Υπάρχουν αυτοκίνητα που γράφουν Ιστορία. Η Κάντιλακ του Μακαρίου. Το Mini του Mr Bean. Το DeLorean του «Back to the Future», η θωρακισμένη λιμουζίνα του Χριστοδουλίδη. Υπάρχει βέβαια και το καθολικής κυπριακής αξίας μαύρο βαν της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ένα όχημα που, αν πιστέψουμε όσα έχουν καταγραφεί κατά καιρούς για την τεχνολογία γύρω από την υπόθεση, δεν ήταν ακριβώς μεταφορικό μέσο. Ήταν θεσμός. Ήταν η Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια Polignosi. Μιλάμε για ένα αυτοκίνητο με περισσότερες αρμοδιότητες από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Forbes
Θυμάστε την ιστορία που δημοσίευσε το Forbes την οποία διάβασε πρώτος ο Αντρος Κυπριανού; Η υπόθεση άρχισε σαν κατασκοπευτικό θρίλερ και έχει καταλήξει κάτι μεταξύ «Καλημέρα σας, έχετε κλείσει ραντεβού;» και λίγο μετά στην παραίνεση «παρακαλώ, επισκεφθείτε τον γαστρεντερολόγο σας γιατί το predator που σας έκανε digital κολονοσκόπηση έδειξε κάποια ευρήματα που πρέπει να εξετασθούν». Τώρα η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς λέει ότι όταν αποφάσισε να ανοίξει την έρευνα σε όλες τις πτυχές της, μέσα ήταν και το ενδεχόμενο ασυμβίβαστου του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη. Μάλιστα, σύμφωνα με την Αρχή, όταν στη συνάντηση της 29ης Ιουλίου κατέστη σαφές ότι η διερεύνηση θα έβαζε χέρι και στον ίδιο, ο κ. Αγγελίδης αποχώρησε. Ποιος θα καθόταν -μεταξύ μας- να τον χουφτώνει ο Πογιατζής; Η πρόσφατη τοποθέτηση της Αρχής έρχεται βέβαια σε αντίστιξη με όσα είχε αναφέρει ο Γενικός Εισαγγελέας για το εύρος της προτεινόμενης έρευνας. Σε άλλη χώρα αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί σοβαρή θεσμική διαφορά. Στην Κύπρο η ανακοίνωση έγινε Τρίτη, οπότε, κατά το παιδικό ασμάτιο, «δεν δουλεύω και την Τρίτη γιατί με πονάει η μύτη». Το εκπληκτικό με την υπόθεση του μαύρου βαν είναι ότι όσο περισσότερο την ερευνούμε τόσο λιγότερο ξέρουμε ποιος ερεύνησε τι. Η Αρχή αρχικά ήθελε να ερευνήσει. Οταν της είπαν βέβαια ότι η Νομική είχε ερευνήσει, έκατσε στα αβγά της και άφησε τον Σαββίδη να μας πει ότι αυτά που ήθελε να ερευνήσει είχαν ήδη ερευνηθεί. Η Αρχή, μεταξύ μας, κατάλαβε επειδή έτσι ήθελε να καταλάβει. Όταν βέβαια άρχισε να πέφτει ξύλο στα ΜΚΔ, ο κ. Χάρης the Painter βγήκε και ανακοίνωσε ότι εκείνα τα πράγματα, ειδικά για τον Αγγελίδη, δεν είχαν ερευνηθεί. Οπότε τελικά ο Αγγελίδης θα ερευνηθεί, άρα, καταλήγουμε στο μοναδικό ασφαλές συμπέρασμα: Η μόνη υπόθεση που χρειάζεται επειγόντως διερεύνηση είναι η διερεύνηση της διερεύνησης. Κι όμως, το ίδιο το βαν είχε πολύ λιγότερη δυσκολία να βρει πληροφορίες.
Τι ερεύνησε;
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε briefing για την αποστολή της επιτροπής PEGA στην Κύπρο και την Ελλάδα, κατέγραψε ότι η WiSpear είχε πουλήσει εξοπλισμό στην κυπριακή Αστυνομία και την ΥΚΑΝ, ενώ κατέγραψε επίσης ως ισχυρισμό ότι ο Νίκος Αναστασιάδης είχε μαζί του spyware στο Κραν Μοντανά. Το ίδιο κείμενο αναφέρεται και σε συλλογή δεδομένων μέσω συστημάτων της WiSpear στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Δικαστική διαδικασία κατέγραψε παράνομη συλλογή IMSI και MAC δεδομένων πολιτών. Δηλαδή, για να το εμπεδώσουμε, εμείς τόσα χρόνια νομίζαμε ότι στο αεροδρόμιο Λάρνακας το πιο επικίνδυνο πράγμα ήταν το σάντουιτς των €9,50. Στην πραγματικότητα έμπαινες μέσα για να πετάξεις Αθήνα και μέχρι να βγάλεις τη ζώνη σου στον έλεγχο ασφαλείας ο τεχνικός του βαν ήξερε αν έχεις οισοφαγική παλινδρόμηση, αν υποφέρεις από στεφανιαία νόσο, αν η κάλτσα που φοράς είναι τρυπημένη και ακόμα τι νουμερο παπούτσι φοράς. Οι ερωτήσεις για τα μάτια του κόσμου πάντα στερεότυπες:
«Laptop έχετε;»
«Ναι».
«Υγρά άνω των 100 ml;»
«Όχι».
«MAC address;»
«Ε, άμα θέλετε…»
Στο ελβετικό θέρετρο
Και μετά ήρθε το Κραν Μοντανά. Εδώ αρχίζει το πραγματικό έπος. Για να είμαστε ακριβείς, δεν υπάρχει δημόσια τεκμηρίωση που να αποδεικνύει όλες τις ιστορίες που έκτοτε κυκλοφόρησαν για συγκεκριμένες συνομιλίες και πρόσωπα. Υπάρχει όμως καταγεγραμμένος ο ισχυρισμός περί παρουσίας spyware μαζί με την κυπριακή αποστολή το οποίο κουβαλούσε μαζί του ο αγαπημένος μας Βίκτωρας Παπαδόπουλος. Από εκεί και πέρα, ο καθένας δικαιούται να φανταστεί την υπόλοιπη σκηνή. Και τι σκηνή.
Στο σατιρικό Κραν Μοντανά, λοιπόν, δεν υπήρχαν πλέον μυστικά.
Ήξερες τι ώρα περνά έξω από τη σουίτα του Αναστασιάδη η Φιλιππινέζα καθαρίστρια με τα υπέροχα μάτια.
Ήξερες πότε σηκώθηκε ο Ακιντζί από το τραπέζι και πόσα χοιρινά λουκάνικα έφαγε η τ/κ αποστολή.
Πότε ο Οζερσάι πήγε τουαλέτα.
Πότε τηλεφώνησε ο Ναμί στη γυναίκα του.
Τι έλεγε ο Γκουτέρες για εμάς.
Τι έλεγε ο Έσπεν Μπαρθ Άιντα για τον μεθύστακα, όπως τον αποκαλούσε τον Ακατανόμαστο.
Τον Τσαβούσογλου, δε, τον είχαμε, υποτίθεται, στην πρίζα επί εικοσιτετραώρου βάσεως. Ο άνθρωπος μπορεί να έλεγε «καληνύχτα» στον οδηγό του και στη Λευκωσία να συνεδρίαζαν ήδη τρεις επιτροπές για να αναλύσουν τι εννοούσε με τον τόνο της φωνής του. Και στα βεργκά του φανταστικού αυτού ηλεκτρονικού ψαρέματος πιάνονταν και ημέτεροι. Πολιτικοί αρχηγοί που τηλεφωνούσαν στη Λευκωσία στη φιλενάδα τους. Παράγοντες που διέρρεαν πληροφορίες. Σύμβουλοι που ενημέρωναν άλλους συμβούλους για το τι είπε ο σύμβουλος του απέναντι. Στο Κυπριακό, ως γνωστό, δεν υπάρχει σημαντικότερη πληροφορία από εκείνη που θα μπορέσεις να διαρρεύσεις πρώτος ότι είναι «αποκλειστική». Και μετά απορούμε: πώς ήξεραν όλοι τόσα πολλά; Πώς μαθαίνονταν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο κουβέντες από το ελβετικό θέρετρο; Πώς κυκλοφορούσαν ιστορίες ότι ο Αναστασιάδης βιαζόταν να επιστρέψει για το περιβόητο «τεκίλα πάρτι» της κόρης του, αναφορά που έχει έκτοτε εμφανιστεί και στον δημόσιο πολιτικό σχολιασμό; Πώς γεννήθηκαν οι ιστορίες για τους πανηγυρισμούς του Νίκου Χριστοδουλίδη όταν κατέρρευσαν οι συνομιλίες; Πώς όλοι είχαν άποψη για το τι συζητούσε ο Χρήστος Στυλιανίδης με τη Φεντερίκα Μογκερίνι; Στο δικό μας σενάριο, μόνο ο Φούλλης γλύτωνε. Όχι επειδή είχε anti-spyware. Ούτε επειδή άλλαζε SIM. Αυτά τα είχε στην Κύπρο και παρακολουθούσε τους πάντες, όπως έγραψε και ο Φάνης Μακρίδης στο βιβλίο του. Στο Κραν Μοντανά ήταν «εβραίως» γνωστό ότι οι φίλοι του οι Εβραίοι τού είχαν υποδείξει την αρχαιότερη και ασφαλέστερη τεχνολογία αποφυγής ηλεκτρονικής παρακολούθησης: Το περπάτημα. Μία ώρα ποδαρόδρομο κάθε μέρα στις Άλπεις κάτω από τον παγετώνα. Αν είχαμε κατολίσθηση του παγετώνα τότε, ήξερες ποιον θα βρεις από κάτω. Περνούσε το τελευταίο chalet, ανέβαινε δύο πλαγιές, έπιανε υψόμετρο και μόλις έχανε το κινητό τη δυνατότητα παρακολουθησης έτριβε τα χέρια του: «Τώρα μπορούμε να μιλήσουμε». Ούτε VPN ούτε encrypted application. Ειχε ένα Βουνό προστασία. Το κυπριακό NordVPN.
Και αλλού
Η ιστορία του μαύρου βαν δεν περιορίζεται βεβαίως στο Κραν Μοντανά. Στον δημόσιο διάλογο έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί καταγγελίες και ερωτήματα για επιχειρηματίες, πολιτικά πρόσωπα και πιθανές διασυνδέσεις εταιρειών παρακολούθησης με κρατικές υπηρεσίες. Το ΑΚΕΛ, για παράδειγμα, είχε ζητήσει απαντήσεις για τις σχέσεις των εταιρειών των Dilian και Avni με την Αστυνομία και την ΚΥΠ, ισχυρισμούς που οι τότε κυβερνητικές Αρχές απέρριπταν ή αμφισβητούσαν. Κάπου εδώ, λοιπόν, το αστείο τελειώνει. Διότι ένα σύστημα με δυνατότητα να μαζεύει τέτοιο όγκο ηλεκτρονικών δεδομένων δεν είναι ανέκδοτο. Το ανέκδοτο είναι να διαθέτεις μια υπόθεση με βαν εκατομμυρίων, spyware, εταιρείες πληροφοριών, Αστυνομία, κρατικές υπηρεσίες, αεροδρόμια, καταγεγραμμένες παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων και ερωτήματα για ενδεχόμενο ασυμβίβαστο, και επτά χρόνια αργότερα η δημόσια συζήτηση να περιστρέφεται ακόμη γύρω από το: «Μα εμείς νομίζαμε ότι το ερεύνησαν οι άλλοι». Το μαύρο βαν, αν μη τι άλλο, φαίνεται πως ήταν αποτελεσματικό. Στη χιουμοριστική του εκδοχή ήξερε πού ήσουν, ποιον πήρες τηλέφωνο, τι είπες, πότε έφυγες, πότε γύρισες και σχεδόν τι ώρα έπλυνες τα δόντια σου. Οι θεσμοί μας, αντιθέτως, χρειάζονται επτά χρόνια, πέντε ανακοινώσεις, τρεις έρευνες και μια ανταλλαγή επιστολών για να αποφασίσουν αν ερεύνησαν κάποιον. Γι’ αυτό ίσως πρέπει να σταματήσουμε να το αποκαλούμε «μαύρο βαν». Αδικείται. Το σωστό όνομα είναι ΚΚΕΚ: «Κινητό Κέντρο Εξυπηρέτησης της Κυπριακής Δημοκρατίας». Διότι εκεί μέσα, τουλάχιστον, κάποιος φαίνεται να ήξερε τι γινόταν.
