Τα συμπεράσματα της επιστημονικής επιτροπής για την ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας, με έμφαση στην ενίσχυση της βιοασφάλειας, την αποσυμφόρηση, όπου αυτό απαιτείται, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου και βιώσιμου μοντέλου κτηνοτροφικής παραγωγής, παρουσιάζει σήμερα το πρωί στο Προεδρικό Μέγαρο ο δρ Σταύρος Μαλάς.
Μετά την παρουσίαση που έκανε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους συναρμόδιους υπουργούς στις 27 Αυγούστου, έφτασε η ώρα να ενημερωθούν, μετά από υπόδειξη του Προέδρου της Δημοκρατίας, οι εμπλεκόμενοι φορείς του κλάδου και τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι ομάδες κτηνοτρόφων, οι αγροτικές οργανώσεις, το ΚΕΒΕ, η ΟΕΒ, οι κρατικές υπηρεσίες και άλλοι φορείς. Στόχος, όπως διαμήνυσε ο δρ Μαλάς, είναι να υπάρξει πλήρης ενημέρωση και ουσιαστικός διάλογος γύρω από τις προτάσεις για την ανάκαμψη, τον εκσυγχρονισμό και τη μακροπρόθεσμη ανασυγκρότηση της κυπριακής κτηνοτροφίας, ενώ, σύμφωνα με το Προεδρικό, σκοπός είναι να γίνει μία εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων, για να καταλήξει η Μελέτη στην οριστική της μορφή, ώστε να προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο, που είναι η υιοθέτηση και εφαρμογή των προνοιών των ευρημάτων.
Ζήτημα οι τεράστιες δαπάνες
Στο σύνολό τους τα ευρήματα της ομάδας επιστημόνων απαιτούν μία μεγάλη πορεία ριζικών αλλαγών για τον κλάδο, η οποία περνά μέσα από τεράστιες δαπάνες και τολμηρές πολιτικές αποφάσεις, με κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων, το οποίο ξεπερνά κατά πολύ τη συνολική δημόσια στήριξη που δέχθηκε ο κλάδος την περίοδο 2014-2025, όταν δόθηκαν 91,5 εκατ. ευρώ. Ερωτηματικό παραμένει εάν η κυβέρνηση θα υιοθετήσει τις προτάσεις στο σύνολό τους. Πάντως ο δρ Μαλάς σε δημόσιες δηλώσεις του είπε ότι το 2028 αρχίζει το νέο χρηματοδοτικό πακέτο της Κομισιόν και μέσω της ΚΑΠ μπορούν να αντληθούν κονδύλια. Επίσης, εξέφρασε την προσωπική άποψη ότι είναι πιθανό να μπορούμε, ως Κύπρος, να συζητήσουμε με την Κομισιόν για κάποια ad hoc χρηματοδότηση, εξαιτίας της ιδιάζουσας κατάστασης της μη άσκησης αποτελεσματικού ελέγχου σε μέρος της επικράτειας, που καθιστά την κτηνοτροφία πιο επιρρεπή σε κινδύνους.
Δύσκολες αποφάσεις αποσυμφόρησης
Πρέπει να σημειωθεί ότι τα ευρήματα της επιστημονικής ομάδας συνδέονται τόσο με άμεσες εφαρμογές, όπως το ποιες πληγείσες κτηνοτροφικές μονάδες θα επαναλειτουργήσουν, μετά την απολύμανση και το πράσινο φως των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών (σύμφωνα με τους επιστήμονες, εάν δεν υπάρξει ενεργό κρούσμα αφθώδους πυρετού, η επαναλειτουργία τοποθετείται μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου), όσο και για απώτερες, σε βάθος δωδεκαετίας, που σχετίζονται με την παραγωγικότητα και ανθεκτικότητα του κλάδου.
Εστιάζοντας στις άμεσες εφαρμογές, ένα λεπτό σημείο αφορά την απόφαση του κράτους για το ποιες από τις 121 πληγείσες από τον αφθώδη πυρετό μονάδες θα επαναλειτουργήσουν. Η Έκθεση Μαλά περιλαμβάνει προδιαγραφές χωροθέτησης, με υποχρεωτική ελάχιστη απόσταση τα 300 μέτρα μεταξύ των συνόρων των ανεξάρτητων κτηνοτροφικών μονάδων, ώστε να μην επαναληφθούν στο μέλλον τα φαινόμενα της ταχείας, σε μορφή ντόμινο, μετάδοσης ενός ιού σε εφαπτόμενες μονάδες, μία εικόνα που επικρατεί σήμερα. Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, 84 από τις 121 μολυσμένες μονάδες ήταν σε κτηνοτροφικές περιοχές όπου οι μονάδες ήταν οργανωμένες η μία δίπλα από την άλλη. Οι κτηνοτροφικές περιοχές έκαναν το πρόβλημα της παρουσίας του αφθώδους πυρετού πολύ χειρότερο.
Για την κυβέρνηση πρόκειται για λεπτό σημείο, καθώς θα απαιτηθούν σχέδια εθελούσιας αποχώρησης με γερές αποζημιώσεις και αντίσταση σε έξωθεν πιέσεις. Με βάση την Έκθεση της επιστημονικής ομάδας, έχουν ήδη εντοπιστεί 360 δυνητικές θέσεις σε κρατική γη εντός γεωργικών περιοχών και 130 δυνητικές θέσεις για μεγάλες μονάδες σε υφιστάμενες κτηνοτροφικές ζώνες.
Προτεραιοποίηση
Με βάση τα κριτήρια χωροθέτησης της Έκθεσης αλλά και τις δηλώσεις που γίνονται αυτό το διάστημα από πληγέντες κτηνοτρόφους για επιθυμία επαναδραστηριοποίησης, θα γίνει κάποιος σχεδιασμός για το ποιοι θα επαναδραστηριοποιηθούν μετά το πράσινο φως, ανέφερε σε πρηγούμενο ρεπορτάζ του «Π» ο πρόεδρος του Τμήματος Γεωπονικών Επιστημών του ΤΕΠΑΚ και μέλος της επιδημιολογικής ομάδας για τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού, δρ Δημήτρης Τσάλτας.
Αν μέχρι τον Νοέμβριο, εξήγησε, δεν προκύψει ενεργό κρούσμα του αφθώδους πυρετού, κάποιοι κτηνοτρόφοι θα επαναδραστηριοποιηθούν με βάση μία προτεραιοποίηση, λόγω του ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις της απόστασης από άλλες μονάδες. Για εκείνους που θα μείνουν πίσω, θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος μέχρι την επαναδραστηριοποίηση.
«Την ίδια ώρα, σε κτηνοτροφικές περιοχές συνωστισμού, όσοι κτηνοτρόφοι διατηρούσαν μέχρι σήμερα μονάδες με μικρούς αριθμούς ζώων, παραδείγματος χάριν, από 5 μέχρι 50 ζώα, αυτές θα πρέπει να συνενωθούν με άλλες», συμπλήρωσε. Εδώ σημείωσε ότι διέξοδο αναμένεται να δώσουν οι νέοι κανονισμοί που ετοιμάζει το Τμήμα Γεωργίας, όσον αφορά τη χρήση κρατικής γης, που διατίθετο μέχρι σήμερα στις κτηνοτροφικές ζώνες, εν μέρει υπό την ανοχή του κράτους αλλά και επειδή οι κανονισμοί σε κάποια σημεία παρουσίαζαν αδυναμίες. Χωρίς την τήρηση των απαραίτητων μέτρων βιοασφάλειας, τεμάχια που παραχωρούνταν για κτηνοτροφικές μονάδες είχαν μετατραπεί, για παράδειγμα, σε μηχανουργεία με 5-10 αίγες στην πίσω αυλή.
Επίσης ανέφερε ότι, όπως φαίνεται, δεν είναι διατεθειμένοι να επαναδραστηριοποιηθούν όλοι οι πληγέντες κτηνοτρόφοι. Εξήγησε ότι υπήρχαν πολλοί οι οποίοι ευκαιριακά ασχολούνταν με την κτηνοτροφία, κυρίως μεγάλης ηλικίας. «Οπότε», σημείωσε, «οι θανατώσεις των ζώων τους λόγω του αφθώδους πυρετού ήταν ένα μήνυμα να αποφασίσουν ότι δεν μπορούν πλέον να συνεχίσουν αυτή τη δραστηριότητα».
