Ο Νίκος Χριστοδουλίδης συναντάται αύριο για πέμπτη φορά με τον Τ/Κ ηγέτη από τότε που ο Τουφάν Έρχιουρμαν αντικατέστησε τον Ερσίν Τατάρ στις 24 Οκτωβρίου 2025, με ελάχιστες ενδείξεις ότι οποιαδήποτε πλευρά είναι έτοιμη να σπάσει το αδιέξοδο στον διάλογο για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) ή στην πολιτική διαδικασία.
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης θα συναντηθούν για ακόμη ένα τετ-α-τετ στο παλιό αεροδρόμιο Λευκωσίας, μετά την τελευταία διμερή τους συνάντηση στις 24 Φεβρουαρίου 2026, με τα Ηνωμένα Έθνη να περιορίζονται και πάλι απλώς στον ρόλο του οικοδεσπότη.
Οι ηγέτες δεν βρίσκονται εδώ και καιρό σε θέση να ανακοινώσουν απτή πρόοδο, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει ανάγκη παρουσίας των ΜΜΕ έξω από την κατοικία της ειδικής αντιπροσώπου του ΟΗΕ, όπου θα συναντηθούν αύριο το απόγευμα.
Αυτό δεν αποκλείει μια κοινή δήλωση είτε ανακοίνωση για κάποιες πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως η παροχή υπηρεσιών τελών κυκλοφορίας σε περισσότερα οδοφράγματα, οι έλεγχοι του χαλλουμιού ή άλλα ζητήματα, είτε για θέματα ουσίας, αλλά οι πιθανότητες γέρνουν έντονα προς το ενδεχόμενο οι δύο ηγέτες να συνεχίσουν απλώς την «ανοιχτή και ειλικρινή» ανταλλαγή απόψεων.
Ποιος θα κάνει την πρώτη κίνηση;
Μιλώντας με πηγές και από τις δύο πλευρές, φαίνεται ότι η κάθε πλευρά περιμένει από την άλλη να επιδείξει την απαραίτητη «πολιτική βούληση» για να προχωρήσει σε οποιοδήποτε από τα ζητήματα που εκκρεμούν μεταξύ τους, είτε αυτά αφορούν τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης είτε το πώς θα επαναληφθούν οι επίσημες διαπραγματεύσεις για λύση του Κυπριακού.
Η τουρκοκυπριακή ηγεσία έχει επανειλημμένα δηλώσει τη θέση της ότι οι πλευρές πρέπει να επιτύχουν πρόοδο στο νησί πριν μπορέσουν να κινηθούν προς μια διευρυμένη συνάντηση «5+1» με τις εγγυήτριες δυνάμεις υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Μετά τη μακρά συνάντησή του στη Νέα Υόρκη με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στις 11 Φεβρουαρίου 2026, ο Έρχιουρμαν δήλωσε ότι μετέφερε την άποψη πως «ηγέτες που δεν μπορούν να ανοίξουν δύο οδοφράγματα στο νησί δεν μπορούν να διαπραγματευτούν μια συνολική λύση». Πρόσθεσε ότι προτιμά μια σταδιακή διαδικασία, που θα ξεκινά από τα ΜΟΕ, τα οποία θα διευκολύνουν την καθημερινή ζωή των πολιτών και θα αποτελούν ένδειξη βούλησης για πρόοδο. Σύμφωνα με πηγές, η θέση αυτή δεν έχει αλλάξει.
Καμία εξέλιξη στα «μεγάλα» ΜΟΕ
Ωστόσο, οι πλευρές δεν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά σε συμφωνία για τα ΜΟΕ. Ιδιαίτερα στο πιο προβεβλημένο εγχείρημα για άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων, δεν υπάρχει καμία αλλαγή θέσεων σε τεχνικό επίπεδο.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν είναι αντίθετη στο άνοιγμα ενός νέου οδοφράγματος για πεζούς στην παλιά Λευκωσία, αλλά θέλει να επικεντρωθεί στην αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας στο οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου. Γι' αυτό προωθεί το άνοιγμα οδοφράγματος στη Μια Μηλιά. Είναι επίσης έτοιμη να ανοίξει οδοφράγματα στην Αθηένου, στο Πυρόι και στη Λουρουτζίνα - Λύμπια. Το σημείο τριβής για τον Έρχιουρμαν είναι το οδόφραγμα Πυρόι - Αγλαντζιά, κυρίως ως προς τον τρόπο πρόσβασης.
Πρώτον, υπάρχει διαφωνία ως προς τον αριθμό. Η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν θεωρεί το Πυρόι - Αγλαντζιά τέταρτο οδόφραγμα, αλλά μέρος του οδοφράγματος Αθηένου που εκτείνεται μέχρι την Αγλαντζιά. Ο Χριστοδουλίδης θεωρεί τα Κόκκινα ως τέταρτη επιλογή, κάτι που για τους Τουρκοκύπριους δεν τίθεται καν στο τραπέζι.
Δεύτερον, υπάρχει διαφωνία ως προς τη διαδρομή. Οι Ελληνοκύπριοι ήθελαν οι οδηγοί να μπορούν να χρησιμοποιούν τον παλιό δρόμο προς τη Λευκωσία, ο οποίος σε μεγάλο βαθμό βρίσκεται εντός της νεκρής ζώνης, όταν ταξιδεύουν μεταξύ Αθηένου και Αγλαντζιάς. Η εναλλακτική τους θέση είναι μια συμβιβαστική πρόταση του ΟΗΕ, όπου μόνο ένα μέρος της διαδρομής Αθηένου - Πυρόι - Αγλαντζιά βρίσκεται στη νεκρή ζώνη και το υπόλοιπο στον βορρά. Η τουρκοκυπριακή πλευρά επιμένει ότι η διαδρομή πρέπει είτε να βρίσκεται βόρεια της νεκρής ζώνης, σε νέο παράλληλο δρόμο που θα χρηματοδοτήσει η ίδια, είτε νότια της νεκρής ζώνης, σε νέο δρόμο που φαίνεται διατεθειμένη να χρηματοδοτήσει η ΕΕ.
Ξεμπλοκάρισμα οδοφραγμάτων
Τουρκοκυπριακές πηγές υποστηρίζουν ότι αν «εγκαταλειφθεί η επιμονή για δρόμο μέσα από τη νεκρή ζώνη», τότε υπάρχει τρόπος να ανοίξουν ταυτόχρονα τέσσερα οδοφράγματα, δηλαδή Μια Μηλιά, Αθηένου - Πυρόι, Πυρόι - Αγλαντζιά και Λουρουτζίνα - Λύμπια.
Από την άλλη, ελληνοκυπριακές πηγές κάνουν λόγο για ανάγκη αμοιβαιότητας στο άνοιγμα των οδοφραγμάτων, ώστε τα μέτρα να ωφελούν και τις δύο κοινότητες. Αυτό σημαίνει ότι τα μέτρα πρέπει να «πακεταριστούν» ώστε να υπάρχει όφελος και για τις δύο πλευρές. Ο σκοπός των ΜΟΕ είναι να δημιουργήσουν το κατάλληλο κλίμα για επανέναρξη των συνομιλιών.
«Αν προσφέρουμε μόνο επιλογές που δεν τους εξυπηρετούν, δεν θα τους αρέσει ούτε σε αυτούς», πρόσθεσαν.
Σε ό,τι αφορά το σημερινό αδιέξοδο, υποστηρίζουν ότι η συμβιβαστική πρόταση του ΟΗΕ για τη διαδρομή Αθηένου - Πυρόι - Αγλαντζιά αποτελεί διέξοδο.
Ωστόσο, δεδομένων των διαφορών στον τρόπο που κάθε πλευρά μετρά τα οδοφράγματα, της επιμονής της ελληνοκυπριακής πλευράς στην αμοιβαιότητα και της άρνησης της τουρκοκυπριακής πλευράς να συζητήσει τα Κόκκινα, ακόμη και αν λυθεί το ζήτημα του δρόμου στη νεκρή ζώνη, παραμένει ασαφές πόσα νέα οδοφράγματα θα μπορούσαν τελικά να ανοίξουν, δύο, τρία ή τέσσερα.
Το ζήτημα της ουσίας
Σύμφωνα με την ελληνοκυπριακή πλευρά, ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, αν ανοίξουν όλα τα οδοφράγματα, αυτό δεν απαντά στο βασικό ερώτημα.
«Ποια λύση θέλουν οι Τουρκοκύπριοι; Είναι μια δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία; Πώς βλέπουν να φτάνουμε εκεί; Αυτό απαιτεί διαπραγμάτευση».
Στο επίπεδο της ουσίας και στο πώς θα επιστρέψουν οι πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, εννέα χρόνια μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά, δεν φαίνεται να υπάρχει πρόοδος.
Ο Έρχιουρμαν έχει τη δική του μεθοδολογία τεσσάρων σημείων για επανέναρξη των συνομιλιών, που περιλαμβάνει αποδοχή της πολιτικής ισότητας, όλων των προηγούμενων συγκλίσεων, χρονοδιαγράμματος και της αρχής ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή στο στάτους κβο αν αποτύχουν οι συνομιλίες.
Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι «αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικά», σημείωσε τουρκοκυπριακή πηγή, τονίζοντας ότι μια νέα διαδικασία πρέπει να έχει ρεαλιστική προοπτική κατάληξης σε λύση.
Ο Χριστοδουλίδης έχει τη δική του πρόταση πέντε σημείων, που περιλαμβάνει καταγραφή των θέσεων των δύο πλευρών και των εγγυητριών δυνάμεων, όπου χρειάζεται, για τις προηγούμενες συγκλίσεις, και στη συνέχεια ανακοίνωση επανέναρξης των συνομιλιών σε μια διευρυμένη συνάντηση «5+1».
Από το στόμα του Γκουτέρες…
Μετά τη συνάντηση Έρχιουρμαν με τον Γκουτέρες τον Φεβρουάριο, τουρκοκυπριακή πηγή ανέφερε ότι υπήρξε κοινή αντίληψη για την ανάγκη «οι δύο πλευρές να οικοδομήσουν πρώτα και πάνω απ' όλα εμπιστοσύνη και να δείξουν τη δέσμευσή τους προς ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα» πριν ξεκινήσει νέα διαδικασία.
Ο Χριστοδουλίδης ζήτησε επίσης συνάντηση με τον Γκουτέρες, την οποία είχε στις Βρυξέλλες στις 18 Μαρτίου 2026. Σύμφωνα με ελληνοκυπριακή πηγή, ο Γενικός Γραμματέας παρουσίασε στον Πρόεδρο μια προσέγγιση για τις συνομιλίες που εκτιμά ότι θα βοηθήσει τις δύο πλευρές να πετύχουν ουσιαστική πρόοδο προς την επανέναρξή τους.
Η προσέγγιση αυτή είναι κάτι διαφορετικό από οτιδήποτε έχει συζητηθεί μετά το Κραν Μοντανά, χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.
Ο Χριστοδουλίδης δήλωσε δημόσια ότι ζήτησε τη συνάντηση με τον Έρχιουρμαν για να ανταλλάξουν απόψεις για όσα συζήτησε με τον Γκουτέρες στις Βρυξέλλες, χωρίς να αποκλείει την εξέταση οποιουδήποτε άλλου ζητήματος θελήσει να θέσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης.
Ελληνοκυπριακή πηγή σημείωσε ωστόσο ότι για να υπάρξει πρόοδος απαιτείται η αναγκαία πολιτική βούληση.
Μένει να φανεί ποια ακριβώς είναι η πρόταση του Γκουτέρες για να σπάσει το αδιέξοδο και αν θα βρει πρόσφορο έδαφος.
Τα πάντα ρει
Στο μεταξύ, από την τελευταία συνάντηση των ηγετών, ο χρόνος δεν έμεινε στάσιμος. Ξέσπασε περιφερειακός πόλεμος, drone κτύπησε τις Βρετανικές Βάσεις, αυξήθηκαν ξένα στρατιωτικά μέσα εντός και γύρω από το νησί, ο Πρόεδρος ανακοίνωσε πρόθεση επαναδιαπραγμάτευσης των Βάσεων, ο αφθώδης πυρετός εξαπλώθηκε στο νησί, ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ για το Κυπριακό παραιτήθηκε, οι Τουρκοκύπριοι δεν πραγματοποίησαν την ετήσια επίσκεψή τους για το Eid al Fitr στο τέμενος Χαλά Σουλτάν, κυκλοφόρησε βίντεο με κουκουλοφόρο να πετά κροτίδες σε επισκέπτες πάρκου στον προμαχώνα Ρόκκα, και η Κυπριακή Δημοκρατία έκανε μικρά βήματα προς την εμπορική αξιοποίηση των υδρογονανθράκων της.
Όλα αυτά, μικρά και μεγάλα, αποτελούν μια σαφή υπενθύμιση ότι το νησί παραμένει βαθιά διαιρεμένο.
