Ενα παράδοξο αποτυπώνεται στα ευρήματα του τελευταίου Ευρωβαρόμετρου. Oι Κύπριοι και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι δηλώνουν αισιόδοξοι για τη δική τους ζωή αλλά βαθιά ανήσυχοι για τον κόσμο που τους περιβάλλει. Ειδικότερα, το 76% των πολιτών στην ΕΕ δηλώνει αισιόδοξο για το προσωπικό του μέλλον και το μέλλον της οικογένειάς του, ενώ στην Κύπρο το αντίστοιχο ποσοστό φθάνει το 75%.
Είναι σαν να λένε «εγώ θα τα καταφέρω», χωρίς όμως να είναι καθόλου βέβαιοι ότι το διεθνές περιβάλλον θα τους το επιτρέψει. Και αυτή η αντίφαση λέει πολλά –όχι μόνο για την ψυχολογία της κοινωνίας αλλά και για τις πολιτικές απαιτήσεις που ωριμάζουν.
Οι ανησυχίες των Κυπρίων είναι συγκεκριμένες και βαθιά επηρεασμένες από τη γεωγραφία και την εμπειρία τους. Οι ένοπλες συγκρούσεις προβληματίζουν το 80% των ερωτηθέντων, η τρομοκρατία το 77%, οι φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή το 80%, οι κυβερνοεπιθέσεις το 70% και οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές το 86%.
Σε ένα νησί που ζει με το ανοιχτό τραύμα της κατοχής και βρίσκεται σε μια ταραγμένη γειτονιά, η ασφάλεια δεν είναι θεωρητική έννοια αλλά μια καθημερινή αγωνία.
Την ίδια ώρα, οι Κύπριοι εμφανίζονται ιδιαίτερα ευαίσθητοι, περισσότερο από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, σε απειλές «νέου τύπου». Η παραπληροφόρηση ανησυχεί το 69% των πολιτών στην ΕΕ και το 82% στην Κύπρο. Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά καταγράφονται για τη ρητορική μίσους (68% στην ΕΕ και 71% στην Κύπρο), το ψευδές περιεχόμενο που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη (68% και 84%), την ανεπαρκή προστασία των προσωπικών δεδομένων (68% και 82%) και τις απειλές κατά της ελευθερίας της έκφρασης (67% και 73%).
Τα ποσοστά ανησυχίας είναι εντυπωσιακά υψηλά, δείχνοντας ότι η κοινωνία αντιλαμβάνεται πως η ασφάλεια δεν αφορά πια μόνο σύνορα και στρατούς αλλά και οθόνες, αλγόριθμους και ψηφιακές πλατφόρμες. Η Δημοκρατία, στα μάτια πολλών πολιτών, μοιάζει πιο εύθραυστη από ποτέ.
Κι όμως, παρά αυτό το βαρύ κλίμα, η προσωπική αισιοδοξία παραμένει ισχυρή. Οι περισσότεροι δηλώνουν θετικοί για το μέλλον της οικογένειάς τους. Αυτό το στοιχείο δεν είναι αμελητέο. Οι Κύπριοι μπορεί να μην εμπιστεύονται τις διεθνείς εξελίξεις αλλά εξακολουθούν να εμπιστεύονται τη δική τους ικανότητα να σταθούν όρθιοι.
Το πιο πολιτικά ενδιαφέρον εύρημα, όμως, είναι η συντριπτική στήριξη για μια πιο ενωμένη και πιο ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Κύπριοι ζητούν περισσότερη ευρωπαϊκή δράση, περισσότερους πόρους, ισχυρότερη φωνή της ΕΕ στον κόσμο και μεγαλύτερο ρόλο στην προστασία των πολιτών. Δεν στρέφονται προς την απομόνωση, στρέφονται προς την εμβάθυνση. Μέσα στον φόβο, η απάντηση που αναζητούν είναι η συλλογική ισχύς.
Αυτό είναι ίσως το πιο καθαρό μήνυμα της έρευνας: οι Κύπριοι φοβούνται –αλλά δεν παραιτούνται. Ανησυχούν –αλλά απαιτούν. Και βλέπουν στην Ευρώπη όχι το πρόβλημα αλλά τη λύση.
