Λίγα λεπτά με ένα μολύβι και ένα φύλλο χαρτί μπορεί να αρκούν για να περιοριστεί το στρες, να ηρεμήσει το νευρικό σύστημα και να βελτιωθεί η διάθεση, σύμφωνα με ειδικούς, οι οποίοι εξηγούν πώς η ζωγραφική επηρεάζει τον εγκέφαλο και την απόκριση του οργανισμού στην ένταση.
Η ζωγραφική φαίνεται να αποτελεί μια απλή δραστηριότητα με ευεργετική επίδραση στη χαλάρωση του νευρικού συστήματος, ακόμη και όταν η ενασχόληση με αυτή διαρκεί μόλις λίγα λεπτά.
Το ενδιαφέρον γύρω από το αυθόρμητο σκίτσο, την «αισθητηριακή ζωγραφική» και την ψυχοθεραπεία μέσω τέχνης αυξάνεται, με σχετικά βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές. Την ίδια στιγμή, ολοένα μεγαλύτερη προσοχή στρέφεται σε πρακτικές που βοηθούν στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος και στην επιστροφή του οργανισμού σε κατάσταση ηρεμίας μετά από περιόδους στρες.
Πώς επηρεάζει η ζωγραφική το νευρικό σύστημα
Η θεραπεύτρια τέχνης Reina Lombardi, ιδρύτρια του Florida Art Therapy Services, επισημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι βιώνουν αυξημένα επίπεδα άγχους εξαιτίας οικονομικών και κοινωνικών πιέσεων, ενώ σημαντική επίδραση έχει και η συνεχής χρήση των «έξυπνων τηλεφώνων».
«Οι ειδοποιήσεις και ο τρόπος σχεδιασμού των εφαρμογών κρατούν το νευρικό μας σύστημα σε διαρκή εγρήγορση. Οι συσκευές αυτές είναι σχεδόν πάντα μαζί μας και δυσκολεύουν την πραγματική αποφόρτιση», αναφέρει.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ζωγραφική μπορεί να λειτουργήσει ως μια απλή και εύκολα προσβάσιμη δραστηριότητα που αντισταθμίζει μέρος της καθημερινής έντασης.
Η νευρολόγος Soma Sengupta, επικεφαλής του Τμήματος Νευρολογίας στο Tufts Medical Center, εξηγεί ότι σε συνθήκες πίεσης ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, ο γνωστός μηχανισμός «μάχης ή φυγής».
Τότε αυξάνονται οι καρδιακοί παλμοί, η αρτηριακή πίεση και η μυϊκή ένταση, ενώ απελευθερώνονται ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη.
Η ζωγραφική μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή μετάβαση του οργανισμού στη λειτουργία του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο συνδέεται με την ξεκούραση, την αποκατάσταση και την πέψη. Με αυτόν τον τρόπο, το σώμα επιστρέφει σε μια πιο ήρεμη φυσιολογική κατάσταση.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν σχεδιάζουμε
Κατά τη διάρκεια της ζωγραφικής ενεργοποιούνται ταυτόχρονα πολλές περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με την όραση, την κίνηση, την προσοχή και τη λήψη αποφάσεων.
Ο συνδυασμός αυτών των λειτουργιών διατηρεί την προσοχή στραμμένη στην παρούσα στιγμή, περιορίζοντας την υπερβολική ανησυχία και τις επίμονες αρνητικές σκέψεις.
Η ενασχόληση με γραμμές, σχήματα και χρώματα ενισχύει επίσης την αισθητηριακή επίγνωση, δηλαδή την ικανότητα συνειδητής αντίληψης όσων συμβαίνουν τόσο στο περιβάλλον όσο και μέσα στο σώμα. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, η διαδικασία αυτή μπορεί να συμβάλει στη μείωση του άγχους και στην ενίσχυση της χαλάρωσης.
Παράλληλα, η ζωγραφική προσφέρει έναν μη λεκτικό τρόπο έκφρασης των συναισθημάτων. Εικόνες, χρώματα, σύμβολα ή αφηρημένα σχέδια μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντί των λέξεων για την αποτύπωση όσων αισθάνεται κάποιος.
Κατά τη Sengupta, η δημιουργική αυτή διαδικασία μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα τα συναισθήματά τους και να τα διαχειριστούν αποτελεσματικότερα.
Ντοπαμίνη και κατάσταση «ροής»
Καθώς ένα σχέδιο προχωρά προς την ολοκλήρωσή του, ενεργοποιείται και το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Η σταδιακή πρόοδος συνοδεύεται από μικρή απελευθέρωση ντοπαμίνης, του νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με την ικανοποίηση, την παρακίνηση και τη θετική ενίσχυση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ζωγραφική μπορεί ακόμη να οδηγήσει στη λεγόμενη κατάσταση «ροής», κατά την οποία κάποιος απορροφάται πλήρως από μια δραστηριότητα. Σε αυτή την κατάσταση μειώνεται η αυτοπαρατήρηση, αυξάνεται η συγκέντρωση και περιορίζεται το άγχος.
Πόσα λεπτά ζωγραφικής χρειάζονται
Οι επιστημονικές μελέτες δεν έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένο ιδανικό χρόνο για την εμφάνιση των οφελών. Μικρή έρευνα του 2016 είχε δείξει ότι 45 λεπτά καλλιτεχνικής δημιουργίας μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα κορτιζόλης.
Σύμφωνα, ωστόσο, με τη Sengupta, ακόμη και αισθητά μικρότερες συνεδρίες μπορούν να είναι αποτελεσματικές. Περίπου 10 λεπτά δημιουργικής ενασχόλησης μπορούν να διακόψουν την απόκριση του οργανισμού στο στρες, χωρίς να μετατρέπουν τη δραστηριότητα σε ακόμη μία απαιτητική υποχρέωση μέσα στην ημέρα.
Ακόμη και πέντε έως είκοσι λεπτά ζωγραφικής, όπως σημειώνει, μπορούν να περιορίσουν τις επίμονες σκέψεις, να μειώσουν το άμεσο αίσθημα πίεσης και να βελτιώσουν τη διάθεση.
Με πληροφορίες από Washington Post, lifo.gr
