Βασιλική Αδαμίδου: «H υπεύθυνη κατανάλωση πρέπει να γίνει η πιο εύκολη επιλογή»

Με το μήνυμα «Ξεκίνα τα επόμενα ψώνια από το ψυγείο σου», η Lidl Κύπρου επιχειρεί να φέρει ένα σύνθετο ζήτημα βιωσιμότητας στην καθημερινότητα κάθε νοικοκυριού. 

Γνωρίζουμε ότι η σπατάλη τροφίμων βρίσκεται ψηλά στις στρατηγικές προτεραιότητες της Lidl. Η τρέχουσα καμπάνια προωθεί το μήνυμα «Ξεκίνα τα επόμενα ψώνια από το ψυγείο σου». Τι θα θέλατε να αλλάξει πρακτικά στη συμπεριφορά όλων μας μέσα από αυτό το μήνυμα;

Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε είναι μια πολύ μικρή, αλλά ουσιαστική αλλαγή στη διαδικασία με την οποία οργανώνουμε τις αγορές μας. Πριν αποφασίσουμε τι χρειαζόμαστε, να γνωρίζουμε πρώτα τι έχουμε ήδη. Να ανοίξουμε το ψυγείο, να ελέγξουμε τα ντουλάπια μας και στη συνέχεια να δημιουργήσουμε τη λίστα των αγορών μας με βάση τις πραγματικές μας ανάγκες.

Μπορεί να ακούγεται αυτονόητο, όμως ακριβώς σε αυτές τις απλές καθημερινές συνήθειες κρύβεται ένα σημαντικό μέρος της λύσης. Στην Κύπρο, η μέση ετήσια ποσότητα απορριμμάτων τροφίμων εκτιμάται στα 286 κιλά ανά πολίτη. Πρόκειται για έναν αριθμό που μας υπενθυμίζει ότι η σπατάλη τροφίμων δεν είναι ένα μακρινό περιβαλλοντικό ζήτημα· αφορά άμεσα τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε και διαχειριζόμαστε τα τρόφιμα στο σπίτι μας.

Με το «Ξεκίνα τα επόμενα ψώνια από το ψυγείο σου» προσπαθούμε να μεταφράσουμε ένα μεγάλο ζήτημα βιωσιμότητας σε μια απλή και εφαρμόσιμη πράξη. Για εμάς, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί η βιωσιμότητα δεν πρέπει να είναι μια αφηρημένη έννοια ή κάτι που ο καταναλωτής αισθάνεται ότι απαιτεί μεγάλες θυσίες. Πρέπει να μπορεί να ενσωματώνεται στην καθημερινότητά του και, ιδανικά, να του προσφέρει ταυτόχρονα ένα απτό όφελος. Στην προκειμένη περίπτωση, καταναλώνουμε καλύτερα όσα έχουμε ήδη αγοράσει, περιορίζουμε τα απορρίμματα και εξοικονομούμε χρήματα.

Πώς μπορεί ένας μεγάλος retailer σαν τη Lidl Κύπρου να μετατρέψει μια καθημερινή πράξη, όπως η λίστα για τα ψώνια, σε εργαλείο βιωσιμότητας;

Πιστεύω ότι ακριβώς εκεί βρίσκεται και μία από τις σημαντικότερες ευθύνες ενός μεγάλου retailer. Έχουμε καθημερινή επαφή με χιλιάδες καταναλωτές και, συνεπώς, έχουμε τη δυνατότητα όχι μόνο να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες τους, αλλά και να συμβάλλουμε θετικά στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι καταναλωτικές συνήθειες.

Η λίστα για τα ψώνια είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από μόνη της είναι μια απλή καθημερινή πράξη. Αν όμως προηγείται ένας έλεγχος όσων υπάρχουν ήδη στο σπίτι, μετατρέπεται σε μηχανισμό καλύτερου προγραμματισμού.

Για τη Lidl Κύπρου, ο ρόλος μας δεν εξαντλείται στο σημείο πώλησης. Θεωρούμε ότι έχουμε ευθύνη να κάνουμε την πιο υπεύθυνη επιλογή όσο γίνεται πιο απλή, προσιτή και εφαρμόσιμη. Αυτή είναι άλλωστε και η φιλοσοφία πίσω από τη συγκεκριμένη καμπάνια: να μη ζητήσουμε από τον καταναλωτή να αλλάξει ριζικά τη ζωή του, αλλά να του δείξουμε ότι ακόμη και μια γνώριμη συνήθεια μπορεί, με μια μικρή αλλαγή, να αποκτήσει ουσιαστικό περιβαλλοντικό και οικονομικό αντίκτυπο. Αυτή η αντίληψη συνδέεται και με τη γενικότερη θέση της Lidl ότι η υπεύθυνη κατανάλωση πρέπει να γίνεται η πιο εύκολη και φυσική επιλογή για τον καταναλωτή.

Η Lidl Κύπρου δεν περιορίζεται μόνο στην ενημέρωση του καταναλωτή. Τι κάνει η ίδια, σε επίπεδο καταστημάτων και λειτουργίας, για να περιορίζει το food waste πριν αυτό δημιουργηθεί;

Αυτό είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο, γιατί για εμάς η πρόληψη προηγείται της διαχείρισης. Και η δική μας βασική αρχή είναι ότι οφείλουμε πρώτα εμείς οι ίδιοι να δίνουμε το παράδειγμα και να βάζουμε σε τάξη το δικό μας «σπίτι» πριν κάνουμε υποδείξεις ή προτάσεις προς τους καταναλωτές.

Ήδη από πέρυσι, μέσα από την καμπάνια μας για την καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων, αναδείξαμε με απόλυτη διαφάνεια τα 5 ουσιαστικά βήματα που εφαρμόζουμε στην εφοδιαστική μας αλυσίδα, αποδεικνύοντας ότι η μείωση του food waste ξεκινά από τη δική μας καθημερινή λειτουργία:

1. Αυτοματοποιημένες παραγγελίες & Πρόβλεψη ζήτησης: Χρησιμοποιούμε εξελιγμένα συστήματα πρόβλεψης, ώστε να παραγγέλνουμε ακριβώς τις ποσότητες που χρειάζονται, αποφεύγοντας τα υπεραποθέματα.
2. Βέλτιστη εφοδιαστική αλυσίδα & Συνεχής ψυκτική αλυσίδα: Διασφαλίζουμε ταχύτατη διακίνηση και αυστηρό έλεγχο θερμοκρασιών από τον παραγωγό μέχρι το ράφι, παρατείνοντας τη φρεσκάδα και τη διάρκεια ζωής των προϊόντων.
3. Freshness Concept & Στοχευμένες μειώσεις τιμών: Εφαρμόζουμε έγκαιρες σταδιακές εκπτώσεις σε προϊόντα με κοντινή ημερομηνία λήξης, ώστε να φτάνουν άμεσα στο τραπέζι του καταναλωτή.
4. Σακούλα φρούτων και λαχανικών «Επίλεξέ με»: Δίνουμε μια δεύτερη ευκαιρία σε προϊόντα με μικρές οπτικές ατέλειες αλλά εξαιρετική ποιότητα, προσφέροντάς τα σε ιδιαίτερα χαμηλή τιμή.
5. Υπεύθυνη διαχείριση ζωικών υποπροϊόντων: Όταν ένα ζωικό υποπροϊόν δεν μπορεί πλέον να αξιοποιηθεί ή να διατεθεί για ανθρώπινη κατανάλωση, διοχετεύεται για την παραγωγή βιοαερίου, λιπασμάτων ή ζωοτροφών, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Αφού, λοιπόν, θωρακίσαμε και εξελίσσουμε διαρκώς τις δικές μας διαδικασίες, ερχόμαστε φέτος να προτείνουμε στον καταναλωτή το επόμενο φυσικό βήμα: να κάνει κι εκείνος μια αντίστοιχη, απλή κίνηση οργάνωσης στο δικό του νοικοκυριό.

Για τη Lidl Κύπρου, η μείωση της σπατάλης τροφίμων δεν αποτελεί μια αποσπασματική επικοινωνιακή ενέργεια, αλλά μια μακροπρόθεσμη, συνεχoύς εξέλιξης επιχειρησιακή δέσμευση που εντάσσεται στη συνολική στρατηγική βιωσιμότητας του Ομίλου Schwarz.

Τι συμβαίνει με τα προϊόντα που τελικά δεν μπορούν να διατεθούν για κατανάλωση; Υπάρχουν μηχανισμοί επαναξιοποίησής τους;

Βεβαίως, και εδώ ακριβώς είναι σημαντικό να βλέπουμε τη διαχείριση της σπατάλης ως μια ολόκληρη αλυσίδα και όχι ως μία μεμονωμένη ενέργεια. Ο πρώτος μας στόχος είναι πάντοτε η πρόληψη. Όταν, όμως, ένα προϊόν δεν μπορεί πλέον να διατεθεί για ανθρώπινη κατανάλωση, εξετάζουμε πώς μπορεί να αξιοποιηθεί με άλλον υπεύθυνο τρόπο.

Στο πλαίσιο αυτό, ζωικά υποπροϊόντα και οργανικά απόβλητα διοχετεύονται σε διαδικασίες αξιοποίησης για την παραγωγή, μεταξύ άλλων, λιπασμάτων, βιοαερίου και ζωοτροφών. Με αυτόν τον τρόπο, προσπαθούμε να κρατήσουμε την αξία των πόρων μέσα στον κύκλο για όσο το δυνατόν περισσότερο και να περιορίσουμε την ποσότητα που καταλήγει ως τελικό απόβλητο.

Θα έλεγα ότι αυτό αποτυπώνει και μια ευρύτερη αρχή της στρατηγικής μας για τη βιωσιμότητα: δεν αρκεί απλώς να διαχειριζόμαστε καλύτερα το τέλος της διαδρομής. Πρέπει πρώτα να αποφεύγουμε τη σπατάλη όπου μπορούμε, στη συνέχεια να αξιοποιούμε ό,τι παραμένει και μόνο ως τελευταία επιλογή να μιλάμε για απόρριψη. Είναι μια προσέγγιση που αφορά τόσο την περιβαλλοντική ευθύνη όσο και τη συνετή διαχείριση των πόρων.

Η σπατάλη τροφίμων θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι θέμα κουλτούρας. Πόσο σημαντική είναι η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, εκπαιδευτικής κοινότητας και κοινωνίας για να υπάρξει πραγματική αλλαγή στο ζήτημα της σπατάλης τροφίμων;

Είναι καθοριστική. Η σπατάλη τροφίμων είναι πράγματι ζήτημα υποδομών και διαδικασιών, αλλά είναι εξίσου ζήτημα νοοτροπίας και συμπεριφοράς. Και καμία επιχείρηση, κανένας θεσμός και κανένα νοικοκυριό δεν μπορεί να επιφέρει μόνο του την αλλαγή στην κλίμακα που απαιτείται.

Γι' αυτό και στη Lidl Κύπρου πιστεύουμε ιδιαίτερα στις συνεργασίες με διάρκεια και ουσία. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το mind REset, το εκπαιδευτικό περιβαλλοντικό πρόγραμμα που υλοποιούμε σε συνεργασία με το Junior Achievement Κύπρου, με τη στήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας. Από το προηγούμενο έτος, στον πέμπτο κύκλο του προγράμματος, η θεματική στράφηκε ειδικά στη σπατάλη τροφίμων, καλώντας μαθητές και μαθήτριες όχι απλώς να ενημερωθούν για το πρόβλημα, αλλά να αναπτύξουν δικές τους βιώσιμες επιχειρηματικές λύσεις γύρω από την πρόληψη, τον προγραμματισμό και την επαναξιοποίηση των πόρων.

Αυτό θεωρώ ότι είναι και το πιο ουσιαστικό στοιχείο: να περνάμε από την ενημέρωση στην ενεργή συμμετοχή. Περισσότερες από 60 μαθητικές ομάδες από 24 σχολεία εργάστηκαν πάνω στη σπατάλη τροφίμων στον τελευταίο κύκλο, ενώ στη συνολική πενταετή πορεία του mind REset έχουν συμμετάσχει σχεδόν 16.500 μαθητές και μαθήτριες.

Στην ίδια φιλοσοφία εντάσσεται και η Ακαδημία Φαγητού για Παιδιά, που υλοποιούμε σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας. Μέσα από το πρόγραμμα, τα παιδιά έρχονται από νωρίς σε επαφή με την έννοια της συνειδητής διατροφής, μαθαίνουν να κατανοούν καλύτερα την αξία της τροφής και να αναπτύσσουν πιο υγιείς και υπεύθυνες διατροφικές συνήθειες. Για εμάς, αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί η μείωση της σπατάλης δεν ξεκινά τη στιγμή που ένα τρόφιμο κινδυνεύει να καταλήξει στα απορρίμματα. Ξεκινά πολύ νωρίτερα, από τον τρόπο που μαθαίνουμε να επιλέγουμε, να καταναλώνουμε και να εκτιμούμε το φαγητό.

Η πραγματική αλλαγή κουλτούρας χρειάζεται ακριβώς αυτή τη σύνδεση. Οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να διαθέσουν γνώση, πόρους και κλίμακα. Η εκπαιδευτική κοινότητα μπορεί να καλλιεργήσει νέες δεξιότητες και αντιλήψεις. Και η κοινωνία είναι εκείνη που τελικά μετατρέπει αυτή τη γνώση σε καθημερινή συμπεριφορά. Όταν αυτές οι τρεις πλευρές λειτουργούν μαζί, τότε δεν μιλάμε πλέον για μια μεμονωμένη καμπάνια, αλλά για τη δημιουργία μιας νέας κουλτούρας γύρω από την αξία της τροφής και την υπεύθυνη κατανάλωση.