Του Ιάκωβου Μυλωνά, δημοσιέυθηκε στο factcheckcyprus.org
Στις 6 Μαΐου 2026, ο ευρωβουλευτής Φειδίας Παναγιώτου χρησιμοποίησε το συγκεκριμένο ρητό για να ασκήσει κριτική στο πολιτικό κατεστημένο, αποδίδοντας τη φράση περί «ορισμού της ηλιθιότητας» στον κορυφαίο φυσικό Άλμπερτ Αϊνστάιν.
Η δήλωση αυτή έγινε κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας υποβολής των υποψηφιοτήτων για τις Εκλογές του 2026. Ο Φειδίας Παναγιώτου, ως εν ενεργεία Ευρωβουλευτής και εκ νέου υποψήφιος, προσήλθε για να επισημοποιήσει την υποψηφιότητά του, χρησιμοποιώντας το ρητό ως κεντρικό επιχείρημα για την ανάγκη αλλαγής της εκλογικής συμπεριφοράς των πολιτών ενόψει της κάλπης.
Τι γνωρίζουμε
Παρά τη μεγάλη δημοτικότητα της φράσης, η απόδοσή της στον Αϊνστάιν στερείται ιστορικής βάσης. Η Alice Calaprice, κορυφαία ειδικός στα αρχεία του Αϊνστάιν και επιμελήτρια του The Ultimate Quotable Einstein (Princeton University Press), έχει κατατάξει τη συγκεκριμένη φράση στις ψευδείς αποδόσεις. Δεν εμφανίζεται σε κανένα γραπτό, ομιλία ή επιστολή του.
Σύμφωνα με το quote investigator, η φράση φαίνεται να έχει τις ρίζες της σε ομάδες αυτοβοήθειας. Η παλαιότερη καταγεγραμμένη χρήση της εντοπίζεται σε έντυπα των Ανωνύμων Ναρκομανών (Narcotics Anonymous) το 1981.
Δύο χρόνια αργότερα, το 1983, η συγγραφέας Rita Mae Brown χρησιμοποίησε μια παρόμοια διατύπωση στο μυθιστόρημά της Sudden Death. Στο βιβλίο, η φράση αποδίδεται σε έναν χαρακτήρα που ονομάζεται Jane Fulton, και όχι στον Αϊνστάιν.
Στην πραγματικότητα, το όνομα του Αϊνστάιν λειτουργεί συχνά ως μαγνήτης για τέτοια αποφθέγματα, σε ένα φαινόμενο που οι ερευνητές ονομάζουν λανθασμένη απόδοση (Misattribution) Η πρακτική αυτή ενισχύει το κύρος μιας ιδέας, καθώς όταν μια έξυπνη ατάκα συνοδεύεται από το όνομα μιας ιδιοφυΐας, γίνεται αυτόματα πιο πειστική και κοινοποιείται ευκολότερα, ανεξάρτητα από την ιστορική της εγκυρότητα.
Ισχυρισμός: Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν είχε πει πως «ο ορισμός της ηλιθιότητας είναι να κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά και να περιμένεις διαφορετικά αποτελέσματα»
Συμπέρασμα: Η αναφορά του Φειδία Παναγιώτου στον Άλμπερτ Αϊνστάιν ως πηγή του συγκεκριμένου ρητού είναι ανακριβής. Ο ευρωβουλευτής αναπαρήγαγε έναν κοινό διαδικτυακό μύθο, του οποίου η αρχή του εντοπίζεται σε πηγές της δεκαετίας του 1980.
