Εκτεθειμένοι σε μια νέα κυβερνοαπειλή: Ο κίνδυνος από τα ψυγεία των υπεραγορών μέχρι τις συσκευές του σπιτιού μας - Ποια η κατάσταση στην Κύπρο

Από τα ψυγεία των υπεραγορών μέχρι τις έξυπνες τηλεοράσεις, τις κάμερες ασφαλείας και τις ηλεκτρικές συσκευές του σπιτιού (από καφετιέρες μέχρι κλιματιστικά και αφυγραντήρες), οι κυβερνοεπιθέσεις μπορούν πλέον να επηρεάσουν πολύ περισσότερα από τα προσωπικά μας δεδομένα. Τα πρόσφατα περιστατικά σε ευρωπαϊκές υπεραγορές, όπου χάκερ παρενέβησαν στα συστήματα ψύξης, προκαλώντας αλλοίωση τροφίμων και οικονομικές ζημιές, αναδεικνύουν τους κινδύνους που συνοδεύουν τη διαρκώς αυξανόμενη διασύνδεση συσκευών με το διαδίκτυο.

Στην Κύπρο, μέχρι στιγμής, δεν έχουν υποβληθεί σχετικές καταγγελίες στην Αστυνομία για ψηφιακές δολιοφθορές, ενώ και ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Λιανικού Εμπορίου αναφέρει ότι δεν έχουν καταγραφεί αντίστοιχα περιστατικά στον κλάδο. Ωστόσο, κυπριακές αλυσίδες υπεραγορών χρησιμοποιούν συστήματα λογισμικού για τον έλεγχο των ψυκτικών τους εγκαταστάσεων, γεγονός που καθιστά επίκαιρη τη συζήτηση για την προστασία τους από ενδεχόμενες κακόβουλες παρεμβάσεις.

Την ίδια ώρα, η απειλή δεν περιορίζεται στις μεγάλες επιχειρήσεις. Καθώς όλο και περισσότερες συσκευές του σπιτιού αποκτούν δυνατότητες σύνδεσης και απομακρυσμένου ελέγχου, η κυβερνοασφάλεια γίνεται υπόθεση και των απλών καταναλωτών.

Τα ζητήματα ψηφιακής ανθεκτικότητας αποκτούν πλέον υψηλή προτεραιότητα σε όλα τα επίπεδα, από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις μέχρι το ίδιο το κράτος. Η προστασία δεν αφορά μόνο την αποτροπή μιας κυβερνοεπίθεσης, αλλά και την ικανότητα εντοπισμού, αντιμετώπισης και περιορισμού των επιπτώσεών της, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία κρίσιμων συστημάτων και υπηρεσιών. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διασύνδεσης, η κυβερνοασφάλεια μετατρέπεται σε βασική προϋπόθεση για την οικονομική δραστηριότητα, την προστασία των πολιτών και την ανθεκτικότητα της κοινωνίας, συνολικά.

Χωρίς καταγγελίες στην Κύπρο

Σύμφωνα με ενημέρωση που έλαβε ο «Π» από αρμόδιες υπηρεσίες, δεν έχουν υποβληθεί μέχρι στιγμής καταγγελίες για κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης επιχειρήσεων στην Κύπρο.

Ανάλογη εικόνα μετέφερε και ο γενικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Λιανικού Εμπορίου, Μάριος Αντωνίου, μιλώντας στο ραδιόφωνο του «Πολίτη 107.6 & 97.6» και στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά», με την Άντρη Δανιήλ.

Όπως ανέφερε, κυπριακές αλυσίδες υπεραγορών διαθέτουν συστήματα λογισμικού στους ψυκτικούς θαλάμους και στους καταψύκτες τους, με τον εξοπλισμό να διαφέρει από επιχείρηση σε επιχείρηση. Οι μεγαλύτερες αλυσίδες διαθέτουν πιο εξελιγμένες τεχνολογικές υποδομές, ενώ μικρότερες επιχειρήσεις ενδέχεται να μην χρησιμοποιούν αντίστοιχα συστήματα.

Ο κ. Αντωνίου επισήμανε ότι τα περιστατικά στην Ευρώπη αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη, καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις δεν απειλούν μόνο τα πληροφοριακά συστήματα, αλλά μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινή λειτουργία των υπεραγορών και να δημιουργήσουν ζητήματα ασφάλειας των τροφίμων.

«Πρέπει όλοι μας να επαναξιολογήσουμε τα συστήματα κυβερνοασφάλειας που διαθέτουμε στις επιχειρήσεις μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, καλώντας παράλληλα τα μέλη του Συνδέσμου να μην αντιμετωπίζουν την κυβερνοασφάλεια ως πρόσθετο έξοδο, αλλά ως επένδυση.

Όπως σημείωσε, το κόστος μιας ενδεχόμενης κυβερνοεπίθεσης μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από την οικονομική δαπάνη που απαιτείται για την πρόληψή της.

Ευάλωτα συστήματα

Την τεχνική διάσταση των κυβερνοεπιθέσεων εξήγησε στον «Π» ο ειδικός σε θέματα κυβερνοασφάλειας, Ντίνος Παστός, επισημαίνοντας ότι η δυνατότητα απομακρυσμένης διαχείρισης ηλεκτρονικών συστημάτων μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να δημιουργήσει σημεία πρόσβασης για κακόβουλες παρεμβάσεις.

Όπως ανέφερε, οι ηλεκτρονικοί ελεγκτές και οι αισθητήρες που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση και ρύθμιση της λειτουργίας συσκευών μπορούν να επιτρέπουν την απομακρυσμένη αλλαγή παραμέτρων. Εάν ένας επιτιθέμενος καταφέρει να αποκτήσει μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση στο σύστημα ελέγχου, ενδέχεται να μπορεί να μεταβάλει τις ρυθμίσεις του.

Ο κ. Παστός υπογράμμισε ότι η προστασία των συστημάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα του εξοπλισμού, την τακτική αναβάθμιση του λογισμικού και τη σωστή παραμετροποίησή του από εξειδικευμένο προσωπικό.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο γεγονός ότι ένας εξοπλισμός που θεωρείται σήμερα ασφαλής μπορεί στο μέλλον να καταστεί ευάλωτος, εφόσον εντοπιστούν νέα κενά ασφαλείας.

Παράλληλα, σημείωσε ότι οι ιδιοκτήτες ή οι χειριστές συσκευών δεν γνωρίζουν απαραίτητα όλες τις δυνατότητες απομακρυσμένης πρόσβασης που διαθέτει ο εξοπλισμός τους, γεγονός που μπορεί να δυσχεράνει την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων προστασίας.

Κατά τον ίδιο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στα επαγγελματικά ψυγεία. Παρόμοιες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται σε διάφορα αυτοματοποιημένα συστήματα, αλλά και σε διαφορετικά στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, από την αποθήκευση μέχρι τη μεταφορά προϊόντων.

Επιθέσεις στην Ευρώπη

Οι κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης έλαβαν μεγάλες διαστάσεις στις 12 Οκτωβρίου, όταν περίπου 700 υπεραγορές στη Γαλλία επηρεάστηκαν από παρεμβάσεις στις ψυκτικές εγκαταστάσεις τους.

Στις 2 Νοεμβρίου ακολούθησε νέο κύμα επιθέσεων, με περισσότερα από 100 καταστήματα στην Ευρώπη να αναφέρουν προβλήματα. Μεταξύ των επιχειρήσεων που επηρεάστηκαν ήταν αλυσίδες στο Βέλγιο, στο Λουξεμβούργο, στη Σουηδία και στην Ιρλανδία.

Οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω συστημάτων ψηφιακού ελέγχου ψύξης, τα οποία επιτρέπουν σε επιχειρήσεις και τεχνικούς να παρακολουθούν ή να αλλάζουν εξ αποστάσεως παραμέτρους λειτουργίας.

Μέχρι στιγμής, δεν έχει επιβεβαιωθεί ποιοι βρίσκονται πίσω από τις επιθέσεις, ούτε εάν όλα τα περιστατικά αποτελούν μέρος μιας ενιαίας συντονισμένης επιχείρησης.

Από τις υπεραγορές στο σπίτι μας

Τα περιστατικά στην Ευρώπη επαναφέρουν στο προσκήνιο το ευρύτερο ζήτημα της ασφάλειας των καθημερινών συσκευών που συνδέονται στο διαδίκτυο.

Οι λεγόμενες «έξυπνες» συσκευές, γνωστές και ως Internet of Things (IoT), περιλαμβάνουν από τηλεοράσεις, κάμερες ασφαλείας και έξυπνα κουδούνια μέχρι θερμοστάτες, κλιματιστικά, ηλεκτρικές πρίζες, πλυντήρια και ψυγεία που μπορούν να ελέγχονται μέσω εφαρμογών.

Η σύνδεσή τους στο διαδίκτυο προσφέρει σημαντικές ευκολίες. Ωστόσο, εάν δεν εφαρμόζονται τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας, ορισμένα από αυτά τα συστήματα μπορεί να αποτελέσουν στόχο κακόβουλων παρεμβάσεων.

Ανάλογα με τη συσκευή και την ευπάθεια που ενδέχεται να υπάρχει, μια παραβίαση μπορεί να επιτρέψει μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση, αλλαγή ρυθμίσεων, παρακολούθηση εικόνας ή ήχου ή αξιοποίηση της συσκευής για επιθέσεις σε άλλα συστήματα.

Οδηγός προστασίας: Οκτώ κινήσεις για τις συσκευές μας

Αρμόδιοι οργανισμοί κυβερνοασφάλειας ανά το παγκόσμιο συστήνουν μια σειρά από πρακτικά μέτρα για την προστασία των οικιακών και προσωπικών συσκευών.

1. Ασφαλίζουμε το Wi-Fi του σπιτιού: Ο δρομολογητής (router) αποτελεί το βασικό σημείο σύνδεσης των συσκευών μας στο διαδίκτυο. Χρειάζεται ισχυρό και μοναδικό κωδικό πρόσβασης, καθώς και διαφορετικό κωδικό για τη διαχείριση των ρυθμίσεών του. Συστήνεται η χρήση κρυπτογράφησης WPA3 ή, εάν δεν υποστηρίζεται, WPA2.

2. Αλλάζουμε τους εργοστασιακούς κωδικούς: Εάν μια συσκευή διαθέτει προεπιλεγμένο κωδικό, πρέπει να τον αντικαθιστούμε με έναν ισχυρό και μοναδικό. Αποφεύγουμε τη χρήση του ίδιου κωδικού σε διαφορετικές υπηρεσίες και λογαριασμούς.

3. Ενεργοποιούμε την επαλήθευση δύο παραγόντων: Όπου παρέχεται αυτή η δυνατότητα, ενεργοποιούμε την πρόσθετη επιβεβαίωση σύνδεσης.

4. Δεν αγνοούμε τις αναβαθμίσεις: Οι ενημερώσεις λογισμικού δεν προσθέτουν μόνο νέες λειτουργίες, αλλά συχνά διορθώνουν ευπάθειες ασφαλείας. Ελέγχουμε ότι κινητά, υπολογιστές, τηλεοράσεις, κάμερες και άλλες συνδεδεμένες συσκευές διαθέτουν τις τελευταίες διαθέσιμες ενημερώσεις και ενεργοποιούμε τις αυτόματες αναβαθμίσεις όπου είναι εφικτό.

5. Περιορίζουμε την απομακρυσμένη πρόσβαση: Εάν δεν χρησιμοποιούμε τη δυνατότητα ελέγχου μιας συσκευής από απόσταση, είναι προτιμότερο να την απενεργοποιούμε, εφόσον παρέχεται αυτή η επιλογή. Το ίδιο ισχύει για περιττές λειτουργίες απομακρυσμένης διαχείρισης του router.

6. Δημιουργούμε ξεχωριστό δίκτυο για τις έξυπνες συσκευές: Εφόσον το router το υποστηρίζει, μπορούμε να συνδέουμε κάμερες, έξυπνες πρίζες και άλλες οικιακές συσκευές σε ξεχωριστό δίκτυο, απομονωμένο από εκείνο στο οποίο χρησιμοποιούμε στους προσωπικούς μας υπολογιστές.

7. Ελέγχουμε τις εφαρμογές και τις συνδεδεμένες συσκευές. Εγκαθιστούμε εφαρμογές από επίσημες πηγές, εξετάζουμε τα δικαιώματα πρόσβασης που ζητούν και ελέγχουμε κατά διαστήματα ποιες συσκευές εμφανίζονται συνδεδεμένες στο οικιακό μας δίκτυο.

8. Εξετάζουμε την ασφάλεια πριν αγοράσουμε μια συσκευή: Πριν αποκτήσουμε μια νέα έξυπνη συσκευή, ελέγχουμε εάν ο κατασκευαστής παρέχει ενημερώσεις ασφαλείας και για πόσο χρονικό διάστημα υποστηρίζει το προϊόν. Μια παλαιότερη συσκευή που εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι παραμένει ασφαλής, ιδιαίτερα εάν δεν λαμβάνει πλέον ενημερώσεις.