Αν επιχειρούσε κανείς σήμερα μια πρώτη εκτίμηση για τις υποψηφιότητες στις προεδρικές εκλογές του 2028, το ασφαλέστερο συμπέρασμα είναι ότι η επόμενη αναμέτρηση δεν θα μοιάζει με μια κλασική σύγκρουση δύο παρατάξεων. Θα είναι, περισσότερο, μια μάχη επιβίωσης, ανασύνταξης και επανατοποθέτησης όλων των βασικών πολιτικών χώρων.
Στο τραπέζι, θεωρητικά ομιλούντες, μπορούν να τοποθετηθούν επτά έως οκτώ πιθανές υποψηφιότητες: Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, εφόσον διεκδικήσει δεύτερη θητεία, ο Χρίστος Χρίστου από το ΕΛΑΜ, ο υποψήφιος του ΑΚΕΛ, ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης με το ΑΛΜΑ, ένας πιθανός υποψήφιος του ΔΗΚΟ, ίσως και ένας ή δύο ανεξάρτητοι υποψήφιοι, στα πρότυπα των υποψηφιοτήτων Δημητριάδη και Χριστοφίδη το 2023. Το ερώτημα, βεβαίως, δεν είναι μόνο πόσοι θα είναι τελικά οι υποψήφιοι. Είναι ποιοι από αυτούς μπορούν να συνυπάρξουν στον ίδιο εκλογικό χάρτη χωρίς να αλληλοεξουδετερωθούν.
Το 2023
Το προηγούμενο του 2023 δείχνει πόσο καθοριστικός μπορεί να αποδειχθεί ο κατακερματισμός. Τότε ο Νίκος Χριστοδουλίδης πέρασε πρώτος στον πρώτο γύρο με 32,04%, ο Ανδρέας Μαυρογιάννης δεύτερος με 29,63% και ο Αβέρωφ Νεοφύτου τρίτος με 26,11%, μένοντας εκτός δεύτερου γύρου, παρά το ότι εκπροσωπούσε τον μεγαλύτερο κομματικό μηχανισμό της χώρας. Στον δεύτερο γύρο ο Χριστοδουλίδης επικράτησε οριακά, με περίπου 51,9% έναντι 48,1% του Μαυρογιάννη. Το μάθημα εκείνης της κάλπης είναι ότι στην Κύπρο, όταν οι μεγάλοι χώροι διασπώνται, ένας υποψήφιος με σωστή γέφυρα προς το Κέντρο και ικανή διείσδυση σε ξένες δεξαμενές μπορεί να περάσει στον δεύτερο γύρο, ακόμη και απέναντι στους παραδοσιακούς μηχανισμούς.
Το 2028 θα μπορούσε να είναι αντιγραφή του 2023; Μετά τις βουλευτικές του 2026, ο κομματικός χάρτης παραμένει σύνθετος, με ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ να έχουν εκ πρώτης όψεως ένα προβάδισμα. Ο ΔΗΣΥ παρέμεινε πρώτος με 27,1%, το ΑΚΕΛ δεύτερο με 23,89%, το ΕΛΑΜ ανέβηκε στην τρίτη θέση με 10,9%, το ΔΗΚΟ περιορίστηκε στο 10%, ενώ το ΑΛΜΑ μπήκε στη Βουλή με 5,8% και η Άμεση Δημοκρατία με 5,4%. Αυτό σημαίνει ότι οι Προεδρικές του 2028 ξεκινούν με τις ίδιες φιλοδοξίες, αλλά με τα δύο μεγάλα κόμματα εκ των πραγμάτων να διεκδικούν τον πρώτο λόγο στην υπόδειξη υποψηφίων, χωρίς ακόμα να είναι σαφές πόσος διαθέσιμος χώρος υπάρχει για «υποψηφιότητες όλων των αποχρώσεων».
Ο νυν Πρόεδρος
Το πρώτο μεγάλο ερώτημα αφορά τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Αν ο ΔΗΣΥ, το ΕΛΑΜ και το ΔΗΚΟ κατέλθουν με δικούς τους υποψηφίους, τότε ο χώρος του νυν Προέδρου περιορίζεται δραματικά. Ο Χριστοδουλίδης εξελέγη το 2023 ως υποψήφιος που κατάφερε να συνδέσει κομμάτια του ενδιάμεσου χώρου με τμήμα της συναγερμικής βάσης. Αν, όμως, το ΔΗΚΟ επιχειρήσει αυτόνομη κάθοδο γιατί είναι δυσαρεστημένο, όπως δείχνει, με τον κ. Χριστοδουλίδη, αν ο ΔΗΣΥ συσπειρωθεί πίσω από δικό του πρόσωπο και αν το ΕΛΑΜ κρατήσει τον δικό του σταθερό πόλο, τότε ο Πρόεδρος θα βρεθεί μπροστά σε ένα πολύ πιο στενό μονοπάτι. Θα χρειαστεί να αποδείξει ότι διαθέτει όχι απλώς κυβερνητική παρουσία, αλλά πραγματική κοινωνική και πολιτική δεξαμενή επανεκλογής και βέβαια θα επιχειρήσει να στηριχθεί και στα κόμματα που έμειναν εκτός Βουλής. Οι ΔΗΠΑ - ΕΔΕΚ - ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ - ΚΥΝΗΓΟΙ, που ξεπερνούν σε ποσοστό το 10%, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια σημαντική πελατειακή δεξαμενή, αν αποκτούσαν εμφανή παρουσία στο Υπουργικό εν όψει επικείμενου ανασχηματισμού ή έναντι διορισμών στους ημικρατικούς.
Το κλειδί για τον Χριστοδουλίδη, επιπλέον, δεν είναι μόνο η αποτίμηση της διακυβέρνησής του. Είναι και το αν οι αντίπαλοί του θα του προσφέρουν ξανά το δώρο της διάσπασης. Αν ο ΔΗΣΥ μπει σε εσωτερική σύγκρουση, αν το ΑΚΕΛ δυσκολευτεί να βρει υποψήφιο με ευρύτερη απήχηση και αν το ΔΗΚΟ τελικά δεν τολμήσει πλήρη αποδέσμευση, όπως δείχνουν να θέλουν μέλη της ηγεσίας του, τότε ο Πρόεδρος μπορεί να ξαναχτίσει αφήγημα «υπερκομματικής σταθερότητας». Αν, αντίθετα, οι βασικοί χώροι οργανωθούν καθαρά και έγκαιρα, η υποψηφιότητά του θα κινδυνεύσει να συμπιεστεί ανάμεσα στους δύο πόλους της Κεντροδεξιάς και της Κεντροαριστεράς.
Ο ΔΗΣΥ
Ο δεύτερος καθοριστικός παράγοντας είναι ο ΔΗΣΥ. Η διαδικασία επιλογής του υποψηφίου του κόμματος δεν θα είναι απλή υπόθεση. Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, η επιλογή του υποψηφίου του ΔΗΣΥ θα γίνει μέσω παγκύπριας εκλογικής συνέλευσης, με συμμετοχή περίπου 47.000 μελών, ενώ ήδη καταγράφεται ενδιαφέρον από πρόσωπα όπως η Αννίτα Δημητρίου, ο Αβέρωφ Νεοφύτου και ο Γιώργος Παμπορίδης. Αν δεν προκύψει στη συνέχεια πρόβλημα ποιοι έχουν το δικαίωμα να ψηφίσουν και η διαδικασία καταλήξει σε ομογνωμία, τότε ο ΔΗΣΥ θα έχει σοβαρές πιθανότητες να επιβάλει τον υποψήφιό του στον δεύτερο γύρο. Αν, όμως, εξελιχθεί σε εσωκομματικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών, τότε ο Χριστοδουλίδης θα επιχειρήσει να ξαναμπεί στις «ρωγμές» της Πινδάρου.
Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο δίλημμα της Αννίτας Δημητρίου και του Αβέρωφ Νεοφύτου. Η Αννίτα μπορεί να εκπροσωπήσει το αφήγημα της ανανέωσης, της θεσμικής εικόνας και της επανασυσπείρωσης μετά το 2023. Ο Αβέρωφ, από την άλλη, διαθέτει εμπειρία στη διαχείριση του Κυπριακού, κομματικές ρίζες, αλλά κουβαλά και το βάρος της ήττας του 2023. Αν η τελική επιλογή αφήσει πίσω της πληγωμένους μηχανισμούς, ο ΔΗΣΥ κινδυνεύει να πάθει ξανά αυτό που έπαθε το 2023, δηλαδή να έχει υποψήφιο, αλλά όχι όλη την παράταξη πίσω του.
Το ΑΚΕΛ
Το τρίτο μεγάλο ερώτημα είναι η Κεντροαριστερά. Το ΑΚΕΛ καλείται να αποφασίσει αν θα επαναλάβει τη συνταγή Μαυρογιάννη ή αν θα αναζητήσει μια νέα προσωπικότητα. Η υποψηφιότητα Μαυρογιάννη έχει ένα ισχυρό επιχείρημα, αφού το 2023 έφτασε μια ανάσα από την εκλογή. Έχει όμως και ένα μειονέκτημα, αφού θα μπορούσε να να εκληφθεί ως επιστροφή σε μια μάχη που ήδη χάθηκε. Κάποιοι λένε ότι αυτό δεν ισχύει, αφού ο Μαυρογιάννης ακόμα και σήμερα εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, η δε εικόνα του Νίκου Χριστοδουλίδη είναι πολύ πιο φθαρμένη σε σχέση με το 2022, όταν εξήγγειλε την υποψηφιότητά του. Από την άλλη, τα σενάρια για νέα πρόσωπα, όπως ο Γιώργος Παντελίδης, πρόεδρος της ΟΕΒ, και ο δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, δείχνουν αναζήτηση υποψηφίου με τεχνοκρατικό και οικονομικό προφίλ. Ο ΔΗΚΟϊκών καταβολών Παντελίδης, ανέλαβε την προεδρία της ΟΕΒ το 2025 και παρουσιάστηκε ως πρόσωπο με ισχυρή αποδοχή στον επιχειρηματικό κόσμο. Ο κεντροδεξιός Προύντζος ήταν στο πλευρό του Μαυρογιάννη το 2023, κέρδισε τον υποψήφιο του ΔΗΣΥ στις δημοτικές του 2025, αλλά θα κριθεί και από τα επιτεύγματά του ως δήμαρχος.
Για το ΑΚΕΛ υπάρχει και η περίπτωση Χρίστου Στυλιανίδη, η οποία είναι όμως διαφορετική. Πρόκειται για πρόσωπο με ευρωπαϊκό προφίλ, κυβερνητική εμπειρία, συναγερμικές καταβολές και θέσεις στο Κυπριακό που μπορούν να συνομιλήσουν με προοδευτικά ακροατήρια. Δημοσιεύματα ήδη από το 2025 τον παρουσίαζαν ως πιθανό ενδιαφερόμενο για το 2028, χωρίς όμως ο ίδιος να έχει επιβεβαιώσει τέτοιο σενάριο. Αν το ΑΚΕΛ επέλεγε μια τέτοια υποψηφιότητα και την περνούσε στον δεύτερο γύρο, τότε θα μπορούσε να διεκδικήσει σημαντικό ποσοστό μετριοπαθών Συναγερμικών, ιδίως αν ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ είχε προηγουμένως αποκλείσει ή διχάσει μέρος της παράταξης. Το ρίσκο, ωστόσο, είναι προφανές, ότι δηλαδή μια τόσο εξωκομματική υποψηφιότητα με πολιτική σταδιοδρομία και στην Ελλάδα, ως υπουργός στην Κυβέρνηση Μητσοτάκη, θα πρέπει να πείσει πρώτα την ίδια τη βάση του ΑΚΕΛ. Υπάρχει πάντοτε για το ΑΚΕΛ και η υποψηφιότητα του γενικού του γραμματέα, με τον Στέφανο Στεφάνου να έχει τεράστια αποδοχή από τη βάση του κόμματος.
Ο Οδυσσέας
Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης αποτελεί ξεχωριστή μεταβλητή. Το ΑΛΜΑ μπήκε στη Βουλή με θεσμικό και μεταρρυθμιστικό αφήγημα κατά της διαπλοκής, ενώ ο ίδιος ο Μιχαηλίδης έχει δηλώσει ότι απώτερος στόχος είναι το 2028 να τερματιστεί η παρούσα διακυβέρνηση. Αν οι δημοσκοπήσεις του 2027 δείξουν ότι διαθέτει αξιοσημείωτη δυναμική, είναι πιθανό να προταθεί ή να συζητηθεί ως λύση ευρύτερης αντιπολιτευτικής συσπείρωσης. Αν όμως το ΑΚΕΛ δεν τον επιλέξει, το πιθανότερο είναι ότι θα κατέλθει αυτόνομα με το ΑΛΜΑ. Σε αυτό το σενάριο, δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορεί να περάσει στον δεύτερο γύρο, αλλά μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά ποιος θα περάσει και επιπλέον να παίξει ρόλο καταλύτη στο β' γύρο.
Το ΕΛΑΜ
Το ΕΛΑΜ, με τον Χρίστο Χρίστου, φαίνεται -με βάση την τακτική που ακολουθεί μέχρι στιγμής- ο πιο προβλέψιμος παίκτης. Μετά την τρίτη θέση στις βουλευτικές, έχει κάθε λόγο να κατέλθει αυτόνομα. Στον δεύτερο γύρο, χωρίς να εκδαπανήσει πολιτικό κεφάλαιο αντισυστημισμού, μπορεί να επιλέξει τον υποψήφιο της Κεντροδεξιάς που θα περάσει. Στην περίπτωσή του, εν ολίγοις, είναι αρκετό να επιβεβαιώσει ότι αποτελεί σταθερό τρίτο πόλο, να διατηρήσει την επιρροή του και να καταστεί ρυθμιστής στη δεύτερη Κυριακή.
Το ΔΗΚΟ
Το ΔΗΚΟ είναι ίσως ο πιο δύσκολος γρίφος. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά του για τον τρόπο που το κόμμα του αντιμετωπίζεται από το Προεδρικό, ενώ η Χριστιάνα Ερωτοκρίτου έχει ήδη διατυπώσει τη θέση ότι το ΔΗΚΟ πρέπει να κατέλθει με δικό του υποψήφιο στις Προεδρικές του 2028. Αν το κόμμα ακολουθήσει αυτή τη γραμμή, τότε απομακρύνεται από το μοντέλο πλήρους στήριξης Χριστοδουλίδη και επιχειρεί να επανακτήσει αυτόνομο ρόλο. Το ερώτημα είναι αν το ΔΗΚΟ διαθέτει πρόσωπο που να μπορεί να σταθεί σε προεδρική κούρσα χωρίς να εγκλωβιστεί ανάμεσα στον Πρόεδρο, τον ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ. Αν δεν τον διαθέτει, μια αυτόνομη κάθοδος μπορεί να καταλήξει περισσότερο σε διαπραγματευτικό χαρτί παρά σε πραγματική διεκδίκηση. Θα πρέπει να τονιστεί ότι μια αυτόνομη κάθοδος του ΔΗΚΟ στην πραγματικότητα ευνοεί το ΔΗΣΥ, αφού δυσκολεύει τις δυνατότητες του νυν Προέδρου να περάσει στο β' γύρο.
Ρεαλιστικό σενάριο
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η πιο ρεαλιστική εκτίμηση είναι ότι στον πρώτο γύρο θα υπάρξουν έξι βασικοί πόλοι: Χριστοδουλίδης, ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ/Κεντροαριστερά, ΕΛΑΜ, ΑΛΜΑ και ΔΗΚΟ ή άλλος κεντρώος υποψήφιος. Σε αυτούς μπορεί να προστεθούν ένας ή δύο μικρότεροι ανεξάρτητοι. Άρα ο συνολικός αριθμός υποψηφίων μπορεί να κινηθεί γύρω στους επτά ή οκτώ, αλλά η πραγματική μάχη θα δοθεί ανάμεσα σε τρεις: τον υποψήφιο του ΔΗΣΥ, τον υποψήφιο της Κεντροαριστεράς και τον Νίκο Χριστοδουλίδη, εφόσον είναι υποψήφιος.
Το πιθανότερο σενάριο για τον δεύτερο γύρο, με τα σημερινά δεδομένα, είναι μια μάχη ΔΗΣΥ - Κεντροαριστεράς, αν και οι δύο χώροι καταφέρουν να κατέλθουν με καθαρό, ενωτικό και έγκαιρα ανακοινωμένο υποψήφιο. Το σενάριο επανάληψης του 2023, δηλαδή Χριστοδουλίδης εναντίον υποψηφίου που στηρίζεται από το ΑΚΕΛ, παραμένει πιθανό μόνο αν ο ΔΗΣΥ διχαστεί. Αντίστοιχα, ένα σενάριο Χριστοδουλίδη - ΔΗΣΥ θα απαιτούσε αδύναμη επιλογή από την Κεντροαριστερά και περιορισμό της δυναμικής του ΑΛΜΑ.
Συμπέρασμα
Οι Προεδρικές του 2028 δεν θα κριθούν μόνο από το ποιος θα είναι δημοφιλέστερος. Θα κριθούν από το ποιος θα καταφέρει να ενώσει τον δικό του χώρο χωρίς να φοβίσει τους διπλανούς. Ο Χριστοδουλίδης χρειάζεται κατακερματισμό των αντιπάλων. Ο ΔΗΣΥ χρειάζεται καθαρή εσωκομματική ενωτική λύση. Το ΑΚΕΛ χρειάζεται υποψήφιο που να περνά πέρα από τα όριά του. Το ΑΛΜΑ χρειάζεται να αποδείξει ότι είναι κάτι περισσότερο από ψήφος διαμαρτυρίας. Τέλος το ΔΗΚΟ πρέπει να αποφασίσει αν θέλει ρόλο συμπληρωματικής δύναμης ή αυτόνομου παίκτη.
Με άλλα λόγια, το 2028 δεν θα είναι απλώς εκλογή Προέδρου. Θα είναι η κάλπη που θα δείξει αν το πολιτικό σύστημα της Κύπρου επιστρέφει σε δύο μεγάλους πόλους (ένδειξη που έδωσαν οι Βουλευτικές) ή αν μπαίνει οριστικά σε εποχή πολυδιάσπασης.
