Η Ιταλία βλέπει την Κύπρο ως στρατηγικό εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο και επενδύει στην περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών σχέσεων μέσα από ένα νέο σχέδιο δράσης που καλύπτει την οικονομία, την ενέργεια, την καινοτομία και τη διασυνδεσιμότητα. Σε συνέντευξή της στον «Π», η πρέσβειρα της Ιταλίας στην Κύπρο, Αντονέλα Καβαλάρι, εκφράζει αισιοδοξία για τη νέα δυναμική στο Κυπριακό, εκτιμά ότι η πρόοδος στο πολιτικό ζήτημα μπορεί να ανοίξει τον δρόμο και για ευρύτερες ενεργειακές συνεργασίες στην περιοχή, ενώ υπογραμμίζει ότι, σε μια περίοδο περιφερειακής αστάθειας, η διπλωματία και η πολυμερής συνεργασία παραμένουν η ισχυρότερη απάντηση.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επισκέφθηκε τη Ρώμη νωρίτερα φέτος και οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να προχωρήσουν στην προετοιμασία ενός σχεδίου δράσης Κύπρου-Ιταλίας. Τι αναμένετε να προκύψει από αυτή την πρωτοβουλία;
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πλαίσιο συνεργασίας που θα μας επιτρέψει να εντοπίσουμε τους τομείς που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και για τις δύο πλευρές. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι περιμένουμε την ολοκλήρωση του σχεδίου για να δράσουμε. Ήδη εργαζόμαστε σε αρκετούς τομείς. Ο πρώτος είναι το εμπόριο και οι επιχειρηματικές σχέσεις. Η Ιταλία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Κύπρου μετά την Ελλάδα, με τις συναλλαγές μας να ανέρχονται περίπου στα €1,2 δισ. Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης προς όφελος και των δύο χωρών. Γι' αυτό και διοργανώσαμε επιχειρηματικό φόρουμ στη Λεμεσό, με αφορμή την επίσκεψη του Ιταλού υπουργού Εξωτερικών για τη συνεδρίαση Gymnich. Εκεί είχαμε την ευκαιρία να συναντηθούμε με το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και εκπροσώπους της επιχειρηματικής κοινότητας. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε τέσσερις βασικούς τομείς: Τη ναυτιλία, την τεχνολογία και την επαγγελματική κατάρτιση, την καινοτομία και την ψηφιοποίηση, καθώς και το περιβάλλον, με έμφαση στη γεωργία και στη διαχείριση υδάτων και αποβλήτων. Εκεί όπου η μία χώρα διαθέτει ισχυρή τεχνογνωσία και η άλλη έχει περιθώρια βελτίωσης, μπορούμε να συνδυάσουμε δυνάμεις και να δημιουργήσουμε κάτι πολύ ισχυρό. Σημαντική είναι επίσης η διασύνδεση. Υπάρχουν ήδη ιταλικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, όπως η Sparkle μέσω του BlueMed. Και βέβαια υπάρχει η ενέργεια, ένας τομέας στον οποίο η ENI διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.
ΕΝΙ: Εργασίες εντός 2026
Πώς βλέπετε την εξέλιξη των έργων στην κυπριακή ΑΟΖ;
Η ENI υπήρξε πρωτοπόρος στην Κύπρο και αναμένεται να προχωρήσει πριν από άλλους φορείς. Ως επικεφαλής της κοινοπραξίας, έχει και την κύρια ευθύνη για την πρόοδο του έργου. Αυτή τη στιγμή αναμένουμε την οριστικοποίηση της τελικής επενδυτικής απόφασης, μια σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει πολλούς υπεργολάβους και γι' αυτό απαιτεί χρόνο. Εκτιμούμε, ωστόσο, ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί σύντομα και ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν εντός του έτους. Για τα υπόλοιπα έργα απαιτείται περισσότερος χρόνος. Για την Κύπρο πρόκειται για μια νέα εμπειρία. Άλλες χώρες της περιοχής έχουν δεκαετίες εμπειρίας στην εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, ενώ η Κύπρος βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία προσαρμογής, ολοκλήρωσης συμφωνιών και ανάπτυξης υποδομών. Είναι ένα μακροπρόθεσμο εγχείρημα. Προσωπικά βλέπω την Κύπρο να εξελίσσεται σε περιφερειακό κόμβο με ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Λύση και γκάζι
Στην Κύπρο πάντως υπάρχει συζήτηση για τον ρόλο της Τουρκίας, δεδομένων και των σχέσεων της ENI με την Άγκυρα. Πώς προσεγγίζετε αυτή την εξίσωση;
Πιστεύω ότι η σχέση με την Τουρκία πρέπει να εξεταστεί από το ευρύτερο πλαίσιο του Κυπριακού. Εφόσον υπάρξει πρόοδος στο πολιτικό ζήτημα, αυτό θα αντανακλαστεί και στον ενεργειακό τομέα. Από όσο γνωρίζω, τα περισσότερα κοιτάσματα φυσικού αερίου, περιλαμβανομένων και των σημαντικότερων, βρίσκονται εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Το ίδιο ισχύει και για το κοίτασμα Γλαύκος, το οποίο διαχειρίζεται η ExxonMobil και θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό από εμπορικής πλευράς. Βρίσκεται εξ ολοκλήρου εντός της κυπριακής ΑΟΖ και δεν αποτελεί σήμερα αντικείμενο τουρκικών διεκδικήσεων. Ταυτόχρονα, μια συνολική διευθέτηση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αμοιβαία επωφελείς συνεργασίες σε ζητήματα όπως οι αγωγοί, τα υποθαλάσσια καλώδια και η ευρύτερη διασυνδεσιμότητα στην περιοχή.
Ολγκίν και Φίτο
Με τον Ραφαέλε Φίτο να αναλαμβάνει ειδικό ρόλο εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διαδικασία να δείχνει να αποκτά νέα δυναμική, είστε αισιόδοξη για το Κυπριακό;
Κατανοώ ότι υπάρχει απογοήτευση και στις δύο πλευρές, ιδιαίτερα μετά την αποτυχία των συνομιλιών στο Κραν Μοντάνα το 2017. Ωστόσο, ο κόσμος σήμερα είναι εντελώς διαφορετικός από εκείνον της περιόδου εκείνης. Οι κρίσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή μας υπενθυμίζουν καθημερινά πόσο εύθραυστη είναι η σταθερότητα. Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η περιοχή είναι μια ακόμη πηγή έντασης. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια απόδειξη ότι η διπλωματία μπορεί ακόμη να παράγει αποτελέσματα. Η πολυμέρεια περνά σήμερα βαθιά κρίση και έχουμε ανάγκη από παραδείγματα επιτυχίας. Γι' αυτό θεωρώ ότι υπάρχουν προϋποθέσεις για κάποια πρόοδο. Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν και ο Ραφαέλε Φίτο είναι δύο πολύ έμπειρα πρόσωπα. Τους γνωρίζω καλά και πιστεύω ότι είναι οι κατάλληλοι άνθρωποι την κατάλληλη στιγμή. Ίσως να μην είναι ρεαλιστικό να αναμένουμε άμεσα μια συνολική λύση. Εκείνο που έχει σημασία είναι να συμφωνηθεί μια κοινή πορεία. Να καθοριστεί πού θέλουμε να φτάσουμε, ποιο μέλλον οραματιζόμαστε για τους ανθρώπους αυτού του νησιού και να οικοδομηθεί σταδιακά η απαραίτητη εμπιστοσύνη στο υφιστάμενο πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επιθυμεί πραγματικά να πετύχει πρόοδο. Βλέπω επίσης μια διάθεση να κινηθούν τα πράγματα και από την τουρκοκυπριακή πλευρά. Βλέπω τα άστρα να ευθυγραμμίζονται και ελπίζω ότι αυτό το νησί μπορεί να γίνει μια ενωμένη χώρα μέσα στην Ευρώπη.
Καραμπινιέροι στην Κύπρο
Πώς αντιλαμβάνεται η Ιταλία τον ρόλο της στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου;
Η Ιταλία έχει μακράν παράδοση στις ειρηνευτικές αποστολές. Διαθέτουμε περίπου 750 στρατιώτες στη UNIFIL στον Λίβανο, έχουμε τη διοίκηση της ευρωπαϊκής αποστολής Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα και συμμετέχουμε με ναυτικές δυνάμεις στις περιπολίες στην περιοχή. Η δέσμευσή μας στην ειρήνη συνδέεται άμεσα και με το Σύνταγμά μας. Το άρθρο 11 απορρίπτει τον πόλεμο ως μέσο επίλυσης διεθνών διαφορών. Γι' αυτό είμαστε διαχρονικά από τους μεγαλύτερους συνεισφέροντες στις ειρηνευτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Εθνών. Στην Κύπρο υπηρετούν τέσσερις Ιταλοί καραμπινιέροι στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης επειδή βασίζονται στον διάλογο και την επικοινωνία. Στην Πύλα, για παράδειγμα, πέτυχαν σημαντικά αποτελέσματα μιλώντας με τους κατοίκους και πείθοντας τους ανθρώπους να συνεργαστούν, αντί να επιβάλουν λύσεις μέσα από τη σύγκρουση.
Με τις συζητήσεις για το SAFE και το ΝΑΤΟ να εντείνονται, ποιο θεωρείτε το καταλληλότερο πλαίσιο ασφάλειας για την Κύπρο;
Πιστεύω ότι το πρώτο βήμα είναι η επίλυση του Κυπριακού. Η ασφάλεια θα ακολουθήσει ως φυσική συνέπεια. Σε έναν ιδανικό κόσμο, η Κύπρος δεν θα χρειαζόταν εγγυήτριες δυνάμεις. Θα ήταν ασφαλής ως ανεξάρτητο κράτος και κράτος μέλος της ΕΕ. Τόσο η ΕΕ όσο και το ΝΑΤΟ διαθέτουν μηχανισμούς αλληλεγγύης. Η ΕΕ έχει το Άρθρο 42.7 και το ΝΑΤΟ το Άρθρο 5. Ωστόσο, η συζήτηση για το ΝΑΤΟ παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με το Κυπριακό και τον ρόλο της Τουρκίας εντός της Συμμαχίας. Γι' αυτό θεωρώ ότι η πολιτική λύση πρέπει να προηγηθεί.
Κύπρος 20 χρόνια μετά
Επιστρέψατε στην Κύπρο έπειτα από περίπου είκοσι χρόνια. Τι βρήκατε διαφορετικό;
Ειλικρινά, εντυπωσιάστηκα θετικά. Θυμάμαι ακόμη την εποχή πριν από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και την κυπριακή λίρα. Σήμερα βλέπω μια πλήρως ευρωπαϊκή χώρα που κατάφερε να μεταμορφωθεί χωρίς να χάσει την ταυτότητά της. Η φιλοξενία, η καλοσύνη και η ανοιχτή στάση των ανθρώπων παραμένουν αναλλοίωτες. Η Πάφος είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα αναγέννησης μέσω της σωστής αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων. Από την άλλη, η Λεμεσός έχει αλλάξει τόσο πολύ που σε ορισμένα σημεία δυσκολεύεται κανείς να την αναγνωρίσει. Αυτό που έχει σημασία είναι η ανάπτυξη να συμβαδίζει με τη διατήρηση του χαρακτήρα κάθε πόλης. Η παλιά Λευκωσία αποτελεί ένα καλό παράδειγμα αυτής της ισορροπίας. Οι πόλεις πρέπει να εξελίσσονται, αλλά δεν πρέπει να χάνουν την ψυχή τους. Αυτό είναι σημαντικό για τους κατοίκους, αλλά και για την ποιότητα της τουριστικής εμπειρίας που προσφέρει η Κύπρος.
