Στην επίσημη πρώτη της κυπριακής προεδρίας, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα σε συνέντευξή της στον «Πολίτη», στέλνει τα δικά της μηνύματα, για τις μεγάλες γεωπολιτικές προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπη η Ευρώπη, αλλά και τα μεγάλα ζητήματα τα οποία απασχολούν την Κύπρο και στα οποία ανταποκρίνεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ παραδέχεται ότι η κυπριακή προεδρία έρχεται σε κομβική στιγμή για την Ευρώπη και οι προσδοκίες, αναφέρει, είναι υψηλές.
Επίσημη πρώτη της Κύπρου στην προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Ποιες θεωρείτε ως πιο σημαντικές προκλήσεις;
Η προεδρία έρχεται σε μια κομβική στιγμή για την Ευρώπη και οι προσδοκίες είναι υψηλές. Γνωρίζω ότι η Κύπρος είναι απόλυτα έτοιμη να αναλάβει αυτή την ευθύνη. Είχα αρκετές συναντήσεις με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και την κυβέρνησή του και είναι εμφανής η σοβαρή προετοιμασία και η εστίαση στις προτεραιότητες. Η Κύπρος φέρνει πολύτιμη εμπειρία στο ευρωπαϊκό τραπέζι και βρίσκεται σε καλή θέση για να συμβάλει στην καθοδήγηση της Ένωσης σε κρίσιμα ζητήματα: από τη στήριξη της Ουκρανίας και την προώθηση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, μέχρι τη διαχείριση του μεταναστευτικού, την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας και την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Αυτή η προεδρία έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ίδια την Κύπρο, καθώς διατηρεί το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον στραμμένο στην επανένωση, στο πλαίσιο της ευρύτερης δέσμευσής μας για ειρήνη και σταθερότητα.
Πώς μπορεί η κυπριακή προεδρία να ενισχύσει τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της ΕΕ σε μια περίοδο πολλαπλών γεωπολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών κρίσεων;
Τα κράτη πρώτης γραμμής συχνά βιώνουν τις προκλήσεις νωρίτερα και πιο έντονα. Η κυπριακή προεδρία μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την εμπειρία για να ενισχύσει τη συνοχή, εστιάζοντας σε όσα ενώνουν τα κράτη μέλη: την ασφάλεια, τη σταθερότητα και απτά αποτελέσματα για τους πολίτες. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό σημαίνει καθοδήγηση στην εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ολοκλήρωση της δημιουργίας ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφών, προώθηση των διαπραγματεύσεων για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ατζέντας ανταγωνιστικότητας.
Η Κύπρος αντιμετωπίζει σημαντικές μεταναστευτικές πιέσεις σε σχέση με το μέγεθος και τις δυνατότητές της. Μπορεί το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο να βελτιώσει ουσιαστικά την κατάσταση;
Η μετανάστευση είναι μια κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση και δεν μπορεί να αφήνεται αποκλειστικά στις χώρες πρώτης γραμμής, όπως η Κύπρος. Γι’ αυτό, το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο έχει τη δυνατότητα να κάνει πραγματική διαφορά με την αλληλεγγύη, υπευθυνότητα και σαφήνεια μέσα από μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση. Ως ένα από τα τέσσερα κράτη μέλη που αναγνωρίζεται ότι, βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση, η Κύπρος θα μπορεί να αξιοποιήσει τη νεοσύστατη δεξαμενή αλληλεγγύης, λαμβάνοντας στήριξη από άλλα κράτη μέλη μέσω μετεγκαταστάσεων, οικονομικής βοήθειας και επιχειρησιακής υποστήριξης.
Πρόκειται για σημαντική πρόοδο, αλλά δεν σταματάμε εδώ. Τον περασμένο μήνα επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου για έναν κοινό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής και για αναθεωρημένους κανόνες σχετικά με την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας. Αυτό θα καταστήσει το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου πιο αποτελεσματικό και πιο εναρμονισμένο, επιταχύνοντας τις διαδικασίες, ενισχύοντας τα σύνορα ώστε να αποσυμφορηθούν κράτη μέλη όπως η Κύπρος, που είναι πιο εκτεθειμένα. Και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι έτοιμο να συνεργαστεί στενά με την κυπριακή προεδρία για την ολοκλήρωση του κανονισμού επιστροφών.
Πώς απαντάτε στις ανησυχίες ότι η ΕΕ εξελίσσεται σταδιακά σε προέκταση του ΝΑΤΟ;
Δεν συμφωνώ με αυτόν τον χαρακτηρισμό και θεωρώ ότι δεν αποτυπώνει την πραγματική ευρωπαϊκή ισχύ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι και παραμένει αυτόνομος γεωπολιτικός παράγοντας. Αυτό φαίνεται καθημερινά στις πράξεις μας: από τη στήριξη της Ουκρανίας και την ενίσχυση των δικών μας αμυντικών δυνατοτήτων, μέχρι την ηγετική πρωτοβουλία του Προέδρου Χριστοδουλίδη για τη δημιουργία του θαλάσσιου ανθρωπιστικού διαδρόμου «Αμάλθεια», μέσω του οποίου παραδόθηκαν πάνω από 27.000 τόνοι βοήθειας στη Γάζα. Αυτές είναι ευρωπαϊκές επιλογές, βασισμένες σε ευρωπαϊκά συμφέροντα και αξίες. Σε σχέση με το ΝΑΤΟ, ενισχύοντας τον ευρωπαϊκό πυλώνα του, διασφαλίζουμε ότι ΕΕ και ΝΑΤΟ λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά.
Μπορεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης, στις προσπάθειες για μια συνολική λύση του Κυπριακού;
Σε πολλές περιπτώσεις το πράττει ήδη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ξεκάθαρο και συνεπές στη στήριξή του σε μια ενωμένη Κύπρο, σύμφωνα με τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και το ευρωπαϊκό δίκαιο. Αυτή η δέσμευση αποτυπώνεται και στην πράξη: από τη διατήρηση του Κυπριακού υψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα, μέχρι τον διορισμό μόνιμου εισηγητή για τους αγνοούμενους και τη στήριξη των προσπαθειών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Δεν είναι μια ευθύνη που βαραίνει μόνο την Κύπρο. Είναι ευρωπαϊκή ευθύνη. Υπάρχει μια αίσθηση ότι η πρόοδος είναι εφικτή. Παρέχοντας πολιτική στήριξη, ενισχύοντας μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και διατηρώντας σταθερή ευρωπαϊκή προσοχή, το Κοινοβούλιο συμβάλλει στη δημιουργία συνθηκών εμπιστοσύνης και συμφιλίωσης. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την επανένωση στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, ως σταθερός εταίρος για μια συνολική και βιώσιμη λύση.
Σε μια περίοδο όπου η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς διαφέρει σημαντικά ανά την Ευρώπη, πώς μπορεί η ΕΕ να παραμείνει χρήσιμη στην καθημερινότητα των πολιτών;
Όλα καταλήγουν σε δύο λέξεις: αποτελέσματα και σύνδεση. Πρώτον, τα αποτελέσματα. Οι πολίτες εμπιστεύονται την Ευρωπαϊκή Ένωση όταν βλέπουν και νιώθουν τι κάνει στην καθημερινή τους ζωή. Οι περισσότεροι δεν παρακολουθούν θεσμικές συζητήσεις, αλλά αντιλαμβάνονται τον ρόλο της ΕΕ όταν προστατεύονται τα καταναλωτικά τους δικαιώματα, όταν μπορούν να ταξιδεύουν ελεύθερα, όταν δημιουργούνται περισσότερες θέσεις εργασίας ή όταν η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση βελτιώνει τις υποδομές και στηρίζει τις τοπικές επιχειρήσεις. Εκεί οικοδομείται η εμπιστοσύνη.
Δεύτερον, η σύνδεση. Για να φτάσουμε στους πολίτες, πρέπει να ακούμε καλύτερα τα θέλω τους. Στην Κύπρο, οι προτεραιότητες είναι ξεκάθαρες: κόστος ζωής, προσιτή στέγαση και ασφάλεια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ανταποκριθεί, προωθώντας περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για τη μείωση του κόστους, δημιούργησε Ειδική Επιτροπή για την Προσιτή Στέγαση. Όταν η Ευρώπη αντιμετωπίζει τα ζητήματα που απασχολούν περισσότερο τους πολίτες, αποδεικνύει τη χρησιμότητά της.
Πώς αξιολογείτε την παρουσία και τη δράση των Κυπρίων ευρωβουλευτών;
Είναι αλήθεια ότι, όταν προέρχεσαι από ένα νησιωτικό κράτος μέλος, όπως η Κύπρος ή η Μάλτα, συχνά τίθεται το ερώτημα για το πόση επιρροή μπορείς να έχεις. Κι όμως, σε κάθε κοινοβουλευτική περίοδο, αποδεικνύουμε το αντίθετο. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η επιρροή δεν εξαρτάται από το μέγεθος, αλλά από το πώς αξιοποιείς τη φωνή σου. Βλέπω τους Κύπριους ευρωβουλευτές να έχουν ουσιαστική επιρροή: από την ανάδειξη θεμάτων υγείας, κοινωνικής πολιτικής και στέγασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέχρι παρεμβάσεις στην ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή διαφοροποίηση, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της εξάρτησής μας από το ρωσικό φυσικό αέριο. Πρόκειται για ζητήματα που αγγίζουν την καρδιά των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων: κόστος ζωής, ενεργειακή ασφάλεια, μετανάστευση και σταθερότητα στην περιοχή μας. Και αποδεικνύουν ότι κάθε φωνή στην Ευρώπη μετρά.
Πώς μπορεί η ΕΕ να εμπνεύσει τους νέους Ευρωπαίους που μεγαλώνουν σε μια εποχή αβεβαιότητας;
Είναι κάτι που σκέφτομαι πολύ συχνά, ιδιαίτερα ως μητέρα. Όταν κοιτάζω τα παιδιά μου και τις ερωτήσεις που κάνουν για το μέλλον, αναρωτιέμαι τι είδους Ευρώπη χτίζουμε γι’ αυτά. Πολλοί νέοι σήμερα μεγαλώνουν με ανασφάλεια για το κόστος ζωής, ακόμη και για τη δημοκρατία. Ακριβώς γι’ αυτό, το ευρωπαϊκό εγχείρημα είναι πιο σημαντικό από ποτέ. Για έναν 16χρονο, η Ευρώπη πρέπει να είναι κάτι κοντινό και ουσιαστικό. Γι’ αυτό και φροντίζω να βρίσκομαι συχνά εκτός Βρυξελλών και Στρασβούργου και να επισκέπτομαι κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου. Πρόσφατα μιλούσα με μαθητές στη Λάρνακα και αυτό που με εντυπωσίασε ήταν η ενέργεια, οι ιδέες και η ελπίδα τους. Οι νέοι θέλουν οι ευρωπαϊκές αποφάσεις να συνδέονται με την πραγματική τους ζωή και με τα ζητήματα που τους αφορούν. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανταποκρίνεται με πράξεις. Και πιστεύω βαθιά ότι, αν συνεχίσουμε να ακούμε και να παραδίδουμε αποτελέσματα, η Ευρώπη μπορεί να συνεχίσει να εμπνέει τη νέα γενιά.
