Ποιο είναι το ζητούμενο για τις επόμενες κινήσεις των εμπλεκομένων στο Κυπριακό; Αυτή είναι μια σοβαρή μορφή προβληματισμού για τις πλευρές με άξονα την αποδοχή της κορωνίδας της τριμερούς της περασμένης Πέμπτης με Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν στην παρουσία της Μαρία Άνχελα Ολγκίν.
Πριν γίνει προσπάθεια να απαντηθεί το ερώτημα, θα προηγηθεί η συνάντηση της προσωπικής απεσταλμένης του ΓΓ του ΟΗΕ η οποία βρίσκεται σήμερα στην Άγκυρα, τον τελευταίο και κρίσιμο σταθμό της περιοδείας της στην περιοχή, όπου και θα συναντηθεί με τον ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν. Από τη συνάντηση και τις δηλώσεις που θα ακολουθήσουν, αναμένεται με ενδιαφέρον η θέση της Άγκυρας επί της αναφοράς στο κοινό ανακοινωθεν της συνάντησης Χριστοδουλίδη-Έρχιουρμαν-Ολγκίν για λύση του Κυπριακού εντός του συμφωνημένου πλαισίου. Δηλαδή αν θα εγκαταλειφθεί η ρητορική περί λύσης δύο κρατών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Φιντάν, μιλώντας στις 9 Δεκεμβρίου στην τουρκική Βουλή για τον προϋπολογισμό, αναφερόμενος στο Κυπριακό δήλωσε ότι «η αποστολή μας είναι να διασφαλίσουμε ότι "η τουρκική δημοκρατία της βόρειας Κύπρου" θα διεκδικήσει τη νόμιμη θέση της στη διεθνή κοινότητα και να αρθεί το απάνθρωπο εμπάργκο κατά των Τουρκοκυπρίων», χωρίς να επεκταθεί περαιτέρω.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν μέσα από τη γενική θέση, όπως καθορίστηκε στη συνάντηση της περασμένης Πέμπτης, περί της προσπάθειας δηλαδή επίλυσης στη βάση των συμφωνηθέντων και των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών -με τη γενικότητα που εμπεριέχει αυτή η φράση- είναι δυνατόν να απελευθερωθεί το πεδίο επί του εδάφους για δημιουργικές συνομιλίες.
Προφανώς αυτό θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να απαντηθεί από τη στιγμή κατά την οποία δεν έγινε ούτε συζήτηση, πόσω δε μάλλον αποδοχή ή έστω αναφορά για το ποιες είναι οι συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί το προηγούμενο διάστημα και πού οδηγήσαν στις συνομιλίες του 2017.
Αποφυγή 1
Με βάση την πληροφόρηση που υπάρχει, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, τόσο στη συνάντηση με Έρχιουρμαν όσο και στην ενημέρωση του Εθνικού Συμβουλίου, απέφυγε να δώσει συνέχεια για το τι ακριβώς θεωρεί παραγωγικό σε σχέση με τη θέση ότι θα πρέπει να προχωρήσουν οι πλευρές από εκεί που έχουν σταματήσει οι συνομιλίες. Δεν έδωσε επομένως τις θέσεις του, όταν ρωτήθηκε και από την Ολγκίν αλλά και στο Εθνικό Συμβούλιο, για το πού ακριβώς έχουν μείνει οι πλευρές και ποιες είναι οι συμφωνίες και οι συγκλίσεις, όπως ο ίδιος τις αντιλαμβάνεται. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης πέραν των γενικών αναφορών για πολιτική ισότητα δεν ήταν έτοιμος να προχωρήσει σε διεύρυνση των συζητήσεων επί του θέματος: δηλαδή τα ζητήματα που έχουν σχέση με την εκ περιτροπής Προεδρία, σταθμισμένη ψήφο ή και θετική ψήφο, την αποτελεσματική συμμετοχή κ.λπ.
Αποφυγή 2
Στο ίδιο μοτίβο δίνοντας διαφορετικό περιεχόμενο κινήθηκε και Τουφάν Έρχιουρμαν, ο οποίος ωστόσο δεν θέλησε να κάνει αναφορά στην ανακοίνωση για τη λύση ΔΔΟ από τη στιγμή κατά την οποία ο συνομιλητής του αποφεύγει να δώσει περιεχόμενο σε εκείνα που έχουν συμφωνηθεί, δηλαδή εκεί που έμειναν οι προηγούμενες ουσιαστικές συνομιλίες. Δηλώνει μετά την τριμερή ότι η λύση «επισημάνθηκε στη βάση της «πολιτικής ισότητας». Δεν χρησιμοποιήθηκε κανένας όρος που να αναφέρεται σε συγκεκριμένο μοντέλο λύσης (όπως δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία). Η έννοια της πολιτικής ισότητας ελήφθη υπόψη σύμφωνα με τους συμφωνίες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Πρόσθεσε ακόμη ότι συζητήθηκε και η προσέγγιση των κοινών πεδίων κυριαρχίας, που προϋποθέτουν λήψη αποφάσεων από κοινού.
Ερμηνείες και αναγνώσεις
Εν ολίγοις, υπάρχουν δυο παράλληλες κινήσεις των πλευρών στον προθάλαμο για την έναρξη διαπραγμάτευσης στη βάση, αρχής γενομένης από την επόμενη πενταμερή:
Θα πρέπει να διευκρινιστεί, το επόμενο διάστημα, πού έχουν μείνει οι συνομιλίες ώστε να αποτυπωθεί αυτό σε σχέση με τον πυρήνα του προβληματισμού των δύο πλευρών.
Είναι πασιφανές με βάση το περιεχόμενο στις επαφές της ότι η απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα θα επιχειρήσει τη διασαφήνιση, με ακρίβεια, των κινήσεων από τις δύο πλευρές. Ο στόχος της είναι να αντιληφθεί, αφού έχει ξεπεραστεί η λογική της κυριαρχικής ισότητας συμφωνώντας και οι δύο με τα ψηφίσματα των ΗΕ στην πολιτική ισότητα, ποιες είναι εκείνες οι συγκλίσεις οι οποίες μπορεί να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη για τις επόμενές της κινήσεις. Από την τακτική των Ηνωμένων Εθνών γίνεται διαυγές πως η απεσταλμένη δεν ψάχνει ούτε αρκείται απλώς στη συμφωνία σε ΜΟΕ. Με βάση και τον περιορισμένο χρόνο που έχει στη διάθεσή του ο Αντόνιο Γκουτέρες, αυτές οι συνομιλίες θα πρέπει να γίνουν πιο αποδοτικές αναζητώντας την αφετηρία των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων και όχι γενικών αναφορών περί πολιτικής ισότητας και παράλληλη αποφυγή του περιεχομένου αυτού του όρου.
Εν ολίγοις, όπως σημείωναν στον «Π» διπλωματικές πηγές, εκείνο που έχει σημασία δεν είναι η οχύρωση πίσω από ορισμένες γενικότητες περί της αποδοχής των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών ωσάν αυτό να είναι κάτι που δημιουργεί παραγωγικές δυνάμεις για τη λύση. Το ζητούμενο είναι η εμβάθυνση των συζητήσεων όπως αυτές έχουν εξελιχθεί και χωρίς να απορρίπτονται οι συγκλίσεις που έχουν προκύψει.
Η επικίνδυνη λογική
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αν δεν υπάρχουν σαφείς διευκρινίσεις υφίσταται ο κίνδυνος να «επιστρέψουμε απλώς στον ορισμό της πολιτικής ισότητας στη γενικότητα, όπως αυτός υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών από το 1991 και να μείνουμε εκεί ως τραγικό πισωγύρισμα».
Το σημαντικό δεν είναι απλώς η αναφορά αποδοχής μιας στερούμενης περιεχομένου απόφασης 25 και πλέον χρόνια πριν, αγνοώντας τα κεκτημένα συνομιλιών τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Το ζητούμενο είναι αν οι συγκλίσεις μέσα από την πολύχρονη διαβούλευση οδηγήσουν στη σμίκρυνση της απόστασης, όπως πρώτα η ελληνοκυπριακή πλευρά σημείωνε όλο αυτό το διάστημα, αλλά και η ανάγνωση που κάνει επί τούτου και η άλλη πλευρά διά του Τουφάν Έρχιουρμαν.
Στην Άγκυρα για συναίνεση
Στο πλαίσιο αυτού του συλλογισμού, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν τηρεί τα χρονοδιαγράμματά της και μετά την Αθήνα μεταβαίνει στην Άγκυρα για συνομιλίες με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν, αναζητώντας συναίνεση σε μια προσπάθεια να επαναφέρει τη διαδικασία σε σημείο για να υπάρξει ουσιαστική συνέχεια.
Με βάση την πληροφόρηση που είχε ο «Π» από διπλωματικές πηγές στη Λευκωσία, οι επαφές της Ολγκίν, κυρίως με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, πιθανώς να οδηγήσουν στη διασαφήνιση ορισμένων θεμάτων τα οποία ναι μεν διαφαίνεται ότι έχουν αλλάξει ως προς το περιεχόμενό τους αλλά σαφώς και αναμένεται και η στάση της Τουρκίας επί τούτου.
Ο λόγος βεβαίως γίνεται στο κεντρικό σημείο αναφοράς στο κοινό ανακοινωθέν της τριμερούς περί λύσης στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, ενώ έγινε και σαφής λόγος για την πολιτική ισότητα παρά τις, από ό,τι διαφάνηκε, διαφορετικές ερμηνείες από πλευράς του Τουρκοκύπριου ηγέτη. Σημειώνουμε ότι Τουφάν Έρχιουρμαν υποστήριξε πως ενώ έγινε αναφορά στην κύρια επιδίωξη που είναι η λύση του Κυπριακού, με τη λύση να αναζητείται στη βάση της πολιτικής ισότητας, εντούτοις, όπως δηλώνει, «δεν έχει υιοθετηθεί καμία φόρμουλα λύσης». Είναι μια δήλωση η οποία γίνεται ωσότου διευκρινιστούν οι πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας.
