Του Νίκου Μεσαρίτη
«Έσκαψε με την ψυχή και τα χέρια της για να βρει τους νεκρούς μας». (Τάκης Χατζηγεωργίου).
Γράφτηκαν πολλά για τη Sevgül και, δικαιολογημένα, το χρέος μεγάλο. Σ’ αυτό το χρέος όλοι έχουμε ευθύνη να καταθέσουμε τη δική μας πληρωμή. Απέναντι στο χώμα που σκέπασε την ίδια Sevgül Uludağ και η ευθύνη που μένει σε εμάς.
Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από τη ζωή και αφήνουν πίσω τους αξιώματα. Άλλοι αφήνουν βιβλία, περιουσίες ή πολιτικές διαδρομές. Και υπάρχουν λίγοι, ελάχιστοι, που αφήνουν κάτι πολύ δυσκολότερο να αποκτηθεί: ένα μέτρο ήθους με το οποίο οι επόμενες γενιές θα κρίνουν και τον εαυτό τους.
Η Sevgül Uludağ ανήκε σε αυτούς. Αναγνωρίσιμη η γραφή της: πολιτική, ηθική και βαθιά κυπριακή. Έκτισε ένα ενιαίο και κυπριακό σώμα σκέψης. Άνθρωποι φεύγουν αφήνοντας πίσω τους μια απουσία, υπάρχουν όμως άλλοι που φεύγουν αφήνοντας πίσω τους μια ευθύνη, την ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο. Αυτή είναι η γλυκιά κληρονομιά της Sevgül Uludağ.
Ο θάνατός της δεν είναι μόνο η απώλεια μιας σπουδαίας Τουρκοκύπριας δημοσιογράφου. Είναι η απώλεια μιας σπουδαίας Κύπριας. Μιας από τις πιο καθαρές συνειδήσεις αυτού του τόπου. Μιας γυναίκας που αφιέρωσε τη ζωή της όχι στην υπεράσπιση μιας κοινότητας αλλά στην υπεράσπιση του ανθρώπου.
Για δεκαετίες αναζητούσε τους αγνοουμένους της Κύπρου. Δεν αναζητούσε μόνο Ελληνοκύπριους. Δεν αναζητούσε μόνο Τουρκοκύπριους. Αναζητούσε ανθρώπους. Ήξερε πως ο πόνος δεν μιλά Ελληνικά ή Τουρκικά. Η μάνα που περιμένει δεν έχει εθνικότητα. Το παιδί που δεν πρόλαβε να αποχαιρετήσει τον πατέρα του δεν γνωρίζει σύνορα.
Γι' αυτό και η πρώτη της ταυτότητα δεν ήταν η κοινότητά της. Ήταν η Κύπρος.
Δεν έσκαβε μόνο το χώμα που αδιάφορα σκέπαζε και έκρυβε τους νεκρούς μας. Έσκαβε τη σιωπή. Έσκαβε τον φόβο. Έσκαβε το ψέμα.
Και μαζί με τα οστά που έφερνε στο φως, έφερνε στο φως και κάτι που για δεκαετίες παρέμενε θαμμένο: την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Έτσι στα χείλη της έφερε το τραγούδι «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ και μυρσίνη εσύ δοξαστική». Μη παρακαλώ σας, μη λησμονάτε τη χώρα μου.
Κάποτε ο Κυριάκος Μάτσης είπε πως η γη ανήκει σε εκείνους που την ποτίζουν με τον ιδρώτα τους, ανεξάρτητα από θρησκεία και γλώσσα.
Αν σήμερα μπορούσε να δει τη Sevgül Uludağ, πιστεύω πως θα αναγνώριζε στο πρόσωπό της μια αδελφή.
Γιατί κι εκείνη πότισε αυτή τη γη.
Όχι με αίμα.
Με τον ιδρώτα της ψυχής της.
Κάθε σκάψιμο ήταν μια πράξη αντίστασης απέναντι στη λήθη. Κάθε ταυτοποίηση ένας μικρός θρίαμβος της αλήθειας απέναντι στον φόβο. Κάθε οικογένεια που παρέλαβε τα οστά του ανθρώπου της ξανακέρδιζε κάτι από την αξιοπρέπειά της.
Η Sevgül γνώριζε πως ειρήνη δεν σημαίνει να ξεχνάς.
Σημαίνει να έχεις το θάρρος να θυμάσαι ολόκληρη την αλήθεια.
Όχι μόνο τα εγκλήματα των άλλων.
Και τα δικά μας.
Γι' αυτό υπήρξε τόσο μεγάλη.
Γιατί η αλήθεια ενοχλεί πρώτα τους δικούς μας.
Σήμερα, καθώς την αποχαιρετούμε, το ερώτημα δεν είναι τι έκανε εκείνη.
Το ερώτημα είναι τι θα κάνουμε εμείς.
Οι άνθρωποι της γενιάς της λιγοστεύουν.
Ένας, ένας φεύγουν εκείνοι που αρνήθηκαν να αφήσουν το μίσος να γίνει ταυτότητα και τη μνήμη να γίνει εκδίκηση.
Μαζί τους κινδυνεύει να χαθεί μια ολόκληρη ηθική παράδοση της Κύπρου.
Εκτός αν αποφασίσουμε να τη συνεχίσουμε.
Δεν χρειαζόμαστε άλλους ήρωες.
Χρειαζόμαστε περισσότερους πολίτες που να έχουν το θάρρος να υπερασπίζονται την αλήθεια όταν αυτή στρέφεται εναντίον των δικών τους βεβαιοτήτων.
Που να συνομιλούν με την άλλη κοινότητα χωρίς να αισθάνονται ότι προδίδουν τη δική τους.
Που να αγαπούν την πατρίδα χωρίς να χρειάζεται να μισήσουν τον γείτονά τους.
Η μεγαλύτερη τιμή στη μνήμη της δεν θα είναι ένα άγαλμα.
Ούτε μια οδός που θα πάρει το όνομά της.
Θα είναι να μεγαλώσουν στην Κύπρο παιδιά που θα θεωρούν αυτονόητο ότι ο πόνος του άλλου είναι και δικός τους πόνος.
Τότε μόνο η Sevgül Uludağ θα συνεχίσει να περπατά ανάμεσά μας.
Υπάρχουν άνθρωποι που αναζητούν τους αγνοουμένους.
Και υπάρχουν άνθρωποι που δεν σταματούν ποτέ να αναζητούν την ανθρωπιά.
Η Sevgül Uludağ υπηρέτησε και τα δύο.
Δεν μας ζητά να τη θυμόμαστε.
Μας ζητά να συνεχίσουμε με τη σκέψη στην καρδιά μας να μιλά. Οι κοινωνίες δεν αλλάζουν όταν αλλάζουν οι ηγέτες. Αλλάζουν όταν οι πολίτες αποκτούν το θάρρος να κοιτάξουν τον εαυτό τους πριν δείξουν τον άλλον».
Οι άνθρωποι της ειρήνης δεν ζητούν διαδόχους.
Ζητούν συνοδοιπόρους.
