Πολλοί υποστηρίζουν ότι το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς για το «Κράτος Μαφία» αφορά τον Αναστασιάδη, τον Δημοκρατικό Συναγερμό και τους άλλους πολιτικούς και κρατικούς αξιωματούχους οι οποίοι φέρονται εμπλεκόμενοι στις αθλιότητες που καταγράφονται στο έγγραφο αυτό. Δεν συμφωνώ. Αυτά που οι έρευνες εντόπισαν είναι η κορυφή του παγόβουνου. Κάτω από την κορυφή υπάρχει ένα τεράστιο παγόβουνο το οποίο όταν οι θερμοκρασίες ψηλώσουν.... και λιώσει, θα ψάχνουμε για αναμάρτητους με το φανάρι του Διογένη. Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε όλοι ίσες και ή τις ίδιες ευθύνες. Κάθε άλλο. Οι ευθύνες του Ανώτατου Άρχοντα, ο οποίος με τις πράξεις του καθιερώνει κανόνες και πρότυπα συμπεριφοράς, δεν είναι οι ίδιες με εκείνες του απλού πολίτη που αναγκάζεται από τον τρόπο που λειτουργούν τα πράγματα να κτυπήσει την πόρτα ενός βουλευτή για να επιλυθεί κάποιο χρονίζον πρόβλημά του.
Κρίση ως ευκαιρία
Ασπάζομαι αυτό που υποστηρίζουν πολλοί ότι οι πολιτικές κρίσεις, και οι δύσκολοι καιροί γενικά, συνεπάγονται σοβαρές απειλές για τα άτομα, τα πολιτικά κόμματα και τις κοινωνίες αλλά ταυτόχρονα αποτελούν και ευκαιρίες. Για όσους συνεχίσουν να σκέφτονται και να πράττουν όπως στο παρελθόν, η τωρινή κρίση είναι σίγουρα μια σοβαρή απειλή. Αντίθετα, θα αντέξουν στην καταιγίδα και ίσως αξιοποιήσουν τις όποιες ευκαιρίες αυτή συνεπάγεται εκείνοι που θα σκεφτούν και θα πράξουν καινοτομικά. Το να κινηθεί κάποιος καινοτομικά απαιτεί θάρρος, τσαγανό και ατομική ακεραιότητα.
Η μάθηση
Πρωτίστως όμως διάθεση για ατομική και συλλογική μάθηση, όπως την ορίζει ο διεθνούς φήμης καθηγητής Π. Σέγνκ του πρωτοποριακού πανεπιστημίου ΜΙΤ της Μασαχουσέτης. Ο Σενγκ ορίζει τη μάθηση ως «μετάνοια» και το ρήμα «μαθαίνω» ως «μετανοώ». «Μετανοώ» σημαίνει «αναθεωρώ το πώς σκέφτομαι, το πώς συμπεριφέρομαι, το τι κάνω, το γιατί και το πώς το κάνω». Σημαίνει, δηλαδή, ότι συνειδητοποιώ την αναγκαιότητα ή τη χρησιμότητα μιας βελτιωτικής αλλαγής στο πώς σκέφτομαι μέχρι τώρα, στο πώς συμπεριφέρομαι, στο τι, πώς και γιατί κάνω και, έτσι, αποφασίζω να τα αλλάξω όλα αυτά προς το καλύτερο ή προς το ορθότερο. Η έννοια αυτή της μάθησης, εκτός από το κάθε άτομο (ατομική μάθηση), αφορά και τις ομάδες (ομαδική μάθηση), τα κόμματα (κομματική μάθηση) και ασφαλώς την κοινωνία συνολικά (κοινωνική μάθηση). Βεβαίως, μια ομάδα, ένα κόμμα ή μια κοινωνία δεν μπορεί να μάθει (αλλάξει), αν πρώτα δεν μάθουν (αλλάξουν) τα μέλη από τα οποία αποτελείται.
Χαμένη η ευκαιρία
Ακούω στο ραδιόφωνο και διαβάζω στις εφημερίδες επίσημες ανακοινώσεις κομμάτων και κομματικών αξιωματούχων για το θέμα και καταλήγω με πόνο στο ότι και αυτή η ευκαιρία να μάθουμε θα πάει χαμένη. Βγαίνει κορυφαίο στέλεχος του Δη.Συ. και, αντί να βρει το θάρρος να πει ότι «αυτά που καταγράφονται στο πόρισμα συνιστούν αθλιότητες τις οποίες καταδικάζουμε και ότι θα εισηγηθώ στα αρμόδια όργανα να αποκλειστεί ο Νίκος Αναστασιάδης από τις συνεδρίες των συλλογικών οργάνων του κόμματος ως πρώτο βήμα», αρχίζει και μιλά για το Μαρί και τη Δρομολαξιά. Και βγαίνει το ΑΚΕΛ από την άλλη με επίσημη ανακοίνωση και κατηγορεί τον Νίκο Αναστασιάδη και τον Δημοκρατικό Συναγερμό ως τους υπευθύνους της διαφθοράς στον τόπο. Λες κι αν δεν υπήρχε ΔΗΣΥ και Αναστασιάδης δεν θα είχαμε διαφθορά. Ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα της Κύπρου, στη δική μου κρίση, το δεύτερο σημαντικότερο μετά το Κυπριακό, αντιμετωπίζεται με φράσεις, ορολογίες και προσεγγίσεις αθλητικής εφημερίδας. Αρκούμαστε στην επιφάνεια και δεν μπαίνουμε στο βάθος, δηλαδή μένουμε στην ημιμάθεια και στην απλούστευση αντί να επιζητούμε τη μάθηση. Καθοδηγούν το τι λέμε και τι κάνουμε οι παγιωμένες αντιλήψεις, οι απόλυτες αλήθειες, τα δόγματα, οι στερεές εικόνες, τα στερεότυπα, οι πεπατημένες, οι παραδοσιακές και συμβατικές ιδέες ή λύσεις, που έχουν παγιωθεί στο μυαλό μας από πολύ μικρή ηλικία και μέσα από το περιβάλλον, το σχολείο και την ίδια τη ζωή.
Να «ξεμάθουμε» πρώτα
Όμως για να μάθουμε, προφανώς χρειάζεται να ξεπεράσουμε όλα αυτά που φυλακίζουν το μυαλό μας σε κατεστημένους τρόπους σκέψης, συμπεριφοράς και δράσης. Για να μάθουμε, δηλαδή, χρειάζεται πρώτα να «ξεμάθουμε», πράγμα που φυσικά δεν είναι τόσο εύκολο. Για να «ξεμάθω» ένας Θεός ξέρει με πόσους Γίγαντες, Πολύφημους και Δράκουλες πάλεψα... και μέχρι σήμερα κάποτε, ευτυχώς όχι συχνά, τους συναντώ μπροστά μου. Και μου επιβάλλουν αυτό που εκείνοι θέλουν.... Η πιο βασική προϋπόθεση να «ξεμάθει» και μετά να μάθει (αλλάξει) κάποιος είναι η βούληση ή θέληση. Η έννοια της θέλησης δεν είναι ταυτόσημη με αυτήν της επιθυμίας. Θέληση σημαίνει ότι αυτό που επιθυμώ το κάνω προτεραιότητα και στόχο, δεσμεύομαι, εστιάζω και πειθαρχώ σ’ ένα σχέδιο δράσης για να το επιτύχω. Μόνον έτσι η επιθυμία μετατρέπεσαι σε θέληση. Για παράδειγμα, σχεδόν όλοι οι καπνιστές επιθυμούν να κόψουν το τσιγάρο. Το κόβουν όμως όσοι έχουν ισχυρή θέληση. Πρόεδρος, κόμματα, θρησκευτική ηγεσία, συνδικαλιστικές ηγεσίες μένουν στην επιθυμία και στα ευχολόγια.
Σχέδιο κατά της διαφθοράς
Από κανένα δεν έχει προταθεί ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό σχέδιο δράσης. Πώς και από ποιον να προταθεί ολοκληρωμένο σχέδιο όταν αυτά που καταγράφονται στο πόρισμα, ενώ εξόφθαλμα αποτελούν αθλιότητες που παραπέμπουν σε καραμπινάτη διαφθορά, η δημόσια συζήτηση αναλώνεται γύρω από το αν στοιχειοθετούνται ποινικά αδικήματα, τον διορισμό ποινικών ανακριτών και την εξαίρεση του Γενικού και Βοηθού Εισαγγελέα από τον χειρισμό της υπόθεσης. Λες και το καρκίνωμα αυτό θα εξαλειφθεί αν πάνε φυλακή 5 ή 10 άνθρωποι. Βεβαίως να πάνε, αν βρεθούν ένοχοι. Αλλά αυτό είναι μια μικρή παράμετρος του προβλήματος. Την ουσία δεν την αγγίζει κανείς.
Η δημόσια συζήτηση
Ούτε και αυτός ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, που έχει την κύρια ευθύνη να βάλει τη δημόσια συζήτηση στη σωστή βάση αλλά και στη δρομολόγηση ορθών και αποτελεσματικών θεραπευτικών μέτρων. Αν συνεχίσει να νομίζει ότι ο ρόλος του εξαντλείται με τον διορισμό ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών και ανούσιων δημόσιων δηλώσεων, δικών του και του κυβερνητικού εκπροσώπου, θα βρεθεί σύντομα στην ίδια θέση με εκείνη που βρέθηκε ο τότε Έλληνας Πρωθυπουργός, ο οποίος για να γλυτώσει τον διασυρμό ανερυθρίαστα ισχυρίσθηκε, παραμονές της χρεωκοπίας της Ελλάδας, ότι «κυβερνά μια χώρα διεφθαρμένη». Ποια αξιοπιστία μπορούν να έχουν οι προεδρικές δημόσιες δηλώσεις ή ακόμα και η κήρυξη πολέμου κατά της διαφθοράς όταν ο Πρόεδρος δεν τολμά να χαρακτηρίσει συγκεκριμένα και πέρα για πέρα στοιχειοθετημένα ευρήματα της έρευνας/πορίσματος με το πραγματικό τους όνομα, ως δηλαδή καραμπινάτες πράξεις διαφθοράς; Πότε, επιτέλους, θα σταματήσει ο εμπαιγμός της κοινής γνώμης;
