Τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της ευρωπαϊκής Οδηγίας για επαρκείς κατώτατους μισθούς και το σχέδιο δράσης για ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, σκιαγραφεί ο Υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, απαντώντας σε κοινοβουλευτικά ερωτήματα που υπέβαλε ο βουλευτής Δημήτρης Σούγλης.
Επαρκείς κατώτατοι μισθοί
Σύμφωνα με τον υπουργό, κατά τη διαδικασία προώθησης της εναρμόνισης της εθνικής νομοθεσίας με τις πρόνοιες της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2041 για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, λήφθηκε υπόψη, μεταξύ άλλων, η εκκρεμοδικία ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί της προσφυγής που είχε ασκήσει το Βασίλειο της Δανίας, με την οποία αμφισβητείτο η νομική βάση έκδοσης της Οδηγίας.
Η έκδοση της σχετικής απόφασης του Δικαστηρίου αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη για την περαιτέρω προώθηση της διαδικασίας εναρμόνισης, σημειώνει.
«Το σχετικό νομοσχέδιο τελεί στο παρόν στάδιο υπό νέο νομοτεχνικό έλεγχο από τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, ενώ με την ολοκλήρωση του ελέγχου, αυτό θα προωθηθεί για έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως θα κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων προς ψήφιση, πριν το τέλος του τρέχοντος έτους, νοουμένου ότι θα ολοκληρωθεί έγκαιρα ο νομοτεχνικός έλεγχος», αναφέρει.
Παρά ταύτα, τονίζει, στο πλαίσιο της υφιστάμενης πολιτικής για την ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων και τη διασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου μισθολογικής προστασίας, εφαρμόζονται ήδη σχετικές ρυθμίσεις δυνάμει του περί Κατώτατων Μισθών Νόμου του 2022 [Ν. 13(Ι)/2022] και του σχετικού Διατάγματος περί Κατώτατων Μισθών.
«Οι εν λόγω ρυθμίσεις συνιστούν σημαντικό μέτρο προστασίας των εργαζομένων και αποτελούν μέρος του ευρύτερου πλαισίου πολιτικών που εφαρμόζονται για την προώθηση επαρκών κατώτατων μισθών, παράλληλα με τις ενέργειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την πλήρη εναρμόνιση του εθνικού δικαίου με τις πρόνοιες της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2041», αναφέρει.
Συλλογικές συμβάσεις
Όσον αφορά το θέμα των συλλογικών συμβάσεων, ο κ. Μουσιούττας, σημειώνει ότι με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν διαθέσιμα ενώπιον του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, και ειδικότερα με βάση την καταγραφή των μελών των συντεχνιών στον Έφορο Συντεχνιών, υπολογίζεται ότι περίπου το 40% των εργοδοτουμένων καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις. Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει εργοδοτουμένους τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Κάλυψη ανά κλάδο
Σε ό,τι αφορά την κάλυψη ανά κλάδο, επισημαίνεται ότι το Σύστημα Εργασιακών Σχέσεων στην Κύπρο βασίζεται στις ελεύθερες διαπραγματεύσεις και την τριμερή συνεργασία.
Όπως προβλέπει και ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων, αναφέρει ο υπουργός, οι όροι εργοδότησης καθορίζονται ελεύθερα μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων, μεταξύ εργοδοτών και εργοδοτουμένων, με τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων, είτε σε κλαδικό, είτε σε επιχειρησιακό επίπεδο. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ειδική νομοθεσία που να καθιστά όλες τις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις καθολικά δεσμευτικές για όλους τους εργοδότες ενός κλάδου, προσθέτει.
«Παρά ταύτα, η ανάγκη εναρμόνισης της Κύπρου με το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο στον τομέα της εργατικής νομοθεσίας έχει οδηγήσει στη νομοθετική ρύθμιση σημαντικών όρων εργοδότησης. Με στόχο την προστασία ευάλωτων κατηγοριών εργοδοτουμένων, και ιδιαίτερα όσων δεν εκπροσωπούνται συνδικαλιστικά λόγω της περιορισμένης διαπραγματευτικής τους ισχύος, έχουν θεσπιστεί νομοθετικά ελάχιστα επίπεδα όσον αφορά τους όρους και τις συνθήκες εργοδότησής τους», προσθέτει.
«Αυτό δεν έχει μειώσει τη σημασία των συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες παραμένουν ο σημαντικότερος τρόπος καθορισμού των όρων εργοδότησης στην Κύπρο. Η νομοθεσία λειτουργεί συμπληρωματικά, καλύπτοντας κενά ως προς τα ελάχιστα επίπεδα προστασίας των συνδικαλιστικά ανοργάνωτων εργοδοτουμένων, αλλά και όσων εργάζονται σε επιχειρήσεις όπου δεν εφαρμόζονται συλλογικές συμβάσεις. Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι οι όροι συλλογικών συμβάσεων ή ατομικών συμβολαίων εργοδότησης δεν μπορούν να είναι δυσμενέστεροι από εκείνους που προβλέπονται στην εργατική νομοθεσία, καθώς οι σχετικές νομοθετικές διατάξεις υπερισχύουν».’
Σήμερα βρίσκονται σε ισχύ κλαδικές συλλογικές συμβάσεις που καλύπτουν σημαντικούς τομείς της οικονομίας, όπως η ξενοδοχειακή και η οικοδομική βιομηχανία, η βιομηχανία επίπλου και ξυλουργικών, τα γκαράζ αυτοκινήτων (εισαγωγείς μηχανοκίνητων οχημάτων), η βιομηχανία μωσαϊκών και άλλοι κλάδοι. Παράλληλα, υπάρχουν επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι τράπεζες, τα λιμάνια, οι εταιρείες διαχείρισης στόλου, ορισμένοι κλάδοι της μεταποίησης και των υπηρεσιών, καθώς και οργανισμοί του ευρύτερου δημόσιου τομέα.
«Δεδομένου ότι οι συλλογικές συμβάσεις δεν αποτελούν έγγραφα με άμεση νομική ισχύ, τυχόν παραβίασή τους δεν διευθετείται μέσω του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών, αλλά στη βάση των διαδικασιών που προβλέπονται στον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων. Τόσο οι συνδικαλιστικές όσο και οι εργοδοτικές οργανώσεις έχουν επιδείξει υψηλό επίπεδο δημόσιας ευθύνης και υπευθυνότητας ως προς την τήρηση των προνοιών του Κώδικα, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Η στάση αυτή έχει συμβάλει στην ομαλή λειτουργία του συστήματος και στη διατήρηση της εργατικής ειρήνης», τονίζει.
Μέχρι τον Νοέμβριο το σχέδιο δράσης
Σύμφωνα με τον κ. Μουσιούττα, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων βρίσκεται σε τριμερή κοινωνικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους για την ετοιμασία Σχεδίου Δράσης που στόχο έχει την αύξηση της συλλογικής διαπραγμάτευσης, στο πλαίσιο του εθελοντικού συστήματος εργασιακών σχέσεων που εφαρμόζεται στην Κύπρο. Η ετοιμασία του Σχεδίου Δράσης αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Νοέμβριο του 2026 και στη συνέχεια να αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας που απορρέουν από την Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
