Το «μαύρο βαν» επέστρεψε. Όχι στους δρόμους, ούτε στις συχνότητες των τηλεπικοινωνιών. Επέστρεψε εκεί όπου στην πραγματικότητα δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει. Στη σκιά της δημόσιας ζωής. Η υπόθεση παρακολούθησης και συλλογής τηλεπικοινωνιακών δεδομένων, με πιθανές παραβιάσεις της ιδιωτικότητας και σοβαρά ερωτήματα για το ποιος έδινε εντολές, ποιος ήταν ο αποδέκτης, ποιος γνώριζε, ποιον παρακολουθούσαν, ποιος ερευνήθηκε και ποιος ήλεγχε, έφτασε στο δικαστήριο. Υπήρξαν παραδοχές ενοχής και πρόστιμα. Ωστόσο, οι διώξεις φυσικών προσώπων ανεστάλησαν με επίκληση του δημόσιου συμφέροντος –το οποίο ουδέποτε εξηγήθηκε ή τεκμηριώθηκε– ενώ ουδέποτε απαντήθηκαν τα πιο πάνω ερωτήματα. Αντιθέτως, σήμερα προστίθενται καινούργια. Γιατί μια νέα διερεύνηση σταμάτησε πριν ουσιαστικά αρχίσει; Τι ακριβώς είχε ερευνηθεί προηγουμένως και τι όχι; Γιατί ένα κρίσιμο πόρισμα παραμένει μακριά από τη δημόσια θέα; Και πώς γίνεται δύο θεσμοί να εμφανίζονται σήμερα να διαφωνούν ακόμη και για το τι ακριβώς επρόκειτο να διερευνηθεί; Πώς και γιατί η προηγούμενη έρευνα θεωρείται αρκετή για να κλείσει τον δρόμο στην επόμενη;
Μπροστά σε όλα αυτά η κοινωνία έχει μαύρα μεσάνυχτα. Επί της ουσίας δεν υπάρχει απόδειξη συγκάλυψης. Υπάρχουν, όμως, όλες οι προϋποθέσεις για να θεριεύσει η δυσπιστία εκ μέρους της κοινής γνώμης, σε μια κοινωνία όπου η εμπιστοσύνη στους θεσμούς βρίσκεται ήδη στο ναδίρ. Ο πολίτης ζητά διαφάνεια και καθαρές απαντήσεις, ωστόσο η αίσθηση που έχει, για μία ακόμη φορά, είναι πως ο έλεγχος σταματά όταν πλησιάζει την εξουσία ή τους προστατευόμενούς της.
Η απαίτηση της κοινής γνώμης είναι να πέσει φως. Τι ήταν αυτό που οδήγησε την Αρχή κατά της Διαφθοράς να κρίνει αναγκαία μια νέα διερεύνηση; Υπήρχαν πτυχές που δεν εξετάστηκαν τότε; Μήπως η υπόθεση πρέπει να ανοίξει ξανά, ώστε οι σκιές να διαλυθούν αντί να πολλαπλασιάζονται; Οι νομικισμοί δεν αρκούν. Αυτό που χρειάζεται είναι καθαρές απαντήσεις. Όταν μια υπόθεση τέτοιας βαρύτητας, που άπτεται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κλείνει χωρίς να απαντώνται τα βασικά ερωτήματα, δεν κλείνει πραγματικά. Παραμένει ανοιχτή στη συνείδηση της κοινωνίας και τροφοδοτεί την καχυποψία.
Χθες ήταν η Διεθνής Ημέρα Δημοκρατίας. Στην Κύπρο, όπου η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς έχει πλέον παγιωθεί, η συγκυρία προσφέρεται τουλάχιστον για έναν προβληματισμό. Πόσα αναπάντητα ερωτήματα, πόσες σκιές και πόσες εκκρεμότητες μπορεί να αντέξει ακόμη η σχέση του πολίτη με τους θεσμούς;
