Χωρίς υποψηφιότητα αλλά με περιοδείες και εξαγγελίες: Πώς ο Χριστοδουλίδης ανοίγει τον δρόμο για το 2028

Όταν κλήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο του Cyprus Forum, να σχολιάσει τις εξελίξεις στον ΔΗΣΥ, ο Νίκος Χριστοδουλίδης θύμισε ότι οι προεδρικές εκλογές γίνονται τον Φεβρουάριο του 2028. «Χωρίς να παραβλέπω ή να αμφισβητώ με οποιοδήποτε τρόπο το δικαίωμα του κάθε συμπατριώτη μας ή της κάθε κομματικής παράταξης να ξεκινήσει αυτή την προεκλογική εκστρατεία, θεωρώ ότι είναι πολύ νωρίς», δήλωσε, μία μέρα αφότου η Αννίτα Δημητρίου ανακοίνωσε ότι διεκδικεί το χρίσμα του κόμματος και μετά την αντίστοιχη ανακοίνωση του Αβέρωφ Νεοφύτου.

Δύο εβδομάδες αργότερα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης κράτησε την ίδια γραμμή σε συνέντευξή του στον Alpha. Δεκαέξι μήνες πριν από την κάλπη, είπε, δεν μπορεί η προτεραιότητα «όλων μας ή κάποιων να είναι οι επερχόμενες εκλογές». Ο ίδιος ο Πρόεδρος είχε δηλώσει στις 4 Αυγούστου ότι θα αποφασίσει μέσα στο 2027, ενώ ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Αντωνίου είχε προσδιορίσει τον Μάιο ως ορίζοντα το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2027, κρίνοντας πολιτικά λογική μια νέα υποψηφιότητα.

Δύο τριήμερα, δεκατέσσερις εμφανίσεις

Το επίσημο πρόγραμμα της Προεδρίας για τα δύο τελευταία σαββατοκύριακα και τις Δευτέρες που τα ακολούθησαν καταγράφουν δεκατέσσερις δημόσιες εμφανίσεις, οι έντεκα με ομιλία ή χαιρετισμό. Οι έξι ήταν στην επαρχία Λεμεσού. Τρεις αφορούσαν την ΕΟΚΑ: τα εγκαίνια του Μνημείου Αγωνιστών στον Πύργο Λεμεσού στις 10 Οκτωβρίου, το μνημόσυνο του Δημήτριου Χαραλάμπους στο Λιμνάτι την επομένη και το μνημόσυνο των Γιαννή Στυλλή και Νίκου Καραντώνη στα Κάτω Πολεμίδια χθες.

Μόνο την Κυριακή ο Πρόεδρος μετακινήθηκε μέσα σε πέντε ώρες από τα Κάτω Πολεμίδια στο Σούνι-Ζανατζιά και από εκεί στο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Προϊόντων στα Κελοκέδαρα της Πάφου. Το βράδυ του Σαββάτου ο Πρόεδρος βρέθηκε στο 6ο Δικοινοτικό Φεστιβάλ Ειρήνης μαζί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, σε κοινή εμφάνιση που είχαν συμφωνήσει στη συνάντησή τους υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στις 13 Οκτωβρίου. Το φεστιβάλ επανήλθε ύστερα από επτά χρόνια διακοπής, με παρόντες τον επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ Χασίμ Ντιάν, τον γενικό γραμματέα του ΑΚΕΛ Στέφανο Στεφάνου και τον πρώην Τουρκοκύπριο ηγέτη Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. «Για εμάς, και το λέω με όλη την σημασία της λέξεως, δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την επανένωση της πατρίδας μας», δήλωσε ο κ. Χριστοδουλίδης, ενώ ο κ. Έρχιουρμαν απέφυγε να κάνει δηλώσεις. Από το ίδιο σημείο, ο Πρόεδρος υπενθύμισε ότι η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα Μαρία Άνχελα Ολγκίν γνωρίζει ποιος είπε αμέσως ναι και ποιος αμέσως όχι στην πρόταση που κατέθεσε ο Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη. Το επόμενο πρωί, στα Κάτω Πολεμίδια, εκφωνούσε επιμνημόσυνο λόγο για αγωνιστές της ΕΟΚΑ, με αναφορές στο όραμα της ένωσης με την Ελλάδα. Σήμερα το πρόγραμμά του περιλαμβάνει τα εγκαίνια του ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και την εκδήλωση για τα 150 χρόνια της Εστίας.

Η παρουσία ενός Προέδρου σε επετείους, μνημόσυνα και εγκαίνια είναι μέρος του θεσμικού του ρόλου, και κανένα από τα σημεία του προγράμματος δεν είναι από μόνο του ασυνήθιστο. Εκείνο που ξεχωρίζει είναι η πυκνότητα και κυρίως το εύρος. Μέσα σε λίγες μέρες, ο Νίκος Χριστοδουλίδης μίλησε στην Αντικατοχική Πορεία Μόρφου, προήδρευσε ειδικής συνεδρίας του Υπουργικού με νέους 17 έως 35 ετών, χαιρέτισε την παρουσίαση βιβλίου για τον Μίκη Θεοδωράκη στη Λάρνακα και τα 30 χρόνια της Εστίας Ενηλίκων Λεμεσού, βρέθηκε στο φεστιβάλ παραδοσιακών προϊόντων ενός χωριού της Πάφου και σήμερα εγκαινιάζει το νέο ΤΑΕΠ της Λευκωσίας. Πρόσφυγες, νέοι, ύπαιθρος, κοινωνική πρόνοια, υγεία: σχεδόν κάθε εμφάνιση απευθύνεται σε διαφορετικό ακροατήριο.

Τα έργα και ο Σεπτέμβριος του 2027

Κατά τον χαιρετισμό του στο Σούνι-Ζανατζιά, όπου εγκαινίασε τον κοινοτικό βρεφοπαιδοκομικό σταθμό, ανακοίνωσε την ανέγερση δημοτικού σχολείου, με το επιχείρημα ότι πάνω από 150 παιδιά της κοινότητας πηγαίνουν σχολείο στη Λεμεσό, καθώς και την εξασφάλιση κονδυλίων για πολυδύναμο κέντρο κόστους περίπου 1,5 εκατ. ευρώ, με 400 χιλιάδες μέσα στη χρονιά.

Πακέτο 3,5 δισ. ευρώ, από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, θα εγκριθεί από το Υπουργικό τον Σεπτέμβριο του 2027, πέντε μήνες πριν από τις προεδρικές, με τον Πρόεδρο να καλεί τις κοινότητες να ωριμάσουν έργα για να προλάβουν. Η οικονομική υπευθυνότητα, είπε, επιτρέπει στην κυβέρνηση «να επιστρέφουμε την ανάπτυξη πίσω στους πολίτες».

Νωρίτερα, στο μνημόσυνο των ηρώων του Τρικώμου, αναφέρθκε στον απολογισμό: αποτρεπτική ισχύς, δημοσιονομική πειθαρχία, μεταναστευτικό, όλα κάτω από τη διατύπωση «Ασφάλεια σε όλους τους τομείς».

Τι βλέπουν τα κόμματα

Την ίδια μέρα που ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μιλούσε για πρόωρη συζήτηση, ο βουλευτής Αμμοχώστου του ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας υποστήριξε ότι ο Πρόεδρος δηλώνει πως είναι νωρίς ενώ περιοδεύει σε εκδηλώσεις και σφίγγει το χέρι και του τελευταίου παρευρισκόμενου. Δεν θεώρησε παράλογη την επιδίωξη επανεκλογής, ζήτησε όμως να γίνεται σεβαστή η λογική των πολιτών. Εκτίμησε επίσης ότι ο Υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης δέχθηκε πίεση από το Προεδρικό όταν δήλωσε, στις 9 Σεπτεμβρίου, ότι το ΔΗΚΟ έχει Πρόεδρο της Δημοκρατίας και δεν αναζητεί υποψήφιο, και τάχθηκε υπέρ αυτόνομης καθόδου του κόμματος.

Στο ΑΚΕΛ ήδη από τον Μάιο ο βουλευτής Γιώργος Λουκαΐδης έλεγε ότι ο Χριστοδουλίδης ξεκίνησε προεκλογική από την επόμενη μέρα των προηγούμενων εκλογών. Χθες, από τη συνδιάσκεψη Αμμοχώστου, ο γενικός γραμματέας Στέφανος Στεφάνου άφησε αιχμές για όσους έχουν βάλει τον τόπο σε «πρόωρη και μακρά εκστρατεία», με κύριο αποδέκτη τον ΔΗΣΥ.

Το αξίωμα ως μηχανισμός

Ο Πρόεδρος απέφυγε στις 13 Οκτωβρίου να σχολιάσει τα τεκταινόμενα στον ΔΗΣΥ μετά την απόσυρση της προέδρου του κόμματος, ρωτώντας τους δημοσιογράφους «γιατί να σχολιάσω εγώ την απόφαση κάποιου πολιτικού αρχηγού;». Σύμφωνα με δημοσιεύματα, στο Προεδρικό η απόσυρση προκάλεσε προβληματισμό, καθώς ένας πιο συσπειρωμένος ΔΗΣΥ περιορίζει τους διαδρόμους που άνοιξαν το 2023, ενώ η δεξαμενή των τριών κομμάτων που τον στήριξαν τότε υπολογίζεται ότι έχει χάσει 8 με 9 μονάδες από το 24% περίπου, με ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ εκτός Βουλής.

Σε αυτό το τοπίο, ένας Πρόεδρος χωρίς κομματικό μηχανισμό έχει κάθε λόγο να καθυστερεί την επίσημη απόφαση και να αφήνει το αξίωμα να λειτουργεί υπέρ του. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εξελέγη το 2023 ως ανεξάρτητος, μετά τη ρήξη με το κόμμα από το οποίο προερχόταν, και η επανεκλογή του θα κριθεί ξανά από το πόσες δυνάμεις θα καταφέρει να συγκεντρώσει γύρω του. Όσο δεν έχει ανακοινώσει υποψηφιότητα, δεν γίνεται ο ίδιος στόχος την ώρα που ο ΔΗΣΥ μετρά δυνάμεις, ούτε υποχρεώνει το ΔΗΚΟ να διαλέξει ανάμεσα στη γραμμή Χαραλαμπίδη και τη γραμμή Κουλία. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση εγκαινιάζει, εξαγγέλλει και ορίζει την ατζέντα, κάτι που κανένας από τους πιθανούς αντιπάλους του δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει. Ωστόσο το πρόγραμμα των τελευταίων ημερών δείχνει ότι η προετοιμασία δεν περιμένει.