Σωστές διευθυντικές αποφάσεις

Ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχει ένας διευθυντής, θεωρείται σημαντική η ικανότητά του να λαμβάνει σωστές αποφάσεις. Καθημερινά οι διευθυντές παίρνουν αποφάσεις οι οποίες επηρεάζουν τους υπαλλήλους τους, τους πελάτες τους, τα οικονομικά του οργανισμού και γενικά την επιτυχία της ομάδας της οποίας προΐστανται. Κάποιες από τις αποφάσεις αυτές αφορούν θέματα ρουτίνας, ενώ κάποιες άλλες έχουν επιπτώσεις στη μελλοντική στρατηγική του τμήματός τους. Συνήθως η ποιότητα των αποφάσεων καθορίζει την επιτυχία των στόχων του οργανισμού και την επιτυχή αντιμετώπιση των ανταγωνιστών. Η βελτίωση της ποιότητας των αποφάσεων απαιτεί έναν συνδυασμό κριτικής σκέψης, αξιόπιστων πληροφοριών, σωστής κρίσης και συνεχούς μάθησης. Υιοθετώντας δομημένες πρακτικές λήψης αποφάσεων, οι διευθυντές μπορούν να μειώνουν τα λάθη, να χειρίζονται πιο αποτελεσματικά τους κινδύνους και να επιλέγουν αποφάσεις που να ωφελούν τόσο τον οργανισμό όσο και τους ανθρώπους που εργοδοτούνται σ’ αυτόν. Οι δομημένες αυτές πρακτικές περιλαμβάνουν τα εξής:

Σωστές/σχετικές πληροφορίες

Οι σωστές αποφάσεις στηρίζονται σε σωστές πληροφορίες. Προτού πάρουν μια απόφαση, οι διευθυντές πρέπει να συγκεντρώνουν ακριβή, επίκαιρα και σχετικά στοιχεία. Δεν πρέπει να στηρίζονται σε υποθέσεις ή σε ελλιπείς πληροφορίες, γιατί αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε λανθασμένα αποτελέσματα ή να προκαλέσουν αχρείαστους κινδύνους. Πηγές σωστών πληροφοριών μπορεί να είναι οι οικονομικές καταστάσεις του οργανισμού, η ανατροφοδότηση των πελατών, οι εισηγήσεις των υπαλλήλων και οι έρευνες και οι τάσεις της αγοράς. Πρέπει να ελέγχεται η αξιοπιστία των πληροφοριών αυτών και να γίνεται διαχωρισμός μεταξύ γεγονότων και εικασιών. Ένας άριστα πληροφορημένος διευθυντής είναι σε καλύτερη θέση να εντοπίζει ευκαιρίες, να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις και να λαμβάνει τις σωστές αποφάσεις βασιζόμενος πάνω σε ισχυρή μαρτυρία και όχι σε εικασίες.

Ποιο είναι το πρόβλημα

Πολλές λανθασμένες αποφάσεις οφείλονται σε παρερμηνεία του προβλήματος. Προτού αρχίσει ένας διευθυντής να ψάχνει για λύση, πρέπει πρώτα να καθορίσει με σαφήνεια το θέμα για το οποίο καλείται να αποφασίσει. Στην προσπάθειά του αυτή πρέπει να βρίσκει τη ρίζα του προβλήματος και όχι απλώς να προσπαθεί να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα. Ρωτώντας «τι προκαλεί το πρόβλημα» και «ποιο το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα», ο διευθυντής θα επικεντρωθεί στον πυρήνα του θέματος. Όταν το πρόβλημα είναι σαφές, είναι πιο εύκολο για τον διευθυντή να βρει την καλύτερη λύση και να μειώσει την πιθανότητα να σπαταλήσει πόρους σε αχρείαστες δραστηριότητες.

Διάφορες επιλογές

Είναι λάθος για έναν διευθυντή να εφαρμόζει την πρώτη λύση που θα έλθει στο μυαλό του. Πρέπει να επιλέγει μεταξύ διάφορων λύσεων, αξιολογώντας τα υπέρ και τα κατά της καθεμιάς από αυτές. Θα τον βοηθήσουν συγκεντρώσεις ιδεοθύελλας, συζητήσεις με το προσωπικό και τεχνικές δημιουργικής σκέψης, οι οποίες φέρνουν στην επιφάνεια καινοτόμες ιδέες, οι οποίες, διαφορετικά, δεν θα λαμβάνονταν υπόψη. Η επιλογή μεταξύ διάφορων λύσεων ενθαρρύνει την ευελιξία και μειώνει τον κίνδυνο λήψης μεροληπτικών ή παρορμητικών αποφάσεων. Η επιλογή της καλύτερης από αριθμό πιθανών λύσεων επιτρέπει στους διευθυντές να επιλέγουν τη λύση που ταιριάζει καλύτερα στους στόχους του οργανισμού, στους διαθέσιμους πόρους και στην αποφυγή πιθανών κινδύνων.

Επιλογή των σωστών ανθρώπων

Συνήθως οι σοβαρές αποφάσεις δεν λαμβάνονται από ένα μόνο πρόσωπο. Οι αποφάσεις είναι πιο σωστές όταν στη λήψη τους συμμετέχουν οι υπάλληλοι, οι συνάδελφοι-διευθυντές και –όταν χρειάζεται– οι ειδικοί επί του θέματος. Ο κάθε ένας από αυτούς συνεισφέρει με τον δικό του τρόπο στη λήψη της σωστής απόφασης. Πολλά μπορούν να προσφέρουν και αυτοί που θα επηρεαστούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν, αφού γνωρίζουν πράγματα τα οποία δεν γνωρίζουν οι διευθυντές. Ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή, οι διευθυντές πετυχαίνουν ταυτόχρονα να αυξάνουν τη δέσμευση των υπαλλήλων, αφού αυτοί είναι φυσικό να στηρίξουν μια απόφαση στη λήψη της οποίας συμμετείχαν και οι ίδιοι. Παρ' όλο που τον τελικό λόγο τον έχει ο διευθυντής, η συνεργασία συνήθως οδηγεί στη λήψη πιο ισοζυγισμένων και πρακτικών αποφάσεων.

Κίνδυνοι και συνέπειες

Λαμβάνοντας μια απόφαση οι διευθυντές πρέπει να σκέφτονται και τις βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες συνέπειες που πιθανόν να έχει η απόφασή τους. Μια αξιολόγηση των κινδύνων περιλαμβάνει τον εντοπισμό πιθανών προβλημάτων, υπολογισμό των πιθανοτήτων να προκύψουν οι κίνδυνοι αυτοί και αξιολόγηση των συνεπειών τους στον οργανισμό. Επίσης συνιστάται όπως οι διευθυντές έχουν έτοιμα σχέδια «Β» σε περίπτωση που τα αρχικά σχέδια δεν πετύχουν. Επιμετρώντας τα πιθανά οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους, οι διευθυντές μπορούν να αποφεύγουν πολυέξοδα λάθη και να βελτιώνουν την ανθεκτικότητα του οργανισμού μέσα σε ένα ασταθές επιχειρησιακό περιβάλλον.

Έλεγχος συναισθημάτων και προκαταλήψεων

Τα συναισθήματα και οι προκαταλήψεις μπορούν να επηρεάσουν μια απόφαση. Λανθασμένες αποφάσεις μπορούν να ληφθούν λόγω άγχους, υπέρμετρης αυτοπεποίθησης, φόβου για αποτυχία και ευνοιοκρατίας. Επίσης γνωστικές προκαταλήψεις, λανθασμένες επιβεβαιώσεις και προσκολλήσεις μπορούν να διαταράξουν την κρίση των διευθυντών, με αποτέλεσμα να επικεντρώνονται μόνο στις πληροφορίες που στηρίζουν τις δικές τους απόψεις. Οι αποτελεσματικοί διευθυντές μπορούν να αναγνωρίζουν αυτές τις ψυχολογικές επιδράσεις και να τις αποφεύγουν. Ψάχνοντας για αντικειμενική μαρτυρία προτού πάρουν απόφαση, επιτρέπουν στους εαυτούς τους να κάνουν δεύτερες σκέψεις. Δεχόμενοι συμβουλές από άλλους και επανεξετάζοντας τις προσωπικές τους απόψεις, οι διευθυντές μπορούν να καταλήγουν σε πιο σωστές και ισοζυγισμένες αποφάσεις.

Εμπειρίες και ανατροφοδότηση

Μετά την υλοποίηση μιας απόφασής τους, οι διευθυντές πρέπει να αξιολογούν τα αποτελέσματα και να επιβεβαιώνουν ότι έχει επιτευχθεί ο αντικειμενικός στόχος. Ο εντοπισμός των επιτυχιών και αποτυχιών είναι ένα καλό μάθημα το οποίο θα βοηθήσει τους διευθυντές στις μελλοντικές τους αποφάσεις. Τα υπέρ και τα κατά μιας απόφασης μπορούν επίσης να εντοπιστούν με ανατροφοδότηση των υπαλλήλων, των πελατών και των συναδέλφων-διευθυντών. Οι οργανισμοί που ενθαρρύνουν τη μάθηση από τα λάθη δημιουργούν μια κουλτούρα συνεχούς βελτίωσης η οποία συμβάλλει στη λήψη σωστότερων αποφάσεων.

Επίλογος

Η βελτίωση της ποιότητας των αποφάσεων των διευθυντών είναι μια διαρκής διαδικασία η οποία συνδυάζει γνώσεις, αναλυτική σκέψη, συνεργασία και αυτογνωσία. Οι διευθυντές μπορούν να λαμβάνουν σοφότερες αποφάσεις όταν συγκεντρώνουν τις απαραίτητες πληροφορίες, καθορίζουν με ακρίβεια το πρόβλημα, επιλέγουν μεταξύ πολλών λύσεων, συμβουλεύονται τους υπαλλήλους και συνεργάτες τους, μελετούν με προσοχή τους κινδύνους που ελλοχεύουν, ελέγχουν τις προκαταλήψεις τους και μαθαίνουν από τα λάθη τους. Παρ' όλο που κανένας διευθυντής δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι όλες οι αποφάσεις του είναι σωστές, η υιοθέτηση μιας συστηματικής και εμπεριστατωμένης προσέγγισης αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας. Η λήψη της σωστής απόφασης βελτιώνει την απόδοση των οργανισμών, αυξάνει την αυτοπεποίθηση των υπαλλήλων και επιτρέπει στους διευθυντές να ηγούνται των ομάδων τους με αποτελεσματικότητα.

*Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού