«Πάντα υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Δίνεται προτεραιότητα στα κενά που παρατηρήθηκαν πέρσι και σε ενέργειες ενημέρωσης προς τους κοινοτάρχες για τις ευθύνες τις οποίες έχουν», απάντησε την περασμένη Τρίτη ο αρχιπύραρχος της Πυροσβεστικής και εκτελών χρέη γενικού συντονιστή πυρκαγιών, Νίκος Λογγίνος, όταν μετά τη σύσκεψη εμπλεκομένων στο Προεδρικό υπό τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ρωτήθηκε αν ο μηχανισμός πρόληψης και καταστολής πυρκαγιών είναι φέτος σε καλύτερα επίπεδα ετοιμότητας από πέρσι.
Αναμφίβολα πίσω από αυτές τις αναφορές εδράζεται μία σοβαρή και επικίνδυνη εκκρεμότητα, για την οποία ο γενικός συντονιστής δεν κατάφερε μέσα από τις πολλές συσκέψεις που συγκάλεσε τους προηγούμενους μήνες να εξασφαλίσει ρύθμιση, σε αντίθεση με σειρά άλλων και εξίσου οδυνηρών εκκρεμοτήτων τα προηγούμενα χρόνια όπως πτητικά μέσα, σχέδια εκκένωσης κοινοτήτων, χρόνος ανταπόκρισης μέσω του νέου συντονιστικού κέντρου της Πυροσβεστικής. Είναι οι παράνομοι σκυβαλότοποι, γύρω στους 850 παγκύπρια, όπως καταγράφηκαν πέρσι από τις κοινότητες και το Τμήμα Περιβάλλοντος.
Την ίδια μέρα ο κ. Λογγίνος δήλωσε στον «Π» ότι θα πρέπει πλέον να τους διαχειριστούν οι κοινότητες και οι δήμοι με τους πόρους που διαθέτουν, καθώς φέτος το Τμήμα Περιβάλλοντος δεν διαθέτει τους οικονομικούς πόρους που είχε πέρυσι, όταν έδωσε σε τοπικές αρχές περίπου €1 εκατ. για να απομακρύνουν τους παράνομους σκυβαλότοπους και με την προϋπόθεση ότι δεν θα δημιουργηθούν ξανά. Υπενθυμιζεται ότι η διαχείριση της καθαριότητας και η αποτροπή δημιουργίας παράνομων χώρων απόρριψης αποβλήτων αποτελούν, σύμφωνα με τη νομοθεσία, αρμοδιότητα των τοπικών αρχών.
Επίσης ο κ. Λογγίνος ανέφερε ότι το Τμήμα Περιβάλλοντος, με το οποίο βρίσκεται σε επαφή, επιθεωρεί, καταγγέλλει και εκδίδει εξώδικα. Οι παράνομοι σκυβαλότοποι ανήκουν στη λίστα προβλημάτων – κινδύνων πυρκαγιάς που απέστειλε φέτος η Πυροσβεστική σε κάθε κοινότητα ξεχωριστά, μετά από επιθεωρήσεις από ομάδες πυροσβεστικών λειτουργών, οι οποίες συστάθηκαν για πρώτη φορά. Στην ίδια λίστα, ανήκουν, μεταξύ άλλων τα σημεία καθαρισμού χόρτων και δημιουργίας αντιπυρικών λωρίδων, για τα οποία δόθηκε πίστωση χρόνου 15 ημερών.
Μπορεί το Τμήμα Περιβάλλοντος να μην είναι σε θέση φέτος να παρέχει νέα οκονομικά κονδύλια για τους καθαρισμούς παράνομων σκυβαλότοπων, ωστόσο αυτό το διάστημα ετοιμάζει τη δημιουργία προσωρινών πράσινων σημείων σε κοινότητες, κυρίως σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, ώστε οι κάτοικοι της υπαίθρου να μην πετούν απόβλητα ανεξέλεγκτα λόγω μεγάλης απόστασης από τα 26 πράσινα σημεία που λειτουργούν σήμερα.
Αδυνατούν οι κοινότητες
Τι λένε όμως για το ζήτημα των παράνομων σκυβαλότοπων οι ίδιες οι κοινότητες και πώς σχολιάζουν τα πιο πάνω; Η απάντηση που δόθηκε στον «Π» από πλευράς Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου είναι η ίδια με αυτήν των προηγούμενων χρόνων, ότι αδυνατούν να απομακρύνουν και να επιτηρούν τους παράνομους σκυβαλότοπους, διότι δεν έχουν τους οικονομικούς πόρους και το αναγκαίου προσωπικό, δεν τους επιτρέπεται από το Γραφείο Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα η αξιοποίηση κλειστών κυκλωμάτων παρακολούθησης και δεν έχουν ενισχυθεί ακόμα από το Τμήμα Περιβάλλοντος με επιθεωρητές περιβάλλοντος στο πλαίσιο της εφαρμογής του «Πληρώνω όσο Πετώ».
Η Ένωση ανέφερε επίσης ότι το ζήτημα των παράνομων σκυβαλότοπων θα τεθεί επί τάπητος σε σύσκεψη που θα έχουν με τον αρχιπύραχο την προσεχή Πέμπτη, 21 Μαΐου. Ωστόσο οι πυρκαγιές ήδη άρχισαν να απασχολούν τις δυνάμεις πυρόσβεσης. Μόνο το προηγούμενο Σαββατοκυρίακο, η Πυροσβεστική ανταποκρίθηκε σε 56 περιστατικά, εκ των οποίων τα 38 αφορούσαν την ύπαιθρο. Δεν είναι με καθυστέρηση που γίνονται αυτές οι συσκέψεις;
Διαβάστε επίσης:
- Λογγίνος για πυρκαγιές: Έλεγχοι στα κοινοτικά συμβούλια για ευθύνες πρόληψης - Νέα δεδομένα στην ανταπόκριση
- Επικαιροποιήθηκε το Σχέδιο εκκένωσης «Πολύβιος» και προγραμματίστηκαν ασκήσεις ανά το Παγκύπριο (πίνακας)
- Αλλαγή σελίδας για τους εθελοντές πυρόσβεσης
- Λογγίνος: 75% των εργοστασίων δεν τηρούν τα μέτρα πυρασφάλειας
- Πυρκαγιά Λεμεσού: «Κρανίου τόπος» παρά τις βροχές, θετική νότα ένα ζεύγος αετών (εικόνες)
18 προσωρινά πράσινα σημεία
Μπορεί το Τμήμα Περιβάλλοντος να μην είναι σε θέση φέτος να παρέχει νέα οκονομικά κονδύλια για τους καθαρισμούς παράνομων σκυβαλότοπων, ωστόσο αυτό το διάστημα ετοιμάζει τη δημιουργία προσωρινών πράσινων σημείων σε κοινότητες, κυρίως σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, ώστε οι κάτοικοι της υπαίθρου να μην πετούν απόβλητα ανεξέλεγκτα λόγω μεγάλης απόστασης από τα 26 πράσινα σημεία που λειτουργούν σήμερα. Σύμφωνα με πληροφόρηση που έδωσε το Τμήμα στον «Π», σε αυτό το στάδιο αξιολογούν 18 ενδιαφερόμενες κοινότητες, εξετάζοντας τις προτεινόμενες τοποθεσίες σε συνάρτηση με το υφιστάμενο δίκτυο πράσινων σημείων, με στόχο τη βέλτιστη εξυπηρέτηση του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού πολιτών. Στόχος είναι η ολοκλήρωση της δημιουργίας τους έως το 2027.
Θα αποτελούν περιφραγμένους χώρους, στους οποίους θα τοποθετηθούν τέσσερα μεταλλικά κιβώτια τύπου «skip» για τη συλλογή τεσσάρων ρευμάτων αποβλήτων: ογκωδών αποβλήτων, ξυλείας, πλαστικών και ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
Σήμερα λειτουργούν 26 πράσινα σημεία σε παγκύπρια βάση: Οκτώ στην επαρχία Λευκωσίας, δύο στην επαρχία Αμμοχώστου, επτά στην επαρχία Λάρνακας, τέσσερα στην επαρχία Λεμεσού και πέντε στην επαρχία Πάφου. Μέχρι τα τέλη του 2028 αναμένεται να λειτουργήσουν επιπλέον 10 πράσινα σημεία, με τον συνολικό αριθμό να ανέρχεται στα 36.
Σε σύσκεψη την περασμένη Τρίτη στο Προεδρικό, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ενημερώθηκε από όλες τις εμπλεκόμενες Υπηρεσίες για τον βαθμό ετοιμότητας του μηχανισμού πρόληψης και καταστολής πυρκαγιών.
Εκστρατείες 2024 - 2025
Με στόχο να βοηθήσει τις τοπικές αρχές στον καθαρισμό παράνομων και ανεξέλεγκτων χώρων απόρριψης αποβλήτων στους δήμους και τις κοινότητες, το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, προχώρησε εντός του 2025, στη χρηματοδότηση του καθαρισμού σημείων στα οποία παρατηρείται συστηματική απόρριψη σκουπιδιών. Η συγκεκριμένη δράση αποτελούσε τη συνέχιση του στοχευμένου προγράμματος καθαρισμού παράνομων σκυβαλότοπων, το οποίο υλοποιήθηκε από τον Ιούνιο του 2024 και είχε τον τίτλο «Εκστρατεία Καθαριότητας – #WasteFreeCyprus». Σύμφωνα με το Τμήμα Περιβάλλοντος, τα αιτήματα που υποβλήθηκαν από τις τοπικές αρχές για καθαρισμό, αξιολογήθηκαν και ιεραρχήθηκαν ως προς την επικινδυνότητα πρόκλησης πυρκαγιών, τη χωροθέτησή τους και το καθεστώς τους (π.χ. περιοχές του Δικτύου NATURA 2000, δασικές περιοχές, κρατικά τεμάχια γης).
Καθαρίστηκαν 267 σημεία
Η δράση ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 με την καταβολή της χορηγίας προς τις τοπικές αρχές. Στην εκστρατεία καθαριότητας συμμετείχαν και ολοκλήρωσαν τις εργασίες καθαρισμού 71 τοπικές αρχές (68 τοπικές αρχές εγκρίθηκαν εντός του 2025 και τρεις τοπικές αρχές έλαβαν έγκριση το 2024 αλλά ολοκλήρωσαν τις εργασίες καθαρισμού εντός του 2025). Καθαρίστηκαν 267 σημεία συνολικά. Την ίδια ώρα, το Τμήμα Περιβάλλοντος σημειώνει ότι είχαν εγκριθεί για συμμετοχή 83 τοπικές αρχές για 352 σημεία. Στις τοπικές αρχές που έτυχαν οικονομικής στήριξης καταβλήθηκε συνολικό ποσό €1,2 εκατ.
Επιπρόσθετα, για την αντιμετώπιση του σοβαρού περιβαλλοντικού προβλήματος που προκύπτει από την ύπαρξη παράνομου χώρου απόρριψης αποβλήτων πλησίον της γ΄ βιομηχανικής περιοχής Ύψωνα, το Τμήμα Περιβάλλοντος ενέκρινε και κατέβαλε, στα τέλη του 2025, χρηματοδότηση ύψους €1 εκατ. προς τον Δήμο Κουρίου, με σκοπό την υλοποίηση των εργασιών καθαρισμού και αποκατάστασης του χώρου εντός του 2026, καθώς και τη λήψη μέτρων παρακολούθησης για την αποφυγή οποιασδήποτε νέας παράνομης απόρριψης. Η καταβολή του ποσού πραγματοποιήθηκε κατόπιν υπογραφής συμφωνητικού εγγράφου, το οποίο περιλαμβάνει συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις που τέθηκαν από το Τμήμα Περιβάλλοντος. Κατά τη διάρκεια των εργασιών καθαρισμού, θα διενεργούνται τακτικές και έκτακτες επιθεωρήσεις από λειτουργούς του Τμήματος, το οποίο διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου της πορείας των εργασιών, των παραδοτέων και γενικότερα της υλοποίησης του έργου.
Αξιοποίηση εθελοντών
Πέραν της δράσης καθαρισμού παράνομων και ανεξέλεγκτων χώρων απόρριψης, εντός του 2025 πραγματοποιήθηκαν και καθαρισμοί σημείων ήπιας ρύπανσης από εθελοντικές ομάδες. Η δράση υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το παγκύπριο συντονιστικό συμβούλιο εθελοντισμού (ΠΣΣΕ), με τη συμμετοχή φορέων, οργανωμένων ομάδων (μελών και μη μελών του ΠΣΣΕ). Το Τμήμα Περιβάλλοντος στήριξε τις οργανωμένες εθελοντικές ομάδες καλύπτοντας μέρος του κόστους υλοποίησης 12 συνολικά δράσεων (όπως προμήθεια γαντιών, σακούλων απορριμμάτων και ανακύκλωσης κ.ά.), με στόχο την πραγματοποίηση εκστρατειών καθαρισμού σημείων ήπιας ρύπανσης χωρίς τη χρήση μηχανικών μέσων, καταβάλλοντας συνολικά ποσό ύψους €3,4 εκατ.
ΧΑΔΑ προς αποκατάσταση
Μέχρι το 2013 στην Κύπρο, λειτουργούσαν 124 χώροι ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων (ΧΑΔΑ), οι οποίοι τέθηκαν εκτός λειτουργίας, με εξαίρεση δύο χώρους: Τον ΧΑΔΑ Κοτσιάτη στην επαρχία Λευκωσίας και τον ΧΑΔΑ Βατί στην επαρχία Λεμεσού. Η λειτουργία των εν λόγω ΧΑΔΑ τερματίστηκε οριστικά και έπαψαν να δέχονται απόβλητα τον Φεβρουάριο του 2019. Η αποκατάσταση των ΧΑΔΑ στις επαρχίες Πάφου, Λάρνακας και Αμμοχώστου, συνολικά 53 χώρων, ολοκληρώθηκε σταδιακά μέχρι το 2015. Όσον αφορά την επαρχία Λευκωσίας, οι εργασίες αποκατάστασης του ΧΑΔΑ στον Κοτσιάτη ολοκληρώθηκαν τον Ιανουάριο 2026, ενώ οι εργασίες αποκατάστασης στους λοιπούς 23 ΧΑΔΑ στην Επαρχία Λευκωσίας αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Ιούνιο 2026.
Στην επαρχία Λεμεσού, εντοπίζονται 47 ΧΑΔΑ προς αποκατάσταση. Στις 19 Μαρτίου του 2026 το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων υπέγραψε τη σχετική σύμβαση για την αποκατάσταση του ΧΑΔΑ Βατί και άλλων οκτώ μικρότερων ΧΑΔΑ, με ημερομηνία έναρξης των κατασκευαστικών εργασιών τις 6 Απριλίου 2026. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της πιο πάνω σύμβασης, η αποκατάσταση του ΧΑΔΑ Βατί και των οκτώ λοιπών ΧΑΔΑ θα ολοκληρωθεί τον Φεβρουάριο 2028, ενώ στο συμβόλαιο περιλαμβάνεται επίσης η κατασκευή λοιπών υποδομών που δεν συνδέονται με την αποκατάσταση του απορριμματικού ανάγλυφου του ΧΑΔΑ, με ημερομηνία ολοκλήρωσης τον Αύγουστο 2029.
Επιπρόσθετα, στις 14 Απριλίου 2025 το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων δημοσίευσε διαγωνισμό για την αποκατάσταση επιπρόσθετων 19 ΧΑΔΑ στην επαρχία Λεμεσού. Η υπογραφή του εν λόγω κατασκευαστικού συμβολαίου εκκρεμεί, λόγω προσφυγών που έχουν καταχωρηθεί στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών. Η διάρκεια του έργου θα είναι 18 μήνες. Τέλος, σε άλλους 19 ΧΑΔΑ της επαρχίας Λεμεσού, κατόπιν εξέτασης της υφιστάμενης κατάστασής τους, διαπιστώθηκε ότι έχει επέλθει φυσική αποκατάσταση στους χώρους αυτούς. Ως εκ τούτου, το Τμήμα Υδάτων, στο παρόν στάδιο, προωθεί την εκπόνηση μελέτης εκτίμησης επιπτώσεων στο περιβάλλον για τους χώρους αυτούς.
