Στα €8,8 εκατ. ανήλθε το έτος 2025 η κρατική χορηγία–αρωγή, για την κάλυψη μέρους της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου της υπαίθρου και των κληρικών των θρησκευτικών ομάδων, σύμφωνα με τα στοιχεία των κρατικών πληρωμών που δημοσιοποίησε προ ημερών το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της διαφάνειας και της δημόσιας λογοδοσίας.
Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, η συγκεκριμένη κρατική αρωγή ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία. Από €7,2 εκατ. το 2022, αυξήθηκε σε €7,6 εκατ. το 2023 και €8,3 εκατ. το 2024, για να ανέλθει το 2025 στα €8,8 εκατ. και να προϋπολογιστεί στα €9,1 εκατ. για το 2026. Οι προβλέψεις του εγκεκριμένου κρατικού προϋπολογισμού του 2026 ανεβάζουν την εκτιμώμενη δαπάνη στα €9,3 εκατ. το 2027 και στα €9,5 εκατ. το 2028. Πρόκειται, συνεπώς, για μια κρατική δαπάνη που καταγράφει συνεχή αύξηση και αναμένεται να φτάσει τα €10 εκατ. το 2029.
Η καταβολή της κρατικής αρωγής εδράζεται σε συμφωνία που ανάγεται στην περίοδο κατά την οποία ο Μακάριος Γ΄ ήταν ταυτόχρονα Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Αρχιεπίσκοπος Κύπρου.
Το κράτος καλύπτει μέρος της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου, στη βάση συμφωνίας που επιτεύχθηκε το 1971, όταν ο Μακάριος Γ' ήταν ταυτόχρονα Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Αρχιεπίσκοπος.
Το καθεστώς κρατικής αρωγής αναθεωρήθηκε το 2019, με την ψήφιση από τη Βουλή του νόμου που τιτλοφορείται «περί της Κρατικής Αρωγής προς τον Εφημεριακό Κλήρο της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου».
Η κρατική αρωγή συνδέεται με την παραχώρηση προς το κράτος 15.564 στρεμμάτων εκκλησιαστικής γης, η οποία συμφωνήθηκε ως αντιστάθμισμα για την ανάληψη από το δημόσιο μέρους του κόστους μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, περίπου το 73% της συγκεκριμένης έκτασης βρίσκεται στα κατεχόμενα.
Πώς μοιράστηκαν τα €8,8 εκατ.
Σύμφωνα, πάντα, με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας, το 2025 το κράτος κατέβαλε συνολικά €8.857.408 ως κρατική αρωγή για την κάλυψη μέρους της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου. Το μεγαλύτερο μέρος του ποσού καταβλήθηκε στο Κεντρικό Εκκλησιαστικό Ταμείο της Ιεράς Συνόδου ενώ τα υπόλοιπα ποσά κατανεμήθηκαν ως εξής:
- Κεντρικό Εκκλησιαστικό Ταμείο (Ιεράς Συνόδου): €8.565.186
- Μαρωνιτική Αρχιεπισκοπή: €120.920
- Λατινικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων: €110.843
- Αρμενική Εκκλησία (Μητρόπολη): €40.306
- Ιερά Μονή Αγίου Χρυσοστόμου – Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων: €20.153
Η ανοδική πορεία της χορηγίας
Η κρατική αρωγή για την κάλυψη μέρους της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου και των θρησκευτικών ομάδων, παρουσιάζει σταθερή άνοδο τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα:
- 2022: €7,2 εκατ.
- 2023: €7,6 εκατ.
- 2024: €8,3 εκατ.
- 2025: €8,8 εκατ.
Οι προβλέψεις έως το 2028
Η ανοδική τάση αναμένεται να συνεχιστεί, σύμφωνα με τις προβλέψεις που περιλαμβάνονται στον εγκεκριμένο κρατικό προϋπολογισμό του 2026. Ειδικότερα:
- 2026: €9,1 εκατ.
- 2027: €9,3 εκατ.
- 2028: €9,5 εκατ.
Τα €681 τον μήνα
Με βάση τη συμφωνία κράτους–εκκλησίας που ψήφισε σε νόμο η Βουλή το 2019, ο αριθμός των δικαιούχων κρατικής αρωγής ιερέων καθορίζεται ως ακολούθως:
- Σε 760 ιερείς από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2020.
- Σε 800 ιερείς από την 1η Ιανουαρίου 2021 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023.
- Σε 850 ιερείς από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025.
Ο αριθμός των 850 δικαιούχων κρατικής αρωγής ιερέων από την 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά θα αυξάνεται ποσοστιαία κατά 0,5% για κάθε έτος.
Το αναλογούν σε κάθε ιερέα ποσό κρατικής αρωγής καθορίζεται στα €681 μηνιαίως, ποσό το οποίο αυξάνεται κατ’ αναλογίαν των εκάστοτε ισχυουσών γενικών αυξήσεων και τιμαριθμικών επιδομάτων που παραχωρούνται στους κρατικούς υπαλλήλους, από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου και μετά.
Δέον να σημειωθεί ότι, η κρατική αρωγή δεν καταβάλλεται απευθείας από το δημόσιο στους ιερείς. Το συνολικό ποσό καταβάλλεται από τον Γενικό Λογιστή στον Φορέα Μισθοδοσίας του Εφημεριακού Κλήρου του Κεντρικού Εκκλησιαστικού Ταμείου της Ιεράς Συνόδου, με την Εκκλησία να αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την καταβολή της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου, σύμφωνα με τις δικές της διαδικασίες.
Η απόφαση του 1971
Η απαρχή του σημερινού καθεστώτος κρατικής αρωγής ανάγεται στο 1971, όταν ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, Μακάριος Γ΄, υπέβαλε στο Υπουργικό Συμβούλιο πρόταση για την ανάληψη από το κράτος μέρους της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου της υπαίθρου.
Η επίμαχη απόφαση λήφθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 1971 και συνδεόταν με την παραχώρηση εκκλησιαστικής γης στο κράτος. Συγκεκριμένα, προβλεπόταν η μεταβίβαση 15.564 στρεμμάτων εκκλησιαστικής γης, ως αντάλλαγμα για την οικονομική στήριξη του εφημεριακού κλήρου από το κράτος.
Για την υλοποίηση της συμφωνίας κατατέθηκε στη Βουλή, το 1973, σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο όμως στη συνέχεια αποσύρθηκε. Παρά την απόσυρσή του, η συμφωνία τέθηκε στην πράξη σε εφαρμογή και το κράτος άρχισε να καλύπτει μέρος της μισθοδοσίας του εφημεριακού κλήρου της υπαίθρου. Η μεταβίβαση, ωστόσο, των εκκλησιαστικών εκτάσεων που είχαν συμφωνηθεί ως αντιστάθμισμα δεν ολοκληρώθηκε τότε. Οι εκτάσεις αυτές μεταβιβάστηκαν τελικά στο κράτος το 2019, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του καθεστώτος κρατικής αρωγής και της συμφωνίας μεταξύ κράτους και Αρχιεπισκοπής.
