Ιδιαίτερα θερμό ήταν το κλίμα κατά την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, με τον Αμερικανό πρόεδρο να στέλνει σαφή μηνύματα στήριξης προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, χωρίς ωστόσο να είναι ακόμη ξεκάθαρο κατά πόσο οι εξαγγελίες του θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις προς όφελος της Τουρκίας.
Το μεγάλο ζητούμενο για την Άγκυρα παραμένει η επιστροφή της στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, καθώς και η άρση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.
Ο Τραμπ, στις δηλώσεις του μετά τη συνάντησή του με τον Ερντογάν, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να εγκρίνει την πώληση των F-35 στην Τουρκία, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «πιστό σύμμαχο» και τον Τούρκο πρόεδρο «στενό φίλο».
«Είναι μια απόφαση που θα πάρουμε εμείς. Έχουμε πολύ καλές σχέσεις. Όλοι λένε: γιατί να μην το κάνουμε; Η Τουρκία είναι πιο πιστή από τις περισσότερες χώρες. Το F-35 είναι το καλύτερο αεροσκάφος στον κόσμο και είναι κάτι που εξετάζουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι προτίθεται να άρει τις κυρώσεις CAATSA κατά της Άγκυρας, λέγοντας πως «δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας».
Ωστόσο, η τελική απόφαση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια του Λευκού Οίκου, καθώς απαιτείται και η έγκριση του Κογκρέσου, το οποίο είχε νομοθετικά κατοχυρώσει τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 μετά την απόκτηση των S-400.
Θερμή υποδοχή στην Άγκυρα
Ο Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στην τουρκική πρωτεύουσα με το προσωρινό προεδρικό αεροσκάφος που χρησιμοποιεί μέχρι την ολοκλήρωση της νέας γενιάς Air Force One.
Στην αεροπορική βάση Ετιμεσγκούτ τον υποδέχθηκαν προσωπικά ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η σύζυγός του Εμινέ. Οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν χειραψία, συνομίλησαν μπροστά στις κάμερες και περπάτησαν μαζί, σε μια κίνηση που επιβεβαίωσε το ιδιαίτερα θερμό κλίμα στις σχέσεις τους.
Ο Τραμπ, μάλιστα, χαιρέτησε το τιμητικό άγημα λέγοντας στα τουρκικά «Merhaba asker» («Γεια σου, στρατιώτη»), ενώ αντί για το παραδοσιακό κόκκινο χαλί είχε τοποθετηθεί γαλάζιο – τιρκουάζ χαλί, χρώμα που συνδέεται με την τουρκική παράδοση.
Οι δύο πρόεδροι δεν προχώρησαν σε δηλώσεις κατά την άφιξη, αφήνοντας τις τοποθετήσεις για τη συνάντηση στο Προεδρικό Μέγαρο.
Η Τουρκία θέλει περισσότερα από τα F-35
Πέρα από τα αμερικανικά μαχητικά, η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ για μια συνολική επαναπροσέγγιση με τη Δύση.
Στόχος της Τουρκίας είναι η πλήρης αποκατάσταση των σχέσεών της με τις ΗΠΑ, αλλά και η συμμετοχή της χωρίς περιορισμούς στα ευρωπαϊκά σχέδια αμυντικής συνεργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Άγκυρα επιδιώκει επίσης να προχωρήσει η αγορά του γαλλοϊταλικού αντιαεροπορικού συστήματος SAMP/T. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μειώσει την ανάγκη διατήρησης των ρωσικών S-400 και να διευκολύνει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει ρόλο στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα αμυντικής ενίσχυσης SAFE, θέλοντας να παρουσιαστεί ως σημαντικός πάροχος ασφάλειας και αμυντικού εξοπλισμού.
Η ατζέντα της Συνόδου του ΝΑΤΟ
Στο επίκεντρο της Συνόδου βρίσκεται η αύξηση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών, με στόχο οι σύμμαχοι να διαθέτουν συνολικά το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα μέχρι το 2035.
Η συζήτηση αφορά την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, αλλά και επενδύσεις σε υποδομές, ανθεκτικότητα και αμυντική βιομηχανία.
Ψηλά στην ατζέντα βρίσκεται επίσης η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, καθώς και η ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της Συμμαχίας.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έκανε λόγο για ανάγκη μιας «διατλαντικής επανάστασης» στην αμυντική βιομηχανία, υπογραμμίζοντας ότι η Ρωσία συνεχίζει να ενισχύει σημαντικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Όπως ανέφερε, οι σύμμαχοι πρέπει να αυξήσουν την παραγωγή και τις επενδύσεις, ώστε το ΝΑΤΟ να μπορεί να ανταποκριθεί στις νέες απειλές ασφαλείας.
Το μεγάλο ερώτημα για την Άγκυρα
Παρά το θερμό κλίμα και τις θετικές δηλώσεις Τραμπ, το βασικό ερώτημα παραμένει αν η Τουρκία θα αποκομίσει ουσιαστικά οφέλη από τη Σύνοδο ή αν πρόκειται κυρίως για μια διπλωματική κίνηση υψηλού συμβολισμού.
Η επιστροφή στα F-35 και η άρση των κυρώσεων εξαρτώνται από πολιτικές και νομοθετικές διαδικασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η στάση του Κογκρέσου αναμένεται να αποτελέσει τον σημαντικότερο παράγοντα στις τελικές αποφάσεις.
