Sevgul Uludag
Τηλ: 99966518
Στις 3 Δεκεμβρίου 2025, ως ακτιβιστές της Δικοινοτικής Οργάνωσης Συγγενών Αγνοουμένων και Θυμάτων των Γεγονότων 1963-1974, «Μαζί Μπορούμε!», παρουσιάσαμε το έργο και τις εμπειρίες μας σε μια ομάδα υψηλού επιπέδου από τη Συρία, που αποτελείται από τη Συριακή Επιτροπή Αγνοουμένων και τους εκπροσώπους του υπουργείου που τους συνοδεύουν. Τις προηγούμενες βδομάδες άρχισα να δημοσιεύω τον οδηγό «Τι να κάνουμε και τι να μην κάνουμε στο θέμα των αγνοουμένων», ως συστάσεις προς άλλες χώρες που δημιουργούν τον δικό τους «μηχανισμό» για την αναζήτηση αγνοουμένων, συμπεριλαμβανομένης της Συρίας. Και συνεχίζουμε σήμερα:
Επαφές με μαθητές
Η επίσκεψη σε κατασκηνώσεις νεολαίας, σχολεία και πανεπιστήμια μαζί με συγγενείς αγνοουμένων από διαφορετικά κομμάτια της κοινωνίας και η πραγματοποίηση παρουσιάσεων σε αυτούς, συμβάλλει στην κατάρριψη των ταμπού και βοηθά τους μαθητές να καταλάβουν ότι ο πόνος δεν είναι μονόπλευρος, αλλά ότι όλες οι πλευρές υποφέρουν. Αυτό βοηθά τους νέους να σταματήσουν να βλέπουν τη δική τους πλευρά ως «το μόνο θύμα» της σύγκρουσης και τους βοηθά να δουν τον πόνο των άλλων.
Έχουμε πραγματοποιήσει αρκετές τέτοιες επισκέψεις σε σχολεία και συνεχίζουμε να το κάνουμε. Συναντούμε επίσης νέους που έρχονται από το εξωτερικό και κάνουν το διδακτορικό ή το μεταπτυχιακό τους και τους μιλούμε για το έργο μας σχετικά με τους αγνοούμενους στην Κύπρο. Στο παρελθόν έχουμε πραγματοποιήσει μαζί με την ΕΔΟΝ παρουσιάσεις σε περισσότερους από 500 νεαρούς Ελληνοκύπριους ηλικίας 12-18 χρονών σχετικά με τους «αγνοούμενους» και τους βοηθήσαμε να καταλάβουν ότι ο πόνος των αγνοουμένων είναι ο ίδιος και στις δύο κοινότητες. Επίσης επισκεφθήκαμε μαζί με συγγενείς αγνοουμένων την κατασκήνωση νέων στον Κορμακίτη, που διοργανώθηκε από το Πρόγραμμα Φιλίας της Κύπρου, και μιλήσαμε στους νέους που βρίσκονταν εκεί. Συνιστούμε ανεπιφύλακτα τέτοιες επισκέψεις στους Σύρους.
Διαβάστε επίσης:
- Τα λάθη μας να μην τα επαναλάβουν άλλοι - Ένας οδηγός για τις διαδικασίες και τους μηχανισμούς αναζήτησης αγνοουμένων
- Τι να κάνουμε και τι να μην κάνουμε για το θέμα των αγνοουμένων (Μέρος B')
- Τι να κάνουμε και τι να μην κάνουμε για το θέμα των αγνοουμένων (Μέρος Γ΄)
Ανάδειξη των συγγενών
Αν οι Σύροι καταφέρουν να φέρουν σε επαφή συγγενείς αγνοουμένων από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, τότε πρέπει να προσπαθήσουν να το αναδείξουν. Αυτό θα ήταν ένα λαμπρό παράδειγμα του πώς άνθρωποι που έχουν υποφέρει τόσο πολύ μπορούν να συνεργαστούν γύρω από ένα ανθρωπιστικό ζήτημα και να δώσουν ελπίδα για το μέλλον.
Με την πρότασή μας και του Murat Kanatli (ηγέτης του YKP - Κόμμα Νέα Κύπρος), η πρεσβεία της Σλοβακίας, η οποία συνεργάζεται τακτικά με πολιτικά κόμματα και από τις δύο πλευρές, πραγματοποιώντας συναντήσεις κάθε μήνα από το 1989, τίμησε τους Τ/Κ και Ε/Κ συγγενείς αγνοουμένων που συνεργάζονται. Και με την πρόταση μας, η πρεσβεία της Σλοβακίας, μαζί με εκπροσώπους των Τ/Κ και Ε/Κ πολιτικών κομμάτων, επισκέφτηκαν για πρώτη φορά στην ιστορία μας τους μαζικούς τάφους των Τ/Κ και Ε/Κ αγνοουμένων και κατέθεσαν λουλούδια στις 9 Δεκεμβρίου 2018. Ζήτησαν επίσης να καθιερωθεί μια κοινή μέρα μνήμης για τους αγνοούμενους και να ανεγερθεί ένα μνημείο για όλους τους αγνοούμενους, Τ/Κ και Ε/Κ. Τέτοιες κοινές επισκέψεις των πολιτικών κομμάτων στους μαζικούς τάφους μαζί είναι κάτι που μπορούμε να προτείνουμε στη Συρία, καθώς και σε άλλες χώρες.
Διαφάνεια αρχείων
Το πρωταρχικό θέμα πρέπει να είναι η διαφάνεια των αρχείων που θα δημιουργούνται για τους «αγνοούμενους» και η παροχή αληθινών και πραγματικών πληροφοριών στους συγγενείς. Στο παρελθόν, οι συγγενείς των αγνοουμένων είχαν πολύ κακές εμπειρίες σε σχέση με αυτό.
Δημιουργία τηλεφωνικής γραμμής
Μην χάσετε χρόνο στη δημιουργία μιας τηλεφωνικής γραμμής όπου οι άνθρωποι μπορούν να παρέχουν ανώνυμα πληροφορίες για πιθανούς μαζικούς τάφους. Η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων (ΔΕΑ) καθυστέρησε πολύ να δημιουργήσει τέτοιες γραμμές επικοινωνίας και στις δύο πλευρές. Πολύ πριν από τη ΔΕΑ, 19 χρόνια πριν, το 2006, το κάναμε αυτό με τα προσωπικά μας τηλέφωνα, καλώντας τους Τ/Κ και τους Ε/Κ αναγνώστες να μας τηλεφωνήσουν και να μας πουν, χωρίς να δώσουν τα ονόματά τους, τι είδαν, τι γνωρίζουν, τι άκουσαν. Τους είπαμε ότι δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τα ονόματά τους, ότι μπορούν να μοιραστούν ό,τι γνωρίζουν χωρίς να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους. Με αυτόν τον τρόπο, λάβαμε χιλιάδες κλήσεις και από τις δύο πλευρές της Κύπρου, καταγράψαμε όλες τις πληροφορίες που μας έδωσαν, συναντήσαμε πολλούς από όσους μας τηλεφώνησαν και μας έδειξαν τους πιθανούς τόπους ταφής. Και μετά δείξαμε αυτά τα μέρη στη ΔΕΑ.
Μερικοί αναγνώστες δέχτηκαν να δείξουν αυτά τα μέρη μόνο σε εμάς, χωρίς καμία συμμετοχή της ΔΕΑ, και αργότερα δείξαμε εμείς οι ίδιοι αυτά τα μέρη στη ΔΕΑ. Αλλά μερικοί αναγνώστες δέχτηκαν να μας συναντήσουν μαζί με λειτουργούς της ΔΕΑ και να μας δείξουν τους πιθανούς τόπους ταφής. Μοιραστήκαμε με τη ΔΕΑ όλες τις πληροφορίες που έφτασαν κοντά μας εθελοντικά και ως καθήκον ανθρωπιάς. Ορισμένες πληροφορίες που δεν μπορούσαν να δημοσιευθούν στις εφημερίδες, επίσης τις μοιραστήκαμε μυστικά με τη ΔΕΑ.
Με αυτό τον τρόπο οι πληροφορίες που λάβαμε στα προσωπικά μας τηλέφωνα από τους αναγνώστες μας βοήθησαν να βρούμε πολλούς τόπους ταφής. Προτείναμε στη συριακή αντιπροσωπεία να δημιουργήσουν μια τέτοια γραμμή επικοινωνίας το συντομότερο δυνατόν.
Συλλογή καταθέσεων
Η συλλογή καταθέσεων/μαρτυριών σχετικά με πιθανούς τόπους ταφής και μαζικούς τάφους το συντομότερο δυνατό είναι ζωτικής σημασίας, όπως επίσης και η καταγραφή αυτών των μαρτυριών. Η συνεχιζόμενη παρακολούθηση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτές τις μαρτυρίες πρέπει επίσης να γίνεται χωρίς καθυστέρηση.
Έχουμε βιώσει πολλά περιστατικά σχετικά με αυτό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρόλο που ορισμένοι μάρτυρες έδωσαν μαρτυρίες χωρίς να είναι ανώνυμες, και παρόλο που πέρασαν χρόνια, κανένας από τη ΔΕΑ δεν επικοινώνησε μαζί τους για να καταγράψει τις μαρτυρίες τους.
Ένα τέτοιο εντυπωσιακό παράδειγμα ήταν η μαρτυρία του καλού μας φίλου, του αείμνηστου Tuncer Baghishkan. Του είχα πάρει συνέντευξη το 2007 και την είχα δημοσιεύσει στα τουρκικά, τα ελληνικά και τα αγγλικά, όπου κατέθεσε ότι ως 17χρονος πρόσφυγας από την Ομορφίτα (Kuchuk Kaymakli), βρισκόταν στον κινηματογράφο Shahin, δίπλα στην περιοχή των Κήπων του Tekke, όταν το βράδυ κάποιοι άντρες ήρθαν να τον πάρουν μαζί με άλλους πρόσφυγες από το σινεμά για να βοηθήσουν στην ταφή των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου 1963, τόσο Τ/Κ όσο και Ε/Κ. Τέσσερα χρόνια μετά αποφάσισα να ζητήσω από τη ΔΕΑ να τον συναντήσει το 2011, όταν ανακάλυψα ότι κανένας δεν είχε μπει στον κόπο να επικοινωνήσει μαζί του. Συναντηθήκαμε στις 4 Φεβρουαρίου 2011 μαζί του και με τον φίλο μας που χάσαμε πριν από 2 χρόνια, τον Ξενοφώντα Καλλή, και τον ομόλογό του Murat Soysal, στην περιοχή του νεκροταφείου στους κήπους του Tekke και ο Tuncer Baghishkan τους υπέδειξε πού είχαν κάνει τις ταφές. Έθαβαν στον ίδιο τάφο 4-5 άτομα και τους υπέδειξε διάφορα σημεία.
Το 2019, όταν άρχισαν οι εκσκαφές μετά από οκτώ ολόκληρα χρόνια, τον κάλεσα ξανά να πάει να βοηθήσει τη ΔΕΑ και πήγε και υπέδειξε ξανά αυτούς τους τόπους ταφής. Σε ένα σημείο όπου δεν είχε θάψει ο ίδιος, αλλά είχε ακούσει ότι είχαν θαφτεί Ε/Κ και το είχε δείξει στη ΔΕΑ, βρέθηκαν τα οστά τεσσάρων Ε/Κ αγνοουμένων από το 1963-64. Ορισμένα σημεία που υπέδειξε δεν έχουν σκαφτεί ακόμα. Πέθανε πριν από δύο χρόνια, ας αναπαυθεί εν ειρήνη.
Είπαμε στη συριακή αντιπροσωπεία ότι με την πάροδο του χρόνου, οι μάρτυρες πεθαίνουν ή μπορεί να ξεχάσουν πράγματα, επομένως είναι ζωτικής σημασίας να καταγραφούν οι μαρτυρίες το συντομότερο δυνατόν.
Μην καθυστερείτε τις εκσκαφές
Είπαμε στην ομάδα υψηλού επιπέδου από τη Συρία να ξεκινήσει τις εκσκαφές σε πιθανούς τόπους ταφής το συντομότερο δυνατό και να μην περιμένει πολλά χρόνια για να ξεκινήσει. Ενώ κάποιοι πιθανοί τόποι ταφής σκάφτηκαν σε εύλογο χρονικό διάστημα, σε άλλους υπήρξαν πολύ μεγάλες καθυστερήσεις, και ως αποτέλεσμα αυτών των μεγάλων καθυστερήσεων, ορισμένοι συγγενείς αγνοουμένων πέθαναν, χωρίς να δουν την επιστροφή των οστών και με αυτόν τον τρόπο αντί οι σύζυγοι, έπρεπε τα παιδιά των αγνοουμένων να πάρουν τα οστά και να τα θάψουν. Είχαμε πολλά τέτοια παραδείγματα και λυπούμαστε πραγματικά γι' αυτό. Οι πιθανοί τόποι ταφής πρέπει να διερευνώνται χωρίς καθυστερήσεις, ώστε να μην προκληθεί περισσότερος πόνος στους συγγενείς, και αν πρόκειται να γίνει εκσκαφή, αυτή πρέπει να γίνει χωρίς καθυστέρηση. Κάθε καθυστέρηση θα σήμαινε περισσότερο πόνο για τους συγγενείς.
Μην κάνετε διακρίσεις
Συνιστούμε να μην γίνεται διάκριση μεταξύ των τόπων ταφής και να μην κατηγοριοποιούνται. Είναι σχεδόν αδύνατο να γνωρίζουμε τι ακριβώς συνέβη εκεί και ποτέ δεν έχουμε αποδεχτεί υποθέσεις όπως «εδώ δεν υπάρχουν αγνοούμενοι, ίσως εδώ να είναι θαμμένοι κάποιοι γνωστοί νεκροί». Μόνο μετά από εκσκαφές και εύρεση οστών και μόνο μετά από αναλύσεις DNA, θα γνωρίζουμε σε μεγάλο βαθμό ποιοι έχουν ταφεί εκεί, όχι πριν. Έχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα.
Ομάδες στη φύση
Συνιστούμε σε όσους θα ξεκινήσουν έναν μηχανισμό αναζήτησης αγνοουμένων να συμπεριλάβουν όλες τις διαφορετικές ομάδες που βρίσκονται στη φύση, όπως οι ορειβάτες, οι κυνηγοί, οι φυσιολάτρες. Βρίσκονται στη φύση και φτάνουν σε μέρη που συνήθως οι άνθρωποι σπάνια πηγαίνουν. Επομένως, η ενημέρωσή τους είναι ένα καλό βήμα για να έχουν τα μάτια τους ανοιχτά σε περίπτωση που δουν ανωμαλίες στο έδαφος που επισκέπτονται.
Θα συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε αυτόν τον «οδηγό» για το «τι να κάνουμε/τι να μην κάνουμε» με τη βοήθεια των συγγενών των αγνοουμένων, των αναγνωστών μας και όλων όσων ενδιαφέρονται. Σχεδιάζουμε ένα εργαστήριο για να εμβαθύνουμε και να βελτιώσουμε αυτόν τον «οδηγό» και θα σας κρατώ ενήμερους, ώστε όσοι ενδιαφέρονται να μπορούν να συμμετάσχουν.
