Η κυπριακή προεδρία αναλαμβάνει τη Διεύθυνση των εργασιών του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων (ECOFIN) με κεντρικό στόχο την ενίσχυση της οικονομικής αυτονομίας της ΕΕ, μέσω πολιτικών που αυξάνουν τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Υπενθυμίζεται ότι η «Αυτόνομη Ευρώπη» αποτελεί την κεντρική θεματική της κυπριακής προεδρίας.
Στον πυρήνα των προσπαθειών της Κύπρου βρίσκεται η στενή παρακολούθηση και ο συντονισμός των εθνικών οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αλλά και η «ομαλή έξοδος» από την εποχή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που ολοκληρώνει τον κύκλο του.
Η προεδρία δεσμεύεται να στηρίξει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, με έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία αλλά και στην ανάγκη χρηματοδότησης επενδύσεων που σχετίζονται με άμυνα, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το αίτημα ενεργοποίησης των εθνικών ρήτρων διαφυγής για τις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες, όπου η Λευκωσία καλείται να λειτουργήσει ως «έντιμος διαμεσολαβητής» ανάμεσα σε χώρες με διαφορετικές δημοσιονομικές αντοχές.
Ένωση Αποταμιεύσεων & Επενδύσεων
Από τις πιο φιλόδοξες προτεραιότητες της κυπριακής προεδρίας στο ECOFIN είναι η επιτάχυνση της λεγόμενης Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων που φιλοδοξεί να διοχετεύσει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις εντός της Ένωσης. Η Λευκωσία θέτει ως στόχο να προωθήσει μέτρα που αυξάνουν την αποτελεσματικότητα των αγορών κεφαλαίου, απλοποιώντας τους κανόνες αλλά διατηρώντας υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών.
Κρίσιμος άξονας είναι και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και ενοποίησης του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα, με μείωση περιττών ρυθμιστικών και διοικητικών βαρών χωρίς υπονόμευση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Στο τραπέζι βρίσκονται πακέτα όπως η στρατηγική για τις επενδύσεις λιανικής (Retail Investment Strategy), η ρύθμιση για την πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικά δεδομένα (FiDA) και η προώθηση της Συμφωνίας για τις Τιτλοποιήσεις, ώστε να ενισχυθεί η χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μικρότερων οικονομιών.
Φορολογία
Στον τομέα της φορολογικής πολιτικής η κυπριακή προεδρία θέτει ως προτεραιότητα την «απλοποίηση και αποσυμφόρηση» της ευρωπαϊκής φορολογικής νομοθεσίας, την ώρα που η ΕΕ αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και στη διασφάλιση επαρκών δημοσίων εσόδων. Το πρόγραμμα εργασιών μιλά για νέο «omnibus» πακέτο που θα εξορθολογίσει κανόνες άμεσης φορολογίας, μειώνοντας παράλληλα τα κίνητρα για επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό εντός και εκτός ΕΕ.
Στην έμμεση φορολογία η προεδρία αναλαμβάνει να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση της οδηγίας περί διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ αλλά και για τις αλλαγές στους κανόνες ΦΠΑ για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις εισαγόμενων αγαθών, με στόχο την αντιμετώπιση κενών που ευνοούν απώλεια εσόδων και αθέμιτο ανταγωνισμό. Κεντρικό τεστ θα αποτελέσει η διαχείριση των τεχνικών και πολιτικών εκκρεμοτήτων γύρω από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), όπου ζητείται ισορροπία ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία και στις επιπτώσεις για τη βιομηχανική βάση της ΕΕ.
Παράλληλα, η Λευκωσία δεσμεύεται να εργαστεί κατά της φοροαποφυγής και του επιζήμιου φορολογικού ανταγωνισμού, μέσα από την τακτική επικαιροποίηση της «μαύρης λίστας» μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών. Στον ορίζοντα βρίσκεται και η έναρξη εργασιών για την αναθεώρηση της οδηγίας για τη διοικητική συνεργασία στην άμεση φορολογία, με στόχο πιο αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών και καλύτερη εφαρμογή των κανόνων.
Η προεδρία επιδιώκει πολιτική συμφωνία για νέο ενωσιακό τελωνειακό κώδικα και για τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής, ως απάντηση στις αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, τις διαταραχές των εφοδιαστικών αλυσίδων και την ανάγκη καλύτερης προστασίας της ενιαίας αγοράς.
Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός
Κορυφαίο θέμα είναι η διαβούλευση για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034. Αν και ο κύριος φάκελος για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ανήκει στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, το ECOFIN καλείται να «τρέξει» τις πιο τεχνικές πτυχές. Η προεδρία φιλοδοξεί να «τρέξει» όσο το δυνατόν περισσότερο τη συζήτηση για νέους ίδιους πόρους και τη μεταρρύθμιση του πλαισίου επιδόσεων, ώστε η ΕΕ να αποκτήσει σταθερότερη, πιο αυτόνομη φορολογική βάση για τη χρηματοδότηση των προτεραιοτήτων της.
Οικονομική στήριξη στην Ουκρανία
Η στήριξη της Ουκρανίας αποκτά και καθαρά οικονομική διάσταση στο τραπέζι του ECOFIN, όπου η κυπριακή προεδρία αναλαμβάνει να παρακολουθεί την υλοποίηση του δανείου προς την Ουκρανία, καθώς και να προωθήσει νέες νομοθετικές προτάσεις για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της χώρας. Πρόκειται για ένα τεστ αξιοπιστίας τόσο της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης όσο και της δυνατότητας της Ένωσης να χρησιμοποιήσει καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία χωρίς να διαρραγεί η ισορροπία μεταξύ κρατών μελών.
Παράλληλα, το ECOFIN υπό κυπριακή προεδρία θα συνεχίσει να αξιολογεί τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, της κλιμάκωσης των κυρώσεων κατά Ρωσίας και Λευκορωσίας και των δευτερογενών επιπτώσεων στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας, κεφαλαίου και εμπορίου.
Οικονομική Ασφάλεια
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για την Οικονομική Στρατηγική Ασφάλειας. Η προεδρία καλείται να καθοδηγήσει συζητήσεις για την προστασία της ΕΕ από ευπάθειες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, διαρροή τεχνολογίας και «οπλοποιημένες» εξαρτήσεις, με εργαλεία που κυμαίνονται από τον έλεγχο επενδύσεων έως στοχευμένα μέτρα εμπορικής πολιτικής.
