Με την Απολλωνία Λεβέντη, υποψήφια Λευκωσίας με το Πράσινο Κόμμα της Κύπρου, συναντηθήκαμε στο πάρκο της Ακαδημίας. Δεν θα μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι η περιποιημένη γυναίκα με τα μαύρα –ίσως λόγω του πένθους για τον πατέρα της τον οποίο έχασε πριν από δύο σχεδόν μήνες– που περπατούσε προς το μέρος μου, γεννήθηκε άντρας. Της το είπα προς το τέλος της συνάντησής μας.
«Εγώ γεννήθηκα η προέκταση της μητρός μου», μου είπε. «Γεννήθηκα ένα λουλούδι από την ίδια την αμαρυλλίδα. Είμαι, λοιπόν, η αμαρυλλίδα της αμαρυλλίδας Δέσπως. Είναι σαν να βλέπεις τη μητέρα μου με παντελόνια». Ένα πλάσμα με τη δική της αυθεντικότητα και ειλικρίνεια, φιλοσοφημένο και αληθινό, που πιστεύει στην ελεύθερη βούληση, δεν είχε λόγο να κρύβεται πίσω από αρρενωπές συνήθειες. Πριν από πέντε χρόνια απέκτησε τη νέα της εικόνα. «Το πνεύμα μας, αγαπημένη μου Μιράντα, και ο ψυχισμός μας είναι πάντα ελεύθερα. Δεν μπορεί κανένας και ποτέ να τα εγκλωβίσει. Εγώ πάντα ήξερα ποια είμαι. Και κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι δεν θέλω να είμαι οπτικά η εικόνα κάποιου άλλου».
Επέστρεψε και ανοίγει δρόμους
Η Απολλωνία, άρτι αφιχθείσα από την Ελλάδα όπου έζησε επί τρεις δεκαετίες, επέστρεψε στην Κύπρο για να ανοίξει δρόμους στη συμπερίληψη και στην ορατότητα των ανθρώπων της κοινότητας των ΛΟΑΤΚΙ. Σε μία κοινωνία σαν τη δική μας, που παραμένει αρκετά συντηρητική, η Απολλωνία κάνει τη δική της επανάσταση. Είτε εκλεγεί είτε όχι στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές, είναι η πρώτη διεμφυλική γυναίκα που βάζει υποψηφιότητα στη χώρα μας.
Της ζητάω να συστηθεί στους ψηφοφόρους. «Είμαι καλλιτέχνιδα, καθολική δημιουργός των παραστατικών τεχνών, συγγραφέας, σκηνοθέτιδα, ηθοποιός και λυρική υψίφωνος (σ.σ. σοπράνο), συνθέτρια κλασικής μουσικής με ειδικότητα το μελόδραμα, επακόλουθο να είμαι και καθηγήτρια με κεντρικό άξονα τη φωνή στο θέατρο. Είμαι μια προσωπικότητα που με κατακλύζουν συνεχώς οι δημιουργικές μου δραστηριότητες, με συνοδοιπόρο την έρευνα και την ανάλυση της θεματικής παλέτας που δημιουργώ. Παράλληλα, ενσωματώνω μέσα στη δημιουργία μου τον παλμό της σύγχρονης ζωής μας και την αγωνία του ανθρώπινου παράγοντα, πάντα με τη θεμελιώδη αξία της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, μια δύναμη ζωτικής σημασίας για τον πολιτισμό και τις τέχνες, που δεν είναι άλλη από τη φιλοσοφία».
Αρμονική συνύπαρξη
Η υποψηφιότητά της θέλει να δώσει το μήνυμα της αρμονικής συνύπαρξης, της δικαιοσύνης που γεννά την αξιοκρατία σε όλους τους τομείς, και της Δημοκρατίας που πρέπει να υπηρετήσει αμερόληπτα τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.
«Πρέπει», μου λέει, «να παρατηρούμε και να εντοπίζουμε πότε η δημοκρατική μάζα καταδυναστεύει την ουσία της Δημοκρατίας και την Ελευθερία του Ενός. Αν το εκφράσω με φιλοσοφική σκέψη, τότε θα πω πως αν διαβάσουμε την αρχαία μας γνώση κα προχωρήσουμε βαθιά μέσα μας, χωρίς φόβο για το τι θα συναντήσουμε από το γήινο εγώ μας, και αντιληφθεί η ψυχή μας την αλήθεια της, όποια και αν είναι, τότε με την αυτογνωσία μας ξεκινά από εκείνη τη στιγμή η εσωτερική εργασία μας, με σκοπό την ψυχική μας ανάταση και πνευματική μας εξέλιξη. Η παιδεία και ο πολιτισμός για μένα είναι οι αρετές και οι αξίες που κάθε ψυχή σε αυτή τη γη οφείλει να κατέχει ως πρωταγωνιστής και δημιουργός της συμπαντικής νομοτέλειας. Εννοώ να υιοθετήσουμε μέσα μας την αλληλεγγύη, την ευσπλαχνία, την ενσυναίσθηση, τη δικαιοσύνη, τον σεβασμό σε όλα τα όντα της θείας δημιουργίας. Η οικογένεια χωρίς παιδεία μεταλλάσσεται απλά σε αγέλη και χάνει τον σκοπό της, την ιερή της αποστολή να διαιωνίσει μέσα από τα παιδιά της την ανθρωπιά».
Μια όαση
Γιατί με το Πράσινο Κόμμα της Κύπρου; Όπως εξηγεί, επέλεξε το κόμμα αυτό γιατί «οραματίζεται μια κυπριακή κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, όπου ο κάθε άνθρωπος θα νιώθει ασφαλής και ελεύθερος να είναι ο εαυτός του. Ο σεβασμός για τη διαφορετικότητα αυτόματα εκμηδενίζει τα στερεότυπα, αιτία που εμποδίζει την αρμονική και δημιουργική συμβίωση. «Το Πράσινο Κόμμα της Κύπρου είναι η όαση, μια αντανάκλαση σκανδιναβικού μοντέλου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», επισημαίνει.
Αναγέννηση πολιτισμού
Μέσα από την υποψηφιότητά της παρουσιάζει τη δική της πρόταση με σκοπό τη διαμόρφωση ενός ανθρώπινου, βιώσιμου και ακμαίου δημιουργικού μέλλοντος για την καλλιτεχνική κοινότητα της Κύπρου. Το σχέδιό της φέρει τον τίτλο «Μουσών Ιερή Αγωγή».
Μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2026, και εντός του πρώτου εξαμήνου, προτείνει τη θεσμοθέτηση μιας κρατικής Ασπίδας Στήριξης, η οποία θα περιλαμβάνει όλους τους καλλιτέχνες των παραστατικών τεχνών. Πρόκειται για έναν κρατικό, θεσμικό οργανισμό, αυτόνομο και ανεξάρτητο από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, με σαφή διακριτό ρόλο από τον υφιστάμενο Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου.
«Η Ασπίδα Στήριξης», μάς εξηγεί, «θα παρέχει τη δυνατότητα σε ηθοποιούς, τραγουδιστές, χορευτές, σκηνοθέτες, μουσικούς και τεχνικούς να ενταχθούν σε ένα πρόγραμμα συνεχούς εκπαίδευσης, με στόχο τη σύνδεση της τέχνης με την επιστήμη και τη φιλοσοφία, μέσα από μια σύγχρονη μεθοδολογία που θα ενισχύει τη συνειδητή καλλιτεχνική εξέλιξη». Προτείνει επίσης τη δημιουργία ενός δυναμικού προγράμματος με καλλιτεχνική παραγωγή και δραστηριότητα και σταθερή επαγγελματική απασχόληση. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης την ενίσχυση του πολιτιστικού τουρισμού και της εξωστρέφειας της κυπριακής καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Συγκοινωνούντα δοχεία
Αυτό, ωστόσο, που διαπιστώνει, και μας πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα στις πολιτικές που επιθυμεί να προωθήσει ως βουλευτής, είναι πως «η πλειοψηφία των Κυπρίων πολιτών πάσχει από έλλειψη ενδιαφέροντος και μεγάλη απροθυμία να υιοθετήσει τις σοβαρές τέχνες ως μέσο διασκέδασης και θεραπείας». Τονίζει πως δεν αρκεί η τέχνη από μόνη της να κεντρίσει το ενδιαφέρον του Κύπριου πολίτη για τον πολιτισμό. «Χρειάζεται πρωτίστως να ανέβει αισθητά το βιοτικό επίπεδο της Κύπρου, να υπάρχει στους εργαζομένους ποιοτικός προσωπικός χρόνος, καλύτερες αμοιβές και τότε η εξάλειψη του καθημερινού άγχους και αγώνα επιβίωσης θα αντικατασταθεί με ευδαιμονία, γαλήνη και θεραπεία μέσω των τεχνών. Όλα πρέπει να ανακαινιστούν για να μπορέσουν να αναγεννηθούν οι νέες γενιές του μέλλοντός μας που θα διαδώσουν τον ένδοξο πολιτισμό μας ως πραγματικοί απόγονοι των φιλοσόφων μας και όχι ως απλώς ελληνόφωνοι πολίτες».
Αποστολή «Ασημένια Κλωστή»
Δεν πρόκειται για μία ανούσια και επιφανειακή συζήτηση. Η Απολλωνία προτείνει: «Η προσωπική μου επιθυμία να συμβάλω ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του καθημερινού αγώνα επιβίωσης πολλών συνανθρώπων μας υπήρξε η αφετηρία της πρότασης που ονομάζω "Ασημένια Κλωστή" που αποτελεί μια ολοκληρωμένη κοινωνική και περιβαλλοντική πρόταση που συνδέει την ανακύκλωση, τη δημιουργικότητα, την κοινωνική αλληλεγγύη και την αξιοπρεπή στήριξη των οικονομικά ευάλωτων συμπολιτών μας. Μέσα από τη μεταμόρφωση υφασμάτων και ενδυμάτων σε τσάντες πολλαπλών χρήσεων, δημιουργείται ένας αυτοτροφοδοτούμενος μηχανισμός κοινωνικής ενίσχυσης». Η πρόταση της Απολλωνίας απευθύνεται σε πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες, σε άτομα τρίτης ηλικίας ή που αντιμετωπίζουν προσωρινή ή μόνιμη οικονομική δυσχέρεια και σε συμπολίτες μας που πλήττονται από απρόβλεπτες κοινωνικές ή προσωπικές συνθήκες.
Η Απολλωνία έχει καταγράψει ολόκληρο τον μηχανισμό για την πιλοτική εφαρμογή μιας τέτοιας κοινωνικής επιχείρησης στην ουσία, με συμμετοχή δεκάδων φορέων της κοινωνίας και της οικονομίας μας. «Μια τσάντα μπορεί να μεταφέρει ψώνια, μπορεί όμως να μεταφέρει και αξιοπρέπεια. Η αποστολή “Ασημένια Κλωστή” -προσθέτει- δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική δράση. Είναι ένας νέος κοινωνικός μηχανισμός αλληλεγγύης. Μια πρόταση που μετατρέπει την καθημερινή αγορά σε πράξη κοινωνικής δικαιοσύνης».
Αντρέας Καραγιάν
Η πρότασή της αυτή είναι αφιερωμένη στη μνήμη του πολυαγαπημένου της πατέρα Ανδρέα Καραγιάν, ζωγράφου και βραβευμένου συγγραφέα. Τον γνώρισε στα 17 της χρόνια, αμέσως μετά τον θάνατο της μητέρας της. Όταν συναντήθηκαν τυχαία ξανά στην Αθήνα, την εποχή που η Απολλωνία σπούδαζε στο ωδείο και δούλευε ταυτόχρονα για τα προς το ζην, τη στήριξε και την προστάτευσε. «Ο υπέροχος, αγγελικός μου πατέρας Ανδρέας Καραγιάν πρωτίστως με αγαπούσε με όλη τη δύναμη της ψυχής του. Πάντα η πηγαία μεγαλοψυχία του θα με σκεπάζει σαν πέπλο προστασίας. Ο πατέρας μου με θαύμαζε και ήταν πολύ περήφανος για την πολυτάλαντη, όπως έλεγε, κόρη του. Κι εγώ θα συνεχίσω με το έργο και τον αγώνα μου για τις τέχνες, τον πολιτισμό και τον άνθρωπο, να τον κάνω υπερήφανο και να ευφραίνεται η αγγελική ψυχή του».
Τον περιγράφει ως έναν ήρεμο απελευθερωτή για την ίδια, «έναν ήρεμο ζέφυρο άνεμο που ωθούσε με γαλήνη την ψυχή και το πνεύμα μου στον προορισμό που οι Μοίρες ύφαιναν για εμένα».
Η καθαρότητα της ψυχής
Τη ρωτάμε εάν αισθάνεται πως η υποψηφιότητά της είναι ένα σοβαρό βήμα για τη συμπερίληψη στην κυπριακή κοινωνία των διεμφυλικών γυναικών αλλά κυρίως για την ορατότητά τους.
«Σίγουρα αυτό είναι σημαντικό βήμα», απαντά. «Βέβαια έτυχε να είμαι τώρα εγώ. Αυτό δημιουργεί πολλές προοπτικές για επιμόρφωση και εξοικείωση σε ομάδες ακαδημαϊκών, σε ομάδες καλλιτεχνών και σε ομάδες απλών, αυθεντικών ανθρώπων που πασχίζουν για τη ζωή και την επιβίωσή τους. Η ορατότητα δεν είναι καθεαυτό η αντίσταση. Η ένταξη και η συμπερίληψη επιτυγχάνονται εφόσον η δράση και οι καθολικές μας επιλογές είναι καλαίσθητες, με προσωπικότητα και παιδεία. Αυτό που μένει», σημειώνει, «ως πρώτη και τελευταία εντύπωση στους άλλους, είναι ο λόγος μας και η καθαρότητα της ψυχής μας και αυτό αφορά όλα τα όντα της θεϊκής δημιουργίας».
Χρειάστηκε τόλμη εκ μέρους της για να προχωρήσει σε αυτό το βήμα; «Δεν πιστεύω στην τόλμη αλλά στην αυτοπεποίθηση», σημειώνει. «Κάτι που χτίζεται από την παιδική ηλικία και σε θωρακίζει για όλη σου τη ζωή. Η αυτογνωσία και η πίστη στα ιδεώδη σου ως ψυχή παίζουν καθοριστικό ρόλο αν θα είσαι στην πρώτη γραμμή ή στην αδράνεια», καταλήγει.
