του Νίκου Μεσαρίτη
Η δημοσιοποίηση των πορισμάτων της Αρχής κατά της Διαφθοράς προκάλεσε οργή, απογοήτευση, ντροπή σε πολλούς πολίτες. Και δικαιολογημένα. Όμως η οργή από μόνη της δεν αρκεί. Ούτε η καταδίκη προσώπων αρκεί. Ούτε η αναζήτηση ενόχων αρκεί. Αν περιοριστούμε σε αυτά, σε λίγους μήνες η κοινωνία θα επιστρέψει στην καθημερινότητά της και το βαθύτερο πρόβλημα θα παραμείνει ανέγγιχτο. Αν τα συμπεράσματα αυτά ήταν γνωστά πριν από τις εκλογές, το πολιτικό τοπίο πιθανότατα θα ήταν διαφορετικό. Πρόσωπα που μέχρι σήμερα απολαμβάνουν κύρος και δημόσιο βήμα θα ήταν υποχρεωμένα να λογοδοτήσουν πολύ νωρίτερα. Από την άλλη, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς έδρασαν όσοι άσκησαν εξουσία. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς μια ολόκληρη κοινωνία έφτασε στο σημείο να ανέχεται πρακτικές που σήμερα την εξοργίζουν.
Κανένας ηγέτης δεν κυβερνά μόνος. Καμία πολιτική κουλτούρα δεν επιβάλλεται χωρίς κοινωνική ανοχή. Καμία διαφθορά δεν επιβιώνει χωρίς σιωπή.
Γι' αυτό η μαύρη Τρίτη, 16 του Ιούνη 2026, δεν είναι μόνο ημέρα λογοδοσίας για όσους άσκησαν εξουσία. Είναι και ημέρα αυτοκριτικής για όλους μας. Για όσους ψηφίσαμε. Για όσους στηρίξαμε. Για όσους χειροκρότησαν. Για όσους σιώπησαν. Για όσους άκουσαν προειδοποιήσεις και προτίμησαν να μην τις εξετάσουν.
Δεν γράφω αυτά τα λόγια ως παρατηρητής. Τα γράφω ως ένας πολίτης που αναζητά τις δικές του ευθύνες δημόσια.
Άλλοι ψήφισαν για το κόμμα, άλλοι για να εξασφαλίσουν ανταλλάγματα. Άλλοι ψήφισαν για να μην ψηφίσουν ΑΚΕΛ . Άλλοι το έκαναν πιστεύοντας ότι ο Αναστασιάδης τού «όχι» θα έλυνε το Κυπριακό και έτσι θα υπηρετούσαν το συμφέρον της πατρίδας, την απελευθέρωσή της από τον τουρκικό στρατό.
Υπάρχουν αρκετοί που δεν το έκαναν για προσωπικό όφελος. Δεν το έκαναν για ανταλλάγματα. Το έκαναν με ειλικρίνεια.
Αλλά ακόμη και η ειλικρίνεια δεν απαλλάσσει από την ευθύνη. Στη δημοκρατία οι πολίτες δεν ευθύνονται μόνο για τις προθέσεις τους. Ευθύνονται κυρίως για τις επιλογές τους.
Και όταν οι επιλογές τους αποδεικνύονται λανθασμένες, οφείλουν να το αναγνωρίζουν. Αυτή δεν είναι αδυναμία. Είναι δύναμη.
Οι δημοκρατίες δεν καταστρέφονται όταν γίνονται λάθη. Καταστρέφονται όταν οι κοινωνίες αρνούνται να τα αναγνωρίσουν. Η ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα λαών που προτίμησαν να προστατεύσουν τις βεβαιότητές τους αντί να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Το τίμημα υπήρξε πάντοτε βαρύ. Η Κύπρος έχει ήδη πληρώσει μία φορά το τίμημα της πολιτικής τύφλωσης. Όταν ο εθνικισμός, ο φανατισμός και η περιφρόνηση της πραγματικότητας επικράτησαν της λογικής, το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή του 1974, οι συνέπειες της οποίας βαραίνουν ακόμη τον τόπο. Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, αν δε, δεν αντιμετωπιστεί στις διαπραγματεύσεις, η τραγική κληρονομιά θα δοθεί στους νέους μας.
Είμαστε μια χώρα που εξακολουθεί να ζει τις συνέπειες μιας εθνικής καταστροφής. Μια χώρα που επιδιώκει επανένωση. Μια χώρα που επικαλείται το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της δημοκρατίας.
Ακριβώς γι' αυτό οφείλουμε να είμαστε αυστηρότεροι με τον εαυτό μας από ό,τι με τους άλλους. Η αξιοπιστία μιας κοινωνίας δεν κρίνεται από τα συνθήματα που διακηρύσσει. Κρίνεται από τη συμπεριφορά που ανέχεται.
Η διαφθορά δεν αρχίζει όταν ένας αξιωματούχος παραβιάζει τους κανόνες. Αρχίζει όταν μια κοινωνία συνηθίζει να τους παραβιάζουν οι «δικοί της».
Όταν κρίνουμε αυστηρά τους αντιπάλους και επιεικώς τους συμμάχους. Όταν η κομματική πίστη γίνεται ισχυρότερη από την αλήθεια. Όταν η εξουσία αντιμετωπίζεται ως ιδιοκτησία και όχι ως υπηρεσία.
Η Κύπρος δεν χρειάζεται σήμερα άλλη μια έκρηξη αγανάκτησης. Έχει ζήσει πολλές. Χρειάζεται κάτι δυσκολότερο. Χρειάζεται αλλαγή πολιτικής κουλτούρας. Χρειάζεται πολίτες που να απαιτούν αποδείξεις αντί συνθημάτων. Θεσμούς αντί προσώπων. Λογοδοσία αντί τυφλής πίστης. Διαφάνεια αντί της φήμης. Χρειάζεται πολίτες που να έχουν το θάρρος να ελέγχουν ακόμη και εκείνους που ψήφισαν οι ίδιοι.
Ιδιαίτερα εκείνους. Γιατί η δημοκρατία δεν προστατεύεται από αλάνθαστους ηγέτες. Προστατεύεται από ενεργούς πολίτες. Γι' αυτό, το ζητούμενο σήμερα δεν είναι η προσωπική απολογία ενός ανθρώπου. Δεν είναι η δημόσια μετάνοια μερικών υποστηρικτών. Είναι η συλλογική αφύπνιση μιας κοινωνίας.
Να αποφασίσουμε ότι δεν θα ανεχθούμε ξανά τα ίδια φαινόμενα. Να αποφασίσουμε ότι δεν θα επιτρέψουμε ξανά στην κομματική ταυτότητα να υπερισχύσει της δημοκρατικής συνείδησης.
Να αποφασίσουμε ότι η λογοδοσία δεν θα είναι περιστασιακή απαίτηση αλλά μόνιμος κανόνας. Αν οι σημερινές αποκαλύψεις οδηγήσουν μόνο σε οργή, τότε σύντομα θα ξεχαστούν. Η οργή είναι στιγμιαία. Η αυτογνωσία απαιτεί διάρκεια. Η ντροπή από μόνη της δεν αλλάζει τίποτε. Εκείνο που αλλάζει τις κοινωνίες είναι η απόφαση να μετατρέψουν την ντροπή σε δράση και την απογοήτευση σε δημοκρατική απαίτηση. Να σταθούμε μαζί γιατί μόνος του ο καθένας ούτε προσωπική ικανοποίηση δεν θα πάρει. Αν όμως οδηγηθούμε σε αυτογνωσία, τότε ίσως φτάσουμε σημείο καμπής.
Η Κύπρος χρειάζεται αυτή τη στιγμή να σταθεί μπροστά στον καθρέφτη. Όχι για να δει τα πρόσωπα που απογοήτευσαν. Αλλά για να δει και το δικό της μερίδιο ευθύνης. Διότι μόνο οι κοινωνίες που αναγνωρίζουν τα λάθη τους μπορούν να ελπίζουν ότι δεν θα τα επαναλάβουν. Και μόνο οι κοινωνίες που μαθαίνουν από τα λάθη τους μπορούν να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον.
Στο τέλος η διαφθορά δεν είναι μόνο το έγκλημα κάποιων αξιωματούχων. Είναι και η αποτυχία μιας κοινωνίας να τους σταματήσει εγκαίρως, για τούτο χρειάζεται ένα «ευχαριστώ» στον Μακάριο Δρουσιώτη.
