλακτού, να επανέλθει με νέο αίτημα προς την τ/κ πλευρά για τον καθορισμό ημερομηνίας. Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι τελικά καθορίστηκε η ημερομηνία της επόμενης συνεδρίας της Δικοινοτικής Υποεπιτροπής για Κτηνιατρικά Θέματα και θα λάβει χώρα στις 30 Απριλίου. Ωστόσο είναι άγνωστο ακόμη εάν η τ/κ πλευρά αποφάσισε να εφαρμόσει το μέτρο των θανατώσεων και αυτό θα διαφανεί στη συνεδρία της 30ής Απριλίου.
Τι απασχολεί τους Τ/Κ
Η ε/κ πλευρά επιμένει ότι πρέπει να υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση και θεωρεί ότι το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο είναι ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης του ιού. Τονίζει επίσης ότι αυτή είναι η πολιτική που εφαρμόζουν τα ανεπτυγμένα κράτη. Η τ/κ πλευρά απαντά ότι δεν έχει «φύγει» από την αρχική περιοχή ο αφθώδης πυρετός, το χωριό Λάπαθος της επαρχίας Αμμοχώστου. Επιμένει στη θέση ότι ο ιός τέθηκε υπό έλεγχο και πως οι εμβολιασμοί των ζώων απέτρεψαν το ενδεχόμενο διασποράς του αφθώδους πυρετού. Υποστηρίζει ακόμη ότι η πολιτική που ακολουθεί στο συγκεκριμένα θέμα έχει εφαρμοστεί από άλλες χώρες και επικαλέστηκε κράτη της Λατινικής Αμερικής και της Μέσης Ανατολής. Επίσης, η τ/κ πλευρά τονίζει ότι δεν ανήκει στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και άρα δεν είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει τη νομοθεσία της ΕΕ. Επισημαίνει δε το γεγονός ότι οι τ/κ κτηνοτρόφοι εξάγουν κρέας προς την Τουρκία και ορισμένες αραβικές χώρες και πως η αναστολή των εξαγωγών θα δημιουργήσει οικονομικά προβλήματα.
Από την προκαταρκτική συζήτηση που έλαβε χώρα στο πλαίσιο της Δικοινοτικής Υποεπιτροπής για Κτηνιατρικά Θέματα διαφαίνεται ο προβληματισμός της τ/κ πλευράς, η οποία αντιμετωπίζει το πρόβλημα της απομόνωσης λόγω του Κυπριακού. Παρότι οι ίδιοι θεωρούν ότι αποτελούν δεύτερο κράτος στο νησί, εντούτοις δεν αναγνωρίζεται από καμία χώρα εκτός της Τουρκίας και άρα βρίσκονται σε απομόνωση. Τα λιμάνια και τα αεροδρόμια στη βόρεια πλευρά είναι κλειστά για όλες τις υπόλοιπες χώρες και το εμπόριο διεξάγεται αποκλειστικά μέσω Τουρκίας, η οποία αντιμετωπίζει εξίσου το πρόβλημα του αφθώδους πυρετού. Συνεπώς υπάρχουν αντικειμενικές δυσκολίες ως προς την εφαρμογή του μέτρου των θανατώσεων, αφού οι Τ/Κ δεν έχουν τη δυνατότητα εισαγωγής ζώων για αναπλήρωση του ζωικού κεφαλαίου μετά τις θανατώσεις. Ούτε μπορούν να προχωρήσουν σε εισαγωγές κρέατος για να καλύψουν τις τοπικές ανάγκες του πληθυσμού, οι οποίες καλύπτονται κυρίως από το ζωικό κεφάλαιο της τ/κ κοινότητας
Κομισιόν
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι η Κομισιόν είναι έτοιμη να βοηθήσει την τ/κ κοινότητα σε περίπτωση που αποφασίσει να προχωρήσει σε εφαρμογή του ευρωπαϊκού πρωτοκόλλου. Θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι θα δοθούν αποζημιώσεις σε Τ/Κ κτηνοτρόφους που θα επηρεαστούν από τα μέτρα. Εξάλλου η Κομισιόν θεωρεί ότι το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο είναι η μόνη ενδεδειγμένη λύση στο πρόβλημα. Μάλιστα η αντίληψη που επικρατεί σήμερα στην Κομισιόν είναι ότι ο χρόνος κυλά εναντίον της Κύπρου και πως το πρόβλημα του αφθώδους πυρετού διογκώνεται με τρόπο επικίνδυνο. Άρα η όποια καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων θα μεγαλώσει το πρόβλημα.
Χωρίς πρόταση
Ωστόσο δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια πρόταση για το πώς η τ/κ κοινότητα θα αναπληρώσει τα ζώα και θα καλύψει τα κενά στην αγορά κρέατος. Θα αποταθεί στην τουρκική αγορά που έχει μολυσμένες κτηνοτροφικές μονάδες; Και αν αυτή είναι η μοναδική επιλογή της τ/κ κοινότητας τότε δεν υπάρχει ο κίνδυνος να εισαχθεί ο ιός στο νησί και να έρθουμε ξανά ενώπιον του ίδιου προβλήματος;
Η Κυπριακή Δημοκρατία ως ένα αναγνωρισμένο κράτος έχει πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και μπορεί να επιλύσει τα όποια προβλήματα ανακύψουν μέσω της εισαγωγής ζώων και κρέατος. Αυτό επέτρεψε στην ε/κ πλευρά να εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο χωρίς να δημιουργείται ο κίνδυνος της έλλειψης κρέατος και μείωσης του ζωικού κεφαλαίου. Οι εισαγωγές διατηρούν και τις τιμές στα σημερινά επίπεδα. Συνεπώς θα πρέπει να υπάρξει και η ανάλογη δυνατότητα στην τ/κ πλευρά και άρα να βρεθεί μια ολοκληρωμένη λύση που δεν θα φέρνει τους Τ/Κ σε δύσκολη θέση. Πώς θα αποδεχθούν μια πρόταση εάν είναι σίγουροι ότι αυτή θα προκαλέσει νέα προβλήματα;
Αφηγήματα
Η προσπάθεια για ενιαία πολιτική αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού είναι μια ορθολογική προσέγγιση που συναντά δυσκολίες διότι οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικό αφήγημα και ξεχωριστές ευαισθησίες σε σχέση με το Κυπριακό πρόβλημα. Ο φόβος της ε/κ πλευράς για το ενδεχόμενο αναγνώρισης κράτους στον βορρά και η προσπάθεια της τ/κ κοινότητας για ίση μεταχείριση σε όλα τα θέματα οδηγούν πολλές φορές σε αδιέξοδα και παραλογισμούς.
Η ε/κ πλευρά θεωρεί ότι απομόνωση της τ/κ κοινότητας είναι αποτέλεσμα της προσπάθειας των Τ/Κ να αποσκιρτήσουν από το νόμιμο και διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Φοβάται το ενδεχόμενο της αναβάθμισης του λεγόμενου κράτους στη βόρεια πλευρά και δεν συναινεί στο άνοιγμα των λιμανιών και των αεροδρομίων που λειτουργούν στην τ/κ κοινότητα. Άρα θεωρείται σίγουρο πως η ε/κ πλευρά θα επιδιώξει λύσεις στο πρόβλημα που θα προβλέπουν ότι οι όποιες εισαγωγές κρέατος και ζώων για τις ανάγκες της τ/κ κοινότητας θα γίνουν μέσω των λιμανιών που λειτουργούν στις περιοχές που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Εκτός και αν υπάρξει συνεργασία με την Τουρκία και την ΕΕ ώστε τα κενά να καλυφθούν από την τουρκική αγορά με τρόπο ασφαλή και αξιόπιστο.
Από την άλλη, η τ/κ πλευρά αναζητεί συνεχώς τρόπους αναγνώρισης κράτους στο βόρειο μέρος και ενοχλείται από τη στάση της διεθνούς κοινότητας και της ΕΕ οι οποίες αναγνωρίζουν μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία. Μάλιστα προσπαθεί να έχει παρουσία και ρόλο σε διεθνή φόρουμ και δεν συναινεί σε πολιτικές που επιβεβαιώνουν ότι στη βόρεια πλευρά του νησιού υπάρχει μια παράνομη οντότητα. Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται ότι η τ/κ πλευρά θα αποδεχθεί με ευκολία την εφαρμογή πολιτικών αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού που θα αντικατοπτρίζουν την υπάρχουσα κατάσταση και δεν θα ικανοποιούν τις δικές της ευαισθησίες.
Εφόσον, λοιπόν, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε μια συμφωνία επανένωσης του νησιού και ο αφθώδης πυρετός δεν πρόκειται να περιμένει τη λύση του Κυπριακού προβλήματος, η ε/κ και η τ/κ πλευρά πρέπει να σκεφτούν έξω από το κουτί και να εξεύρουν άμεσα λύση στο πρόβλημα πριν χαθεί το ζωικό κεφάλαιο και καταστραφούν οικονομικά οι κτηνοτρόφοι όλης της Κύπρου. Εάν δεν καταλήξουν σύντομα σε μια αμοιβαία συμβιβαστική λύση για αντιμετώπιση του ιού, τότε θα οδηγήσουν την Κύπρο σε μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση, με άκρως αρνητικές επιπτώσεις για όλους τους Κυπρίους.
