Λίγο περισσότερο από μία ώρα (περίπου 70 λεπτά) κράτησε η χθεσινή συνάντηση των δύο ηγετών στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, με το νέο ραντεβού τους να ορίζεται για την ερχόμενη Πέμπτη στις 11 π.μ. Μετά τη συνάντηση σε δηλώσεις του ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επιχείρησε να δώσει μία κάποια αισιόδοξη νότα, ωστόσο αυτό δεν επιβεβαιώνεται από τις δηλώσεις του Τουφάν Έρχιουρμαν ο οποίος δήλωσε στα κατεχόμενα ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών έχει διαβρωθεί από τις πρόσφατες εξελίξεις.
Η διμερής συνάντηση της επόμενης εβδομάδας πιθανότατα θα είναι η τελευταία πριν οι δύο ηγέτες μεταβούν στη Νέα Υόρκη, όπου θα συναντήσουν χωριστά τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, αν και ο Πρόεδρος δεν απέκλεισε χθες το ενδεχόμενο να γίνει στη Νέα Υόρκη κοινή συνάντηση των δύο ηγετών, είτε με τον Γενικό Γραμματέα είτε με την προσωπική του απεσταλμένη Μαρία Άνχελα Ολγκίν, κάτι που επίσης δεν επιβεβαιώνεται από τα κατεχόμενα. Ελληνοκυπριακές πηγές αναφέρουν ότι η ιδέα για πιθανή τριμερή συνάντηση προήλθε από τη Νέα Υόρκη, ενώ τουρκοκυπριακές πηγές δήλωσαν ότι δεν έχουν λάβει σχετική ενημέρωση.
Πάντως η κ. Ολγκίν, η οποία ακύρωσε λόγω ασθένειας την προγραμματισμένη για χθες μετάβαση και συνάντησή της στη Νέα Υόρκη με τον Αντόνιο Γκουτέρες, είχε τελικά χθες τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του και τον ενημέρωσε για τις τελευταίες εξελίξεις.
«Κάποια πρόοδος»
Σε δηλώσεις του μετά τη νέα συνάντησή του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης υποστήριξε ότι είχαν μια ουσιαστική συζήτηση για τη μεθοδολογία και τα ζητήματα ουσίας και, σε μικρότερο βαθμό, για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Σημείωσε ότι υπήρξε πρόοδος σε ορισμένα ζητήματα στα οποία οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συναντίληψη, όπως στο ζήτημα των προηγούμενων συγκλίσεων, αλλά παραδέχθηκε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες και διαφορετικές προσεγγίσεις σε άλλα θέματα. Ο Πρόεδρος επανέλαβε ότι είναι έτοιμος να επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν, ώστε όλοι να κριθούν από την πολιτική τους βούληση να προχωρήσουν προς μια λύση. «Όλοι μας, το επαναλαμβάνω, θα κριθούμε επί της ουσίας, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», είπε χαρακτηριστικά.
Οι συγκλίσεις
Ερωτηθείς για την προσπάθεια του ΟΗΕ να συγκεντρώσει το διαπραγματευτικό κεκτημένο σε ένα ενιαίο έγγραφο, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι η διαδικασία αυτή βρίσκεται «στο τελικό της στάδιο» και θα ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες. «Θα δούμε πώς θα το χειριστεί ο ΟΗΕ», πρόσθεσε.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί ο ΟΗΕ να παραδώσει το έγγραφο σε όλες τις πλευρές και να το χρησιμοποιήσει ως βάση για την επανέναρξη των συνομιλιών σε μια επόμενη διάσκεψη «5+1». Αντίθετα, η τουρκοκυπριακή πλευρά θεωρεί ότι ο ΟΗΕ θα πρέπει να διατηρήσει το έγγραφο για εσωτερική χρήση, καθώς η κοινοποίησή του θα ήταν αντιπαραγωγική. Παρότι ζητούν όπως υπάρξει συμφωνία επί της αρχής στο θέμα των συγκλίσεων, φαίνεται να επικρατεί η αίσθηση ότι, εννέα χρόνια μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά, δεν παραμένουν όλα ακριβώς τα ίδια.
Διάβρωση της εμπιστοσύνης
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, ανέφερε ότι η μονόωρη συνάντηση επικεντρώθηκε κυρίως στα ΜΟΕ και στη μεθοδολογία.
Οι δύο ηγέτες δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε νέα ΜΟΕ, σημείωσε, προσθέτοντας ότι αφιέρωσαν σημαντικό μέρος της συζήτησής τους σε «εξωτερικές και εσωτερικές πρωτοβουλίες που διαβρώνουν ακόμη και το υφιστάμενο επίπεδο εμπιστοσύνης».
Για να προχωρήσει η διαδικασία, υποστήριξε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, «είναι σημαντικό να δημιουργηθεί το "κατάλληλο κλίμα" στο οποίο αναφέρθηκε ο Γκουτέρες». «Για να επιτευχθεί αυτό, είναι απαραίτητο τόσο να εφαρμοστούν νέα ΜΟΕ όσο και να αποφεύγονται πρωτοβουλίες που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη», τόνισε. Σε προγενέστερη ανάρτησή του πριν από τη συνάντηση, ο Έρχιουρμαν ήταν πιο άμεσος στην κριτική του. Υποστήριξε ότι οι συμφωνίες της Κύπρου με την Ελλάδα και το Ισραήλ αγνοούν τους Τουρκοκυπρίους και θέτουν σε κίνδυνο τη διαρκή ειρήνη και σταθερότητα τόσο στο νησί όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Στο εσωτερικό μέτωπο, πρόεσθεσε, αντί να προωθούνται νέα ΜΟΕ, «η εμπιστοσύνη, στον βαθμό που εξακολουθεί να υπάρχει, υπονομεύεται ακόμη περισσότερο από ζητήματα όπως η Βαρκελώνη, τα φεστιβάλ, τα περιουσιακά θέματα και τα μονομερή, μεροληπτικά ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου».
Στο χαμηλότερό της σημείο η προσπάθεια
Την ίδια ώρα καλά ενημερωμένες πηγές και από τις δύο πλευρές συμφωνούσαν στην εκτίμηση ότι η κατάσταση δεν φαίνεται ιδιαίτερα ενθαρρυντική αυτή τη στιγμή. Ελληνοκυπριακή πηγή ανέφερε στον «Π» ότι ενώ θα ανέμενε κανείς οι συνομιλίες να ενταθούν και να αποκτήσουν ρυθμό μετά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα στα τέλη Ιουλίου, αντί αυτού, φαίνεται να επικρατεί ένταση και επιβράδυνση των προσπαθειών, ενώ, όσον αφορά τα απτά αποτελέσματα, δεν καταγράφεται καμία εξέλιξη.
Από την άλλη, τουρκοκυπριακή πηγή δήλωνε επίσης στον «Π» ότι οι δύο πλευρές όχι μόνο δεν προχωρούν μπροστά αλλά κινούνται προς τα πίσω όσον αφορά την καλλιέργεια εμπιστοσύνης, προσθέτοντας πως η προσπάθεια της ελληνοκυπριακής πλευράς να σπεύσει να πιστωθεί την ακύρωση μουσικών ή αθλητικών εκδηλώσεων στα κατεχόμενα δεν εκπέμπει θετικό μήνυμα. Ένα φεστιβάλ που ακυρώθηκε είχε πραγματοποιηθεί και πέρυσι χωρίς αυτό να οδηγήσει σε αναγνώριση των κατεχομένων, οπότε ποιο ήταν το νόημα αυτής της ενέργειας, διερωτήθηκε η ίδια πηγή.
Διαφορετικές οπτικές
Σε ό,τι αφορά τα ΜΟΕ, η ελληνοκυπριακή πηγή επέμεινε ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κατέθεσε μια πολύ λογική πρόταση για τα σημεία διέλευσης, την οποία η ελληνοκυπριακή πλευρά αποδέχθηκε. Συγκεκριμένα, συμφώνησε είτε στο ταυτόχρονο άνοιγμα της διόδου Αθηένου - Πυροΐου - Αγλαντζιάς και της Μιας Μηλιάς είτε στην προσθήκη των διελεύσεων Λουρουτζίνας - Λυμπιών και Κοκκίνων ως ενιαίο πακέτο.
Η τουρκοκυπριακή πηγή αντέτεινε ότι τα Κόκκινα δεν βρίσκονταν στο τραπέζι κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, ενώ οι υπόλοιπες διελεύσεις συζητούνταν. Όταν οι δύο πλευρές πλησίασαν σε συμφωνία γι’ αυτές, η ελληνοκυπριακή πλευρά πρόσθεσε τα Κόκκινα στη συζήτηση, υποστήριξε.
Για να αποφευχθεί το αδιέξοδο, η τουρκοκυπριακή πλευρά επιθυμούσε μια πιο συνολική προσέγγιση στα ΜΟΕ, με περισσότερα ζητήματα στο τραπέζι και μια ισορροπημένη ανταλλαγή, όμως η εντατικοποίηση των προσπαθειών για ακύρωση εκδηλώσεων στα κατεχόμενα διέκοψε αυτή τη διαδικασία, ανέφερε.
Σε σχέση με τη μεθοδολογία, η ελληνοκυπριακή πηγή υποστήριξε ότι τα σημαντικότερα σημεία έχουν ήδη καλυφθεί: η επαναβεβαίωση της πολιτικής ισότητας και των προηγούμενων συγκλίσεων, καθώς και η διασφάλιση ενός λογικού χρονοδιαγράμματος εφόσον οι συνομιλίες επανεκκινήσουν από το σημείο που διακόπηκαν. Μόνο το τελευταίο σημείο, που αφορά τη διασφάλιση ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή στο σημερινό στάτους κβο, δεν θεωρείται βοηθητικό, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Στην άποψη της τουρκικής πλευράς ότι αμφισβητείται η πολιτική βούληση της ελληνοκυπριακής πλευράς να φτάσει μέχρι τέλους, η ελληνοκυπριακή πηγή απάντησε ότι έχουν διεξαχθεί λεπτομερείς συζητήσεις επί ζητημάτων ουσίας, γεγονός που καθιστά ένα τέτοιο επιχείρημα παραπλανητικό. Η τελική δοκιμασία της πολιτικής βούλησης βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, πρόσθεσε. Η ίδια πηγή εξέφρασε την εκτίμηση ότι η δυσκολία που αντιμετωπίζει η ειρηνευτική προσπάθεια ίσως συνδέεται και με επανεξέταση των προτεραιοτήτων ή των φιλοδοξιών της Άγκυρας στην περιοχή. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία ότι μια αποτυχημένη ειρηνευτική προσπάθεια θα μπορούσε να οδηγήσει και σε περαιτέρω επιπλοκές, οι κίνδυνοι των οποίων δεν πρέπει να υποτιμηθούν.
