Έντονη ανησυχία έχει προκαλέσει παγκοσμίως το νέο ξέσπασμα του ιού έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) να το χαρακτηρίζει κατάστασης έκτακτης ανάγκης διεθνούς ανησυχίας για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), μέχρι την Κυριακή (17/5) είχαν καταγραφεί πάνω από 330 ύποπτα κρούσματα και σχεδόν 90 θάνατοι στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ενώ εργαστηριακά έχουν επιβεβαιωθεί 10 περιστατικά. Δύο κρούσματα έχουν εντοπιστεί και στην Ουγκάντα, γεγονός που επιβεβαιώνει τη διασυνοριακή εξάπλωση της επιδημίας.
Το ξέσπασμα εντοπίστηκε αρχικά στη βορειοανατολική επαρχία Ιτούρι, μια περιοχή με περιορισμένες υποδομές και συνεχιζόμενες ένοπλες συγκρούσεις. Πρόκειται για την 17η καταγεγραμμένη επιδημία Έμπολα στη χώρα από το 1976.
Σπάνιο στέλεχος χωρίς εγκεκριμένη θεραπεία
Ο Έμπολα προκαλείται από ιούς της οικογένειας orthoebolaviruses και μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων ή με μολυσμένα αντικείμενα, όπως ρούχα, βελόνες και ιατρικό εξοπλισμό. Τα αρχικά συμπτώματα μοιάζουν με αυτά άλλων ασθενειών- πυρετός, κόπωση και μυαλγίες- γεγονός που δυσκολεύει την έγκαιρη διάγνωση.
Η συγκεκριμένη έξαρση παρουσιάζει αυξημένο βαθμό δυσκολίας, καθώς οφείλεται στο στέλεχος Bundibugyo, έναν σπάνιο και σχετικά ελάχιστα μελετημένο τύπο του ιού Έμπολα. Το συγκεκριμένο στέλεχος έχει καταγραφεί μόνο δύο φορές στο παρελθόν, το 2007 και το 2012, με ποσοστά θνητότητας που έφτασαν περίπου το 30%.
Η επιδείνωση της κατάστασης αποδίδεται σε πολλαπλούς παράγοντες. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η περιορισμένη αξιοπιστία των ταχέων διαγνωστικών τεστ, η οποία δυσχεραίνει την έγκαιρη διάγνωση. Επίσης, η καθυστερημένη ανίχνευση της εξάπλωσης συμβάλλει στην περαιτέρω διασπορά της νόσου. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι μετακινήσεις ασθενών μεταξύ χωρών, που ενισχύουν τον κίνδυνο διασυνοριακής μετάδοσης. Επιπλέον, οι δύσκολες συνθήκες που επικρατούν στην επαρχία Ιτούρι, όπως οι ένοπλες συγκρούσεις και οι ανεπαρκείς υποδομές, επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την επιδημιολογική εικόνα.
Τον Ιανουάριο, επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανακοίνωσαν μια προσπάθεια ανάπτυξης και δοκιμής εμβολίων για την προστασία από πολλαπλούς θανατηφόρους ιούς, συμπεριλαμβανομένου το στελέχους Bundibugyo. Επίσης, ο ΠΟΥ αναφέρει ότι «υποψήφια προϊόντα βρίσκονται σε ανάπτυξη» για την αντιμετώπιση του έμπολα.
Ανησυχία για την παγκόσμια ετοιμότητα
Ειδικοί προειδοποιούν ότι οι αλλαγές στο διεθνές σύστημα υγείας, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες πιέσεις στη χρηματοδότηση, ενδέχεται να περιπλέξουν την αντιμετώπιση της επιδημίας. Ταυτόχρονα, η αποδυνάμωση των διεθνών μηχανισμών επιτήρησης δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια στην ταχεία και αποτελεσματική αντιμετώπιση. Για παράδειγμα, τον Ιανουάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρήσαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ενώ η Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID), η οποία είχε συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση προηγούμενων υγειονομικών κρίσεων, ανέστειλε τη λειτουργία της πέρυσι με απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ.
Για τη διεθνή κοινότητα υγείας, η νέα αυτή επιδημία εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία, καθώς η παγκόσμια χρηματοδότηση στον τομέα της υγείας δέχεται αυξανόμενες πιέσεις. Παράλληλα, τα συστήματα επιτήρησης και οι μηχανισμοί ταχείας απόκρισης που είχαν ενισχυθεί μετά την επιδημία του ιού το 2014 στη Δυτική Αφρική- η οποία προκάλεσε περισσότερους από 11.000 θανάτους και ανέδειξε σοβαρά κενά στην παγκόσμια ετοιμότητα- εμφανίζονται σήμερα πιο αποδυναμωμένα.
Διεθνής κινητοποίηση
Ο ΠΟΥ και ανθρωπιστικές οργανώσεις, όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, έχουν ενισχύσει τις επιχειρήσεις επιτήρησης, ιχνηλάτησης επαφών και εργαστηριακής διάγνωσης. Έχει ήδη εγκριθεί αρχική χρηματοδότηση ύψους 500.000 δολαρίων για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Ωστόσο, παρά την κήρυξη έκτακτης ανάγκης, ο ΠΟΥ δεν συνιστά ταξιδιωτικούς ή εμπορικούς περιορισμούς, επισημαίνοντας ότι τέτοια μέτρα δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και μπορεί να δυσκολέψουν την επιτήρηση της επιδημίας.
Πηγή: ΝΥΤ, Forbes/ert
