Από τη μείωση του στρες και την έκκριση φυσικών παυσίπονων έως την ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών, το τραγούδι φαίνεται πως προκαλεί μετρήσιμες αλλαγές στο σώμα και στον εγκέφαλο.
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί το τραγούδι στο ντους μάς κάνει να αισθανόμαστε τόσο καλά; Ή γιατί, ακόμη και στη μέση ενός μποτιλιαρίσματος, το να δυναμώσουμε το ραδιόφωνο και να τραγουδήσουμε μπορεί να βελτιώσει τη διάθεσή μας;
Είτε τραγουδάμε μόνοι μας είτε συμμετέχουμε σε μια χορωδία ή σε μια βραδιά καραόκε με φίλους, το τραγούδι προκαλεί μετρήσιμες αλλαγές στο σώμα και στον εγκέφαλο.
Οι επιστήμονες μελετούν εδώ και χρόνια το φαινόμενο της «ευφορίας του τραγουδιστή». Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το τραγούδι μπορεί ταυτόχρονα να επηρεάσει τις ορμόνες, να ηρεμήσει το νευρικό σύστημα, να ενισχύσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και να καλλιεργήσει το αίσθημα του ανήκειν.
Μειώνει το στρες
Ένα από τα πιο σταθερά επιστημονικά ευρήματα είναι ότι το τραγούδι μπορεί να μειώσει τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που συνδέεται περισσότερο με το στρες.
Σε αρκετές μελέτες, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα σάλιου πριν και μετά από συνεδρίες τραγουδιού. Διαπιστώθηκε σημαντική μείωση της κορτιζόλης τόσο σε ανθρώπους που τραγουδούσαν μόνοι τους όσο και σε όσους συμμετείχαν σε ομαδικές δραστηριότητες, όπως οι πρόβες χορωδίας.
Μέρος της εξήγησης σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο αναπνέουμε όταν τραγουδάμε. Το τραγούδι απαιτεί μακρές και ελεγχόμενες εκπνοές, οι οποίες μοιάζουν με ένα πρότυπο αργής αναπνοής που είναι γνωστό ότι ενεργοποιεί το πνευμονογαστρικό νεύρο.
Το πνευμονογαστρικό νεύρο εκτείνεται από το εγκεφαλικό στέλεχος έως την κοιλιακή χώρα και αποτελεί βασική νευρική οδό του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Το σύστημα αυτό συμβάλλει στην επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στην ομαλή λειτουργία της πέψης.
Για τον λόγο αυτόν περιγράφεται συχνά ως ο μηχανισμός «ξεκούρασης και πέψης». Η ενεργοποίησή του ηρεμεί τον οργανισμό, σε αντίθεση με το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο ενεργοποιεί την αντίδραση «μάχης ή φυγής» σε συνθήκες στρες.
Ανασκόπηση των σχετικών δεδομένων έδειξε ότι η αργή αναπνοή, με παρατεταμένη εκπνοή, διεγείρει με συνέπεια το πνευμονογαστρικό νεύρο και βοηθά το σώμα να μεταβεί από την κατάσταση έντασης σε μια πιο ήρεμη κατάσταση.
Για να αποκομίσει κάποιος αυτό το όφελος, δεν χρειάζεται να ενταχθεί σε χορωδία. Παρόμοια επίδραση μπορεί να έχει το τραγούδι στο αυτοκίνητο έπειτα από μια δύσκολη εβδομάδα ή η πρόβα ενός αγαπημένου τραγουδιού στο ντους.
Λειτουργεί ως φυσικό παυσίπονο
Το τραγούδι μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει την απελευθέρωση ενδορφινών, των φυσικών παυσίπονων ουσιών του οργανισμού.
Σε σχετική μελέτη, οι επιστήμονες εξέτασαν έμμεσα αυτό το αποτέλεσμα, μετρώντας το όριο αντοχής των συμμετεχόντων στον πόνο. Η αυξημένη ανοχή έπειτα από μια δραστηριότητα θεωρήθηκε πιθανή ένδειξη μεγαλύτερης απελευθέρωσης ενδορφινών.
Σε σειρά πειραμάτων διαπιστώθηκε ότι το ενεργό τραγούδι, ο χορός και το παίξιμο κρουστών αύξησαν το όριο αντοχής στον πόνο. Αντίθετα, η παθητική ακρόαση μουσικής δεν είχε το ίδιο αποτέλεσμα.
Στην εικόνα ενδέχεται να εμπλέκεται και η ωκυτοκίνη, η ορμόνη που σχετίζεται με την εμπιστοσύνη και τη δημιουργία δεσμών. Ωστόσο, τα επιστημονικά ευρήματα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρα.
Ορισμένες μελέτες κατέγραψαν αύξηση της ωκυτοκίνης μετά το ομαδικό τραγούδι, ιδιαίτερα όταν οι συμμετέχοντες είχαν καλή απόδοση. Άλλες, όμως, διαπίστωσαν μείωση των επιπέδων της.
Ερευνητές επισημαίνουν ότι η επίδραση του τραγουδιού στην ωκυτοκίνη μπορεί να εξαρτάται από το πόσο οικείο, κοινωνικά ασφαλές και απαλλαγμένο από άγχος είναι το περιβάλλον.
Αυτό που φαίνεται πιο σταθερό είναι ότι μετά το ομαδικό τραγούδι οι άνθρωποι αναφέρουν καλύτερη διάθεση και μεγαλύτερη εγγύτητα με τους γύρω τους, ακόμη και όταν οι υποκείμενες βιοχημικές μεταβολές δεν είναι σαφείς.
Πιθανή ενίσχυση του ανοσοποιητικού
Πέρα από τη διάθεση και τις ορμόνες του στρες, υπάρχουν πρώτες ενδείξεις ότι το τραγούδι μπορεί να επηρεάσει και το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο προστατεύει τον οργανισμό από λοιμώξεις.
Μικρή μελέτη εξέτασε συνεδρίες τραγουδιού στις οποίες συμμετείχαν ασθενείς με καρκίνο και οι φροντιστές τους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μετά το τραγούδι βελτιώθηκε η διάθεση των συμμετεχόντων και μειώθηκε η κορτιζόλη.
Παράλληλα, στα δείγματα σάλιου καταγράφηκε αύξηση των κυτταροκινών. Πρόκειται για χημικούς αγγελιαφόρους που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη ρύθμιση της φλεγμονής.
Είναι γνωστό ότι τα χρόνια αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης μπορούν να καταστείλουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού. Επομένως, η μείωσή της μετά το τραγούδι ενδέχεται να επιδρά θετικά και στην άμυνα του οργανισμού.
Οι συντάκτες της μελέτης υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι τα στοιχεία είναι προκαταρκτικά και απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες έρευνες.
Οφέλη για τον εγκέφαλο και την κοινωνική σύνδεση
Έχει σημασία πού και με ποιον τραγουδάμε; Οι επιδράσεις που συνδέονται με την αναπνοή και τη μείωση του στρες φαίνεται να εμφανίζονται τόσο στο ατομικό όσο και στο ομαδικό τραγούδι.
Όταν, όμως, πρόκειται για την ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών, το ομαδικό τραγούδι φαίνεται να υπερέχει.
Μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη σε κοινοτικές χορωδίες ηλικιωμένων έδειξε ότι έξι μήνες ομαδικού τραγουδιού μείωσαν σημαντικά το αίσθημα μοναξιάς και βελτίωσαν τη διάθεση, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι το τραγούδι ενεργοποιεί ταυτόχρονα διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες σχετίζονται με την ακοή, τη γλώσσα, τα συναισθήματα και τις κινητικές δεξιότητες.
Αυτή η σύνθετη εγκεφαλική δραστηριότητα μπορεί να βελτιώσει τη συνδεσιμότητα μεταξύ διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου και να συμβάλει σε μια πιο υγιή γήρανση.
Το συμπέρασμα
Οι περισσότεροι γνωρίζουν εμπειρικά ότι το τραγούδι μάς κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα. Ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς μια ευχάριστη απόσπαση από την καθημερινότητα.
Μπορεί να μειώσει το στρες, να ηρεμήσει το νευρικό σύστημα και να μας βοηθήσει να αισθανθούμε πιο κοντά στους ανθρώπους γύρω μας.
Και για όσους προτιμούν να τραγουδούν μόνοι τους, στο ντους ή στο αυτοκίνητο, αρκετά από τα ίδια οφέλη εξακολουθούν να ισχύουν. Το μήνυμα των επιστημόνων είναι απλό: τραγουδήστε ελεύθερα και με την καρδιά σας.
Πηγή: Reuters / The Conversation
