Παρακολούθησα ένα βίντεο στο YouTube. Αναφορικά με τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 1963. Ένα ντοκιμαντέρ μικρού μήκους; «Η τελευταία σφαίρα της Λευκωσίας». Ήταν 23 Δεκεμβρίου. Οι σφαίρες τελείωσαν. Δεν υπάρχουν άλλες. Διεξήγαγε μια επείγουσα σύσκεψη με τους άλλους διοικητές ο διοικητής με το ψευδώνυμο «Μποζκούρτ», που αναφερόταν ως ο «θρυλικός διοικητής της ΤΜΤ» και το πραγματικό του όνομα ήταν Κενάν Τζοϊγκούν. Αποφάσισαν να κάψουν τη Λευκωσία σε εφτά σημεία! Γιατί; Για να βρουν μπροστά τους μια πόλη που καίγεται οι Ελληνοκύπριοι, όταν την καταλάβουν. Λέει ότι θα έκαιγαν την πόλη σε εφτά σημεία, αλλά δεν λέει ποια μέρη σχεδίαζαν να κάψουν. Αυτό, λέει, ήταν το σχέδιο Β της ΤΜΤ. Να παραδοθεί μια καιόμενη Λευκωσία στον εχθρό. Όμως, ακριβώς την ώρα που παιρνόταν αυτή η απόφαση, εμφανίστηκαν μπροστά τους τρεις ατρόμητοι άνδρες. Ο Μεχμέτ Αλί Τρεμέσιελι. Ο Τεκίν Μπιριντζί, και ο φορτηγατζής Ραΐφ. Και οι τρεις δεν βρίσκονται στη ζωή τώρα. Τελευταίος πέθανε ο Τεκίν Μπιριτζί πριν μερικές εβδομάδες. Σύμφωνα με την αφήγηση στο βίντεο, αυτοί οι τρεις τολμηροί άνδρες είπαν «δεν μπορούμε να κάψουμε την πόλη μας» και ζήτησαν να αναλάβουν μια πολύ επικίνδυνη αποστολή. Θα πήγαιναν από τη Λευκωσία μέχρι τον Λιμνίτη «καίγοντας τις γραμμές του εχθρού», δηλαδή περνώντας μέσα από ελληνοκυπριακά πυρά, και θα προμηθεύονταν σφαίρες εκεί. Αφού προμηθεύτηκαν όπλα και σφαίρες από τις αποθήκες της ΤΜΤ στον Λιμνίτη, επέστρεψαν σώοι και αβλαβείς στη Λευκωσία. Έτσι λέει.
Ουσιαστικά, πρώτη φορά είχα ακούσει αυτή την ιστορία από τον Μεχμέτ Αλί Τρεμέσιελι. Πριν πεθάνει με επισκεπτόταν κάθε Παρασκευή και μου διηγείτο πάρα πολλά πράγματα που θεωρούσε πως ήμουν περίεργος να μάθω. Μάλιστα, σε μια από τις πρώτες φορές που ήρθε, μού είπε: «Κατάφερες αυτό που δεν μπορέσαμε να καταφέρουμε εμείς. Αν μείνεις ζωντανός, αν δεν σε σκοτώσουν δηλαδή, θα έχεις καταφέρει κάτι πολύ μεγάλο». Ήξερα τι σήμαινε αυτό. Ο Τρεμέσιελι ήταν ο πιο δεινός εκτελεστής της ΤΜΤ. Και ανήκε στην ειδική μονάδα. Όμως, είχαν παραδώσει την οργάνωση στην Τουρκία και τέθηκαν κάτω από διοικητές από την Τουρκία. Ένιωθε μεγάλη μεταμέλεια γι’ αυτό. «Δεν μπορούσαμε να αντιπαραταχθούμε με την Τουρκία, δεν μπορούσαμε να καβγαδίσουμε μαζί της, εσύ αυτό ακριβώς καταφέρνεις», θέλησε να μου πει. Όσον αφορά το κάψιμο της Λευκωσίας, μόλις ο Τρεμέσιελι έμαθε την απόφαση που είχαν λάβει οι διοικητές της οργάνωσης, πήρε μερικούς αγωνιστές που είχε υπό τη διοίκησή του και πήγε μπροστά στην πόρτα της συνάντησης. Μπήκε ορμητικά μέσα. «Δεν πρόκειται να καεί η Λευκωσία. Θα πολεμήσουμε μέχρι την τελευταία ρανίδα του αίματός μας», είπε. Και τους έκανε να αναθεωρήσουν αυτή την απόφαση, λέει.
Δεν διηγήθηκε τα υπόλοιπα. Δηλαδή, πρώτη φορά τώρα από αυτό το βίντεο άκουσα ότι τρία άτομα πήγαν από τη Λευκωσία στον Λιμνίτη και έφεραν όπλα και σφαίρες. Αυτές φυσικά είναι ταινίες προπαγάνδας και υποκίνησης. Θέλετε τις πιστεύετε, θέλετε δεν τις πιστεύετε. Δεν το είχα πιστέψει ακόμα και όταν μου το διηγήθηκε ο Τρεμέσιελι. Οι διοικητές μας θέλησαν πράγματι να κάψουν τη Λευκωσία; Είναι σώφρον αυτό; Ποιος νόμιζε πως ήταν ο Μπόζκουρτ δηλαδή; Ο Κουτούζοφ; Ο αρχιστράτηγος του ρωσικού στρατού Κουτούζοφ; Έτσι νίκησε κοτζάμ Ναπολέοντα. Ο Ναπολέων πήρε τη Μόσχα. Μπήκε στην πόλη με μια μεγάλη και λαμπρή νίκη. Όμως, τι βρήκε μπροστά του; Μια Μόσχα που καιγόταν, υπήρχε φωτιά παντού. Φαγητό δεν υπήρχε. Τροφή δεν υπήρχε. Οι στρατιώτες άρχισαν να σπάζουν από την πείνα και να παγώνουν στο γνωστό κρύο της Μόσχας. Ο Ναπολέων αναγκάστηκε να αποχωρήσει χωρίς να τον διώξει κανείς από τη ρωσική πρωτεύουσα στην οποία εισήλθε χωρίς καμία αντίσταση. Ο δε Κουτούζοφ, ο οποίος είχε κάψει την πόλη και αποσύρθηκε με τον στρατό του σε περιοχές στα μετόπισθεν, κινητοποιήθηκε ακριβώς εκείνη τη στιγμή και τους κατατρόπωσε στους δρόμους από τους οποίους έφευγαν.
Γιατί θέλησαν να καταφύγουν σε μια τέτοια μέθοδο οι διοικητές; Αν πράγματι εξοντώνονταν μαζικά, μήπως θα έστελναν πίσω γερούς τους τόσους Τουρκοκύπριους τους οποίους είχαν μαζέψει από όλα τα σπίτια στην περιοχή Κουμσάλ; Ή μήπως το χρωστάμε αυτό στον έντιμο Ελληνοκύπριο διοικητή Τάσο Μάρκου, ο οποίος είπε «είμαι στρατιώτης, δεν είμαι χασάπης»;
