Αρχή κατά της Διαφθοράς: Τέσσερις νέες έρευνες στα σκαριά - Μέχρι τον Σεπτέμβριο υποβλήθηκαν 943 καταγγελίες

Τέσσερις νέες έρευνες για κατ’ ισχυρισμόν υποθέσεις διαφθοράς, στις οποίες εμπλέκονται νυν και πρώην αξιωματούχοι και δημόσιοι λειτουργοί, δρομολογεί η Ανεξάρτητη Αρχή Κατά της Διαφθοράς. Οι λειτουργοί επιθεώρησης που θα αναλάβουν τις έρευνες έχουν ήδη διοριστεί και αναμένεται να αρχίσουν τις εργασίες τους από την ερχόμενη εβδομάδα. Την ίδια ώρα, προωθούνται οι διαδικασίες για την έναρξη έρευνας σε βάρος του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, σχετικά με την κατ’ ισχυρισμόν σύγκρουση συμφέροντος που του αποδίδεται στην υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν. Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Π», ετοιμάζονται νέοι όροι εντολής, στους οποίους θα κατονομάζονται ρητά τόσο ο κ. Αγγελίδης όσο και οι υπόλοιποι αξιωματούχοι και πολιτικά πρόσωπα που θα ελεγχθούν. Στόχος είναι να αποφευχθεί η επανάληψη της πρόσφατης αντιπαράθεσης γύρω από το περιεχόμενο των όρων εντολής που διαβιβάστηκαν από την Αρχή Κατά της Διαφθοράς στη Νομική Υπηρεσία. Ο Γενικός Εισαγγελέας, Γιώργος Σαββίδης, είχε δηλώσει ότι η υπόθεση Αγγελίδη δεν περιλαμβανόταν στους όρους εντολής που του είχαν διαβιβαστεί, παρότι ο επίτροπος Διαφάνειας, Χάρης Πογιατζής, τον είχε ενημερώσει σχετικά κατ’ ιδίαν, παρουσία εισαγγελέων και του ίδιου του κ. Αγγελίδη. Μάλιστα, ο τελευταίος αποχώρησε από την αίθουσα όταν αναφέρθηκε το όνομά του. Παράλληλα, ενώπιον της Αρχής βρίσκονται δύο πορίσματα ερευνών, τα οποία αξιολογούνται και τα ευρήματά τους αναμένεται να δημοσιοποιηθούν τις επόμενες ημέρες.

943 καταγγελίες, 19 έρευνες

Η έκταση του έργου που καλείται να διεκπεραιώσει η Αρχή αποτυπώνεται στα στοιχεία του σημειώματος που διαβίβασε στη Βουλή ενόψει της συζήτησης του προϋπολογισμού της για το 2027, η οποία θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Δευτέρα στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών.

Ειδικότερα, μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 υποβλήθηκαν συνολικά 943 καταγγελίες, από τις οποίες εξετάστηκαν οι 673. Για 19 καταγγελίες αποφασίστηκε η διεξαγωγή έρευνας, εκ των οποίων οι 11 ολοκληρώθηκαν και εκδόθηκαν σχετικά πορίσματα.

Εκτός αρμοδιότητας  

Δεκάδες καταγγελίες που αφορούν ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα απορρίπτονται από την Αρχή Κατά της Διαφθοράς λόγω αναρμοδιότητας. Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι είναι αβάσιμες αλλά ότι η διερεύνησή τους δεν εμπίπτει στις εξουσίες που της παρέχει η νομοθεσία.

Με βάση τα άρθρα 6 και 7 του νόμου που διέπει τη λειτουργία της, η Αρχή Κατά της Διαφθοράς εξετάζει καταγγελίες που αφορούν συγκεκριμένες πράξεις διαφθοράς, όπως ο δεκασμός δημόσιου λειτουργού, η δωροδοκία ή δωροληψία δημόσιου αξιωματούχου, η αθέμιτη κτήση περιουσιακού οφέλους και η κατάχρηση εξουσίας.

Σε ό,τι αφορά τον ιδιωτικό τομέα, η παρέμβαση της Αρχής είναι δυνατή όταν υπάρχει εμπλοκή προσώπων του δημόσιου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα σε πράξεις διαφθοράς ή όταν πρόσωπα του ιδιωτικού τομέα εμπλέκονται σε πράξεις διαφθοράς δημόσιων αξιωματούχων και λειτουργών. Αντίθετα, καταγγελίες που στρέφονται αποκλειστικά εναντίον ιδιωτών δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της.

Όταν από τα στοιχεία μιας καταγγελίας προκύπτει ενδεχόμενο ποινικού αδικήματος που δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητές της, η Αρχή καλεί τους πολίτες να απευθυνθούν στις αρμόδιες Αρχές. Σε περιπτώσεις σοβαρών καταγγελιών, μπορεί να τις διαβιβάζει η ίδια στις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, όπως έχει πράξει σε διάφορες περιπτώσεις στο παρελθόν.

Αδικήματα σε τέσσερα πορίσματα  

Στα σχεδόν τέσσερα χρόνια λειτουργίας της, η Αρχή Κατά της Διαφθοράς εισηγήθηκε στον Γενικό Εισαγγελέα τη διεξαγωγή ποινικής έρευνας για ενδεχόμενες πράξεις διαφθοράς στις ακόλουθες τέσσερις υποθέσεις:

• Νίκος Αναστασιάδης και άλλα 14 πρόσωπα: Ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας και άλλα 14 φυσικά και νομικά πρόσωπα ελέγχονται για όσα καταγράφονται στο πόρισμα της Αρχής για το «Κράτος Μαφία». Η ποινική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη.
• Νίκος Κουγιάλης, Λοΐζος Λοϊζίδης και Κώστας Χατζηπαναγιώτου: Ο πρώην υπουργός Γεωργίας, ο πρώην διευθυντής του Τμήματος Αλιείας και ο πρώην διευθυντής του Τμήματος Περιβάλλοντος αντίστοιχα ελέγχονται ποινικά για την υπόθεση της παράνομης ανάπτυξης στην Τριμίκλινη και της εκτροπής νερού από τον ποταμό Κούρη. Η ποινική έρευνα βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη.
• Μαρίνος Σιζόπουλος: Στον τέως πρόεδρο της ΕΔΕΚ η Αρχή Κκατά της Διαφθοράς καταλόγισε στο πόρισμά της ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα απάτης, πλαστογραφίας, κατάρτισης και κυκλοφορίας πλαστού εγγράφου, καθώς και συνωμοσίας προς καταδολίευση. Η ποινική έρευνα ολοκληρώθηκε και ο φάκελος διαβιβάστηκε στη Νομική Υπηρεσία για αξιολόγηση, προκειμένου να αποφασιστεί κατά πόσο δικαιολογείται η άσκηση ποινικής δίωξης.
• Κωνσταντίνος Παρμακλής: Ο τέως γενικός διευθυντής του ΣΥΛ και νυν γενικός διευθυντής του ΕΟΑ Λευκωσίας ερευνήθηκε για ενδεχόμενες παραβιάσεις της νομοθεσίας που διέπει τις δημόσιες προσφορές, καθώς και για την ανάθεση έργου σε συγγενικό του πρόσωπο. Η ποινική έρευνα ολοκληρώθηκε και ο φάκελος βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για αξιολόγηση ως προς το ενδεχόμενο άσκησης ποινικής δίωξης.

€960.000 για έρευνες

Ο προϋπολογισμός της Αρχής για το 2027 ανέρχεται σε €1.924.419 και είναι μειωμένος κατά €73.347 σε σχέση με το 2026. Το μεγαλύτερο κονδύλι αφορά την αγορά υπηρεσιών και ανέρχεται σε €960.000. Από το ποσό αυτό καλύπτονται, μεταξύ άλλων, οι αμοιβές των λειτουργών Επιθεώρησης που διορίζονται για τη διερεύνηση καταγγελιών.

Οι λειτουργοί Επιθεώρησης επιλέγονται από κατάλογο που διατηρεί η Αρχή, ανάλογα με το αντικείμενο και τις απαιτήσεις κάθε έρευνας. Σε αυτόν περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, συνταξιούχοι δικαστές, δικηγόροι, οικονομολόγοι και λογιστές-ελεγκτές.

Οι αμοιβές καθορίζονται με βάση την επιστημονική κατάρτιση και την εξειδίκευση των ερευνητών, τον βαθμό δυσκολίας κάθε υπόθεσης, καθώς και το κατά πόσο οι ερευνητές προέρχονται από το εξωτερικό, γεγονός που συνεπάγεται πρόσθετα έξοδα διαμονής, διατροφής και διακίνησης.

Η επιλογή ξένων ερευνητών σε υποθέσεις που αφορούν νυν ή πρώην υψηλόβαθμους κρατικούς και αιρετούς αξιωματούχους αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αξιοπιστίας των ερευνών, περιορίζοντας τις αμφισβητήσεις ως προς την αμεροληψία των πορισμάτων. Τέτοια πρακτική ακολουθήθηκε στην έρευνα για τον τέως Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Αναστασιάδη, καθώς και στη διερεύνηση των καταγγελιών που στρέφονταν κατά του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη.

Ανακριτικές εξουσίες…

Το ζήτημα των ανακριτικών εξουσιών παραμένει κομβικό για τον τρόπο λειτουργίας της Αρχής Κατά της Διαφθοράς. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της λειτουργίας της, η Αρχή εξακολουθεί να μην διαθέτει τέτοιες εξουσίες. Ως εκ τούτου, η ποινική διερεύνηση υποθέσεων που αναδεικνύονται μέσα από το έργο της διενεργείται από την Αστυνομία και υπό τις οδηγίες της Νομικής Υπηρεσίας.

Εάν η Αρχή διέθετε ανακριτικές εξουσίες, θα μπορούσε να διορίζει απευθείας ανεξάρτητους ποινικούς ανακριτές, ακόμη και από το εξωτερικό, όταν οι υποθέσεις αφορούν υψηλόβαθμους νυν ή πρώην αξιωματούχους. Με αυτόν τον τρόπο, το ανακριτικό έργο θα διεξαγόταν υπό την ευθύνη της ίδιας της Αρχής, ενώ τα πορίσματα θα διαβιβάζονταν στον Γενικό Εισαγγελέα, συνοδευόμενα από τεκμηριωμένη εισήγηση, για τη λήψη απόφασης ως προς την άσκηση ποινικής δίωξης.

Η απουσία τέτοιων εξουσιών αποτελεί ένα από τα βασικά θεσμικά ζητήματα που συνοδεύουν τη λειτουργία της Αρχής. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο μπορεί να εκπληρώσει πλήρως την αποστολή της όταν, ενώ έχει την ευθύνη να εξετάζει καταγγελίες και να εισηγείται την περαιτέρω διερεύνηση σοβαρών υποθέσεων, δεν έχει η ίδια τον έλεγχο της ποινικής ανάκρισης.