Αν και η Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, δεν έκρυψε την απογοήτευση και ενόχλησή της από την απουσία προόδου στο θέμα των ΜΟΕ, άφησε ένα παράθυρο αισιοδοξίας ότι η σημερινή κοινή συνάντησή της με τους δύο ηγέτες θα είναι επί της ουσίας.
«Εξετάζουμε τις ανησυχίες και των δύο πλευρών για τον τρόπο επανέναρξης των συνομιλιών», είπε η απεσταλμένη του ΟΗΕ, προσθέτοντας ότι αναμένει πως η σημερινή τριμερής θα σημειώσει πρόοδο στα ΜΟΕ. «Ελπίζω οι ηγέτες απλώς να παραδώσουν κάτι στα ΜΟΕ», είπε.
«Όχι ιδιαίτερη πρόοδος» μέχρι σήμερα
Νωρίτερα, η κ. Ολγκίν συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και μετά το πέρας της συνάντησης υπογράμμισε την έλλειψη προόδου στα ΜΟΕ, υπογραμμίζοντας πως χωρίς πρόοδο θα είναι «πολύ δύσκολο» να συγκληθεί διευρυμένη συνάντηση με τις εγγυήτριες δυνάμεις. «Προσπαθώ να πιέσω για περισσότερη πρόοδο στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», είπε. «Ελπίζω να υπάρξει πρόοδος. Μέχρι τώρα δεν υπάρχει τόση πρόοδος».
Παράλληλα με τις συνομιλίες για τα ΜΟΕ, η κ. Ολγκίν είπε ότι κατά τη σημερινή τριμερή οι ηγέτες θα συζητήσουν τις τέσσερις προτάσεις για τη μεθοδολογία που κατέθεσε ο Τ/Κ ηγέτης. «Μπορούμε να μιλήσουμε για τη μεθοδολογία, τα τέσσερα σημεία που έθεσε ο κ. Έρχιουρμαν στο τραπέζι πριν από μερικούς μήνες. […] Και ελπίζω να υπάρξει πρόοδος. Αν όχι, είναι πολύ δύσκολο να οργανωθεί συνάντηση 5+1 χωρίς πρόοδο», τόνισε.
Η 5+1 εξαρτάται από τους ηγέτες
Ερωτηθείσα αν μια διευρυμένη συνάντηση είναι ακόμη δυνατή τον επόμενο μήνα, η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ απάντησε: «Εξαρτάται από αυτούς. Εξαρτάται από την πρόοδο των δύο ηγετών στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης».
Κληθείς να σχολιάσει τη φαινομενική δυσαρέσκεια της Απεσταλμένης του ΟΗΕ για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, υποστήριξε μετά τη χθεσινή συνάντηση πως η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει επιδείξει εποικοδομητική στάση, όχι μόνο μέσω των προτάσεων που υπέβαλε αλλά και στον τρόπο με τον οποίον προσεγγίζει τις προτάσεις της άλλης πλευράς. Σε ό,τι αφορά την καθυστέρηση στην πρόοδο, είπε ότι δεν έχει υπάρξει αλλαγή στον διάλογο από την τελευταία συνάντηση 5+1 τον Ιούλιο και υποστήριξε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις, συμπεριλαμβανομένου σημείου διέλευσης πεζών, για τη βελτίωση του κλίματος, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει αποδεκτές. Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση θέλει να δει πρόοδο στα ΜΟΕ αλλά οι πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις ουσιαστικές συνομιλίες. Στόχος παραμένει η επανέναρξη διαπραγματεύσεων για μια συνολική διευθέτηση, είπε ο κ. Λετυμπιώτης, προσθέτοντας πως ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα παρουσιάσει στη σημερινή τριμερή την πρότασή του για το πώς μπορούν να επαναρχίσουν οι συνομιλίες. «Η πολιτική βούληση των πλευρών θα κριθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε.
Οι προτάσεις Έρχιουρμαν
Σε ό,τι αφορά το πακέτο προτάσεων του κ. Έρχιουρμαν για τη μεθοδολογία, ο εκπρόσωπος είπε ότι ο Πρόεδρος έχει δώσει την απάντησή του επ’ αυτού. Σημείωσε περαιτέρω ότι το ζήτημα της «πολιτικής ισότητας» καταγράφηκε με σαφή τρόπο στην κοινή δήλωση που συμφωνήθηκε στην τελευταία τριμερή συνάντηση στις 11 Δεκεμβρίου, με αναφορά στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης έχει επανειλημμένως καταστήσει σαφές ότι θεωρεί αναγκαίο βήμα για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών μία συμφωνία επί της πρότασής του για τη μεθοδολογία και ότι σε δηλώσεις του πρόσφατα υποστήριξε ότι η εμπειρία του παρελθόντος καταδεικνύει την ανάγκη να προετοιμαστεί το έδαφος και να οικοδομηθεί πρώτα η εμπιστοσύνη. Διευκρίνισε δε ότι η δέσμευση στην πολιτική ισότητα περιλαμβάνει την εκ περιτροπής Προεδρία και αποτελεσματική συμμετοχή (με τουλάχιστον μία θετική ψήφο). Τα άλλα τρία σημεία της μεθοδολογίας αφορούν την αποδοχή των συγκλίσεων του παρελθόντος μέχρι το Κραν Μοντανά, τη διασφάλιση ότι η νέα διαδικασία θα είναι προσανατολισμένη σε αποτελέσματα και με σαφές χρονοδιάγραμμα και ότι οι Τουρκοκύπριοι «δεν θα καταδικαστούν» στο σημερινό τους καθεστώς, εάν η διαδικασία αποτύχει παρά τις καλύτερες προσπάθειές τους. «Αυτή η μεθοδολογία δεν συνιστά, σε καμία περίπτωση, ένα σύνολο προϋποθέσεων», είπε, σημειώνοντας παράλληλα ότι μια νέα διαδικασία «μπορεί να ξεκινήσει μόνο αφού συμφωνήσουμε κατ’ αρχήν στη μεθοδολογία των τεσσάρων σημείων στο σύνολό της».
Σε ό,τι αφορά πάντως τη μεθοδολογία, οι ηγέτες είχαν προηγουμένως συμφωνήσει μέχρι ενός σημείου στην πολιτική ισότητα αλλά περαιτέρω διευκρινίσεις από την ελληνοκυπριακή πλευρά για την εκ περιτροπής Προεδρία και τη θετική ψήφο φαίνονται απίθανες, εκτός εάν η τουρκική πλευρά ανταποδώσει με διαβεβαιώσεις σε όλα τα κεφάλαια, συμπεριλαμβανομένων της ασφάλειας και των εγγυήσεων, καθώς και του περιουσιακού. Σε αυτό το στάδιο, η ευκολότερη πρόοδος στα τέσσερα σημεία του Έρχιουρμαν θα ήταν μια κοινή δήλωση αποδοχής όλων των προηγούμενων συγκλίσεων.
Η ελπίδα κρέμεται από τα σημεία διέλευσης
Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, οι πλευρές βρίσκονται σε σημείο όπου ορισμένα στοιχεία μπορούν να συμφωνηθούν σήμερα, εάν επιδειχθεί η απαιτούμενη πολιτική βούληση και ευελιξία και από τους δύο ηγέτες.
Σε ό,τι αφορά τα ΜΟΕ, δεδομένης της έλλειψης σύγκλισης σε άλλα εκκρεμή μέτρα, όπως το προτεινόμενο πάρκο ηλιακής ενέργειας, μένει να φανεί αν οι ηγέτες μπορούν να προχωρήσουν στο άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης. Ο ΟΗΕ έχει υποδείξει ότι τα νέα σημεία διέλευσης θα αποτελούσαν ένα σημαντικό και εφικτό μέτρο προόδου υπό τις περιστάσεις.
Δεδομένης της «μηδενικού αθροίσματος» προσέγγισης στον διάλογο, τα σημεία διέλευσης μπορούν να ανοίξουν μόνο σε ζυγό αριθμό –δύο ή τέσσερα– ώστε κάθε πλευρά να αισθάνεται ότι έχει κερδίσει κάτι. Εκτός και αν ο τουρκικός στρατός έχει άρει τις αντιρρήσεις του για το σημείο διέλευσης Κοκκίνων, είναι απίθανο να ανοίξει προς το παρόν και το Λουρουτζίνα–Λύμπια. Αυτό αφήνει το ενδεχόμενο κάποιας ανακοίνωσης για ταυτόχρονο άνοιγμα των σημείων διέλευσης Μιας Μηλιάς και Αθηένου–Πυροΐου–Αγλαντζιάς. Δεν αποκλείονται επίσης περαιτέρω ανακοινώσεις για μονομερή ΜΟΕ από κάθε ηγέτη.
